Кіріспе

Фармацевтикалық фунгицид немесе фунгистатик – микозды емдеу және алдын алу үшін қолданылатын дәрі. Антимикоздық дәрі, яғни фармацевтикалық фунгицид немесе фунгистатик, спортшының аяғы, тері жұғымы, кандидоз (стоматит), криптококк менингиті сияқты және басқа да ауыр жүйелік инфекцияларды емдеуге және алдын алуға қолданылады. Мұндай дәрілер көбінесе дәрігердің рецептімен алынады, бірақ кейбіреулерін рецептсіз (OTC) сатып алуға болады. Қопарылғышқа (антибиотиктерге) қарсы тұрушылықтың күшеюі бүкіл әлемде денсаулыққа үлкен қауіп төндіреді.

Көздік

Грибтік инфекция көзге шаққанда қолданылады. Қазіргі уақытта көзге қолданылатын жалғыз саңырауқұлаққа қарсы препарат бар. Ол – Натамицин. Дегенмен, осы препараттың құрамына басқа да түрлі саңырауқұлаққа қарсы дәрілер қосылуы мүмкін.

Интратекальды

Орталық нерв жүйесінің инфекциясы болған кезде, емдік эффектке қол жеткізу үшін қажетті концентрацияны басқа жүйелік препараттармен жеткізу мүмкін болмаған жағдайларда сирек қолданылады. Мысалы: амфотерицин B.

Вагинальды

Бұл препарат вагина аймағындағы кейбір саңырауқұлақ инфекцияларын емдеуге қолданылуы мүмкін. Мысалы, кандидалы вульвовагинитті емдеу үшін интравагиналды клотримазол қолданылады.

Тақырыптық

Бұл кейде терідегі саңырауқұлақ инфекциясының болуымен байланысты болады. Мысалы, tinea pedis; осы инфекция кейде жергілікті қолданылатын тербинафинмен емделеді.

Ауызша

Егер саңырауқұлаққа қарсы препараттың сіңу қабілеті жоғары болса, бұл саңырауқұлақ инфекциясын емдеудің жиі қолданылатын тәсілі. Мысалы, кокцидиоидомикозды емдеу үшін кетоконазол қолданылады.

Интравеноздық

Ауызға қабылдау жолы сияқты, бұл да қанға сіңіп, бүкіл денеге таралады. Дегенмен, ол жылдамырақ әрі препараттың сіңу қабілеті нашар болған жағдайда тиімді нұсқа. Мысалы, кокцидиоидомикозды емдеу үшін қолданылатын тамырға салу арқылы берілетін амфотерицин B.

Азольдер

Азольдік антифунгальді препараттар ланостеролдың эргостеролге айналуын ланостерол 14α-деметилазасын тежеу арқылы тоқтатады. Бұл қосылыстарда екі немесе үш азот атомы бар бес мүшелі сақина болады. Имидазол антифунгальді препараттарында 1,3-диазол (имидазол) сақинасы (екі азот атомы) бар, ал триазол антифунгальді препараттарында үш азот атомы бар сақина кездеседі. Сондай-ақ, олар эргостерол синтезіне қажетті тағы бір фермент – сквален эпоксидазасын тежейді. Мысалдарға бутенафин, нафтифин және тербинафин жатады.

Жанама әсерлер

Қазіргі кездегі антифунгальді дәрілердің ішінде бауыр зақымдануы немесе жеткіліксіздігі сирек кездеседі немесе мүлдем болмайды. Дегенмен, кейбіреулері адамдарда аллергиялық реакция тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, көптеген дәрілік өзара әрекеттесулер де бар. Пациенттер кез келген дәрінің ілемесіндегі жапсырманы мұқият оқып шығуы тиіс. Мысалы, кетоконазол немесе итраконазол сияқты азольдік антифунгальді препараттар P-гликопротеиннің субстраттары және ингибиторлары болып табылуы мүмкін, ол (басқа функциялармен қатар) ішекке токсиндер мен дәрі-дәрмектерді шығарады, мысалы, кальций арналарын блоктаушылар, иммунодепрессанттар, химиотерапиялық препараттар, бензодиазепиндер, трициклді антидепрессанттар, макролидтер және ССЖҚ (селективті серотонинді кері сіңірудің ингибиторлары) қабылдағанда концентрацияны арттырады. Тырнақ ауруын емдеу үшін пероральды антифунгальді терапия қолданар алдында, саңырауқұлақтық инфекцияның расталуын қажет етеді. Тырнақтардың күдікті саңырауқұлақтық инфекциясының шамамен жартысы саңырауқұлақтан басқа себептерге байланысты болады. Candida auris-тің әлеуетті адам патогені ретінде пайда болуы, ол кейде антифунгальді препараттардың бірнеше кластарына төзімділік көрсетеді, алаңдау тудырады және жаһандық деңгейде бірнеше іріктеу ошақтарымен байланысты. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) антифунгальді резистентті патогендерді, соның ішінде басымдылықты саңырауқұлақтық патогендердің тізімін жариялады.