Кіріспе

Герренхиемзе – Германияның оңтүстік Бавариясындағы Герренхиемзе көліндегі ең үлкен арал, корольдік ғимараттардың кешені. Фрауэнхимзее көрші аралымен және адам тұрмайтын Краутинзеемен бірге Мюнхеннің оңтүстік-шығысында орналасқан Чиемзее муниципалитетін құрайды. Бұл аралда бұрын августин монастыры болған, бірақ 1873 жылы Бавария королі Людвиг II оны сатып алды. Король бұл жерді «Ескі сарай» (Altes Schloss) деп аталатын резиденцияға айналдырды. 1878 жылдан бастап ол Версаль сарайының үлгісінде «Жаңа Герренхимзее сарайын» (Neues Schloss) салдырды. Бұл оның ең ірі, бірақ соңғы құрылыс жобасы болды және толық аяқталған жоқ. Бүгінде Бавария мемлекеттік сарайлар, бақтар мен көлдер басқармасының күтіміндегі Герренхимзее көпшілікке ашық және маңызды туристік орталық болып табылады.

Ескі сарай (Герренхимзее абатлығы)

Дәстүр бойынша, Герренхиемзе бенедикті монастыры шамамен 765 жылы Баварияның Агилольф герцогы Тассило III Герренсинль аралының солтүстік жағында құрылған. Алайда, жаңа мәліметтер 620-629 жылдар аралығында Бургундиялық миссионер Люксейдің Әулие Эвстафийы бұл жерде одан да ертерек негіз салғанын көрсетеді. Бұл Бавария герцогтігіндегі ең көне монастырь болып табылады және Зальцбургтағы Санкт-Петер аббаттығынан 70 жыл бұрын салынған. 969 жылы император Оттон I монастырды Зальцбург архиепископтарына тапсырды. Бастапқыда бенедикті монастыры болған Герренхимзе шамамен 1130 жылы Әулие Августин ережесі бойынша өмір сүрген канондықтардың монастыры ретінде қайта құрылды. 1158 жылы Әулие Сикст және Себастьянға арналған жаңа романдық базиликаның құрылысы аяқталды. 1215 жылы Папа Иннокентий III-нің келісімімен Зальцбург архиепискобы Эберхард фон Регенсбург монастырь шіркеуін өз құқығындағы суфрагандық епархияның кафедралық шіркеуі етіп бекітті – Чиемзе епископтығы, оған материктегі және Тирольдегі бірнеше приходтар кірді. Августин монастыры соборлық бөлім ретінде жұмыс істеді, ал көмекші епископтар Зальцбургтағы Чиемзехоф сарайында орналасқан орындарын сақтап қалды. Герренхимзе бөлімін 1218 жылдан бастап провастар басқарды, олар архидиакон лауазымын да атқарды. Олар тіпті 15 ғасырда папалық киім-кешек пен паптық граф-палатин құқығын алды. Қазіргі барокко стиліндегі монастырь кешені 1642-1731 жылдар аралығында салынды. Германияның медиатизация кезеңінде 1803 жылы Герренхимзе аббаттығы секуляризацияланды, собор 1807 жылы дінсіз деп жарияланды, ал 1808 жылы Чиемзе епархиясы таратылды. Содан кейін арал сатылды, түрлі иелері соборды бұзды, ішкі заттарын сатты және тіпті аббаттықты сыра зауытына айналдырды. Бавария королі Людвиг II 1873 жылы Вюртембергтік ағаш сауда компаниясының аралды толығымен кесу жоспарына қарсы шықты және оны сатып алды. Ол қалған ғимараттарды жеке пайдалану үшін қайта жабдықтады, бұл кейін "Ескі сарай" деп аталды, онда ол Жаңа Герренхимзе сарайының құрылысын қадағалады. 1948 жылдың 10-23 тамызы аралығында Батыс аймақтары мен Батыс Берлиннің он бір герман мемлекетінің өкілдері Германия Федеративтік Республикасын құру мақсатында Негізгі заңды (Grundgesetz) әзірлеу жұмыстарын дайындау үшін Ескі сарайда Конституциялық конвенция (Verfassungskonvent) ретінде кездесті.

Құрылыс

1867 жылы жас король Людвиг II Францияға саяхаттады, бірақ ағасы Оттоның қазасын естіген соң Версаль сарайына бару мүмкіндігінсіз Баварияға қайта оралуға мәжбүр болды. Дегенмен ол король Людовик XIV-нің резиденциясына қызығушылық танытып, оның сарайына ұқсас сарай жоспарын, корольдік сәулетші Георг фон Доллман (1830–1895) жасады. Салынып жатқан орын Этталь маңындағы Грасуанг аңғарында таңдалды, кейіннен Линдерхоф сарайының орны болды. Бірнеше түзетулерден кейін Доллманның бастапқы павильон жоспары, Гранд Трианон немесе Марли сарайына ұқсас, үлкен сарайға айналды, оның ішінде Версальдің Айналар залының көшірмесі де болды. 1870 жылы Франко-пруссия соғысының басталуымен құрылыс тоқтатылды. Келесі жылдары Людвиг Линдерхофты салуға көбірек назар аударды. 1874 жылдың жазында Версальге сапар жасағаннан кейін ол бұрынғы жоспарларын жаңартып, 25 тамызда туған күніне орай француз үкіметінен құрметпен қарсы алынды. Херренхимзее Доллман, Кристиан Янк және Франц фон Зайц жобалаған орталық бөлігінен тұратын үлкен Жаңа сарай салынатын орын ретінде белгіленді. Құрылыс 1878 жылдың 21 мамырында басталды. Людвиг жақын жердегі Ескі сарайда тұрып, құрылыс барысын үнемі қадағалап отырды. Сүйікті король Людовик XIV-ке және оның құдайға берілген құқығына құрмет көрсету мақсатымен салынған Херренхимзее жеке, бірақ кең сарай ретінде бой көтерді, ол Версальге ұқсады, бірақ мың адамдық патшалық отбасын қабылдауға есептелмеген. Людвиг сарайда 1885 жылдың қыркүйегінде бірнеше күн ғана болды, онда бірнеше бөлмелер әсем безендіріліп, аяқталмаған бөліктері түрлі-түсті маталармен жабылды. Корольдің келесі жылы қайтыс болуымен барлық құрылыс жұмыстары тоқтатылды. 1863 және 1886 жылдар аралығында 16 579 674 марка жұмсалды. 0.2304 трой унция (7.171 г) салмақты 1890 жылғы '20 Марка' алтын монетасын өлшем ретінде пайдаланғанда, бұл 190 998 унция алтынға тең, ал 2013 жылдың қазан айындағы баға бойынша шамамен 154 миллион фунт стерлингке (250,1 миллион АҚШ долларына) бағаланды, бұл Линдерхоф және Нойшванштайн сарайларын салуға кеткен барлық шығындардан асып түседі. Бұл шығындар патшалық қаржыны банкротқа жеткізді, бірақ жергілікті экономикаға күшті серпіліс берді. Людвигтің қазасынан кейін бірнеше апта өткен соң ғимарат жұртшылыққа ашылды. 1907 жылы аяқталмаған Солтүстік қанаты бұзылды, ал оған сәйкес Оңтүстік қанаты ешқашан салынбады. Қараша революциясынан кейін, тәж мұрагері Руппрехт 1923 жылы Херренхимзеені Бавария мемлекетіне тапсырды.

Сәулет

1869 жылы салынған ортағасырлық Нейшванштайннан өзгеше, нео-барокколық Жаңа сарай Людвигтің Франция королі XIV Людовикке деген құрметін көрсететін ескерткіш. Оның үлкен Айналар залының төбесі 25 фрескамен безендірілген, онда XIV Людовик өзінің ең жақсы қырынан бейнеленген. Сарайдың пішіні "W" әрпіндей, ал қанаттары орталық ғимаратты екі жағынан қоршап тұр. 70 бөлменің бар болғаны 16-сы бірінші қабатта орналасқан. Версаль сарайымен теңестірілгенімен, король қайтыс болғанға дейін тек орталық бөлігі ғана салынып, 70 бөлменің 50-сі аяқталмай қалды. Бұл француз королінің сарайын нақты көшірме жасау мақсатында емес еді. Версаль сияқты, Айналар залында 17 арка бар, ал Бейбітшілік және Соғыс залдарының әр жағында алты терезеден орналасқан. Херренхимзеедегі терезелер Версальдегілерге қарағанда сәл кеңірек, сондықтан сарайдың орталық фасады бірнеше метрге енірек. Асханада лифтпен көтерілетін үстел және әлемдегі ең ірі Мейсен фарфорынан жасалған люстра орналасқан. Ғимараттың технологиялық жабдықталуы дамыған екі ғасырдың нәтижесі. Алғашқы Версаль сарайында дәретхана, су және орталық жылу жүйесі болмаған, ал Жаңа сарайда мұның бәрі бар, тіпті үлкен жылытылатын ванна да бар. Сарай орманның ортасында, көлдің шалғай аралында, тек қайықпен ғана қол жетімді жерде салынған. Бұл орын, екі жағынан да, айналасындағы «сиқырлы» аурасымен және көлге көрініп тұрған Чиемгау Альпі тауларының көрінісімен, Фюссен маңындағы Нейшванштайнның әсерлі альпілік көрінісіне қарағанда кем тартымды болуы мүмкін. Тек сыртқы ғана емес, Херренхимзеедегі ішкі жағдай да Нейшванштайнге қарағанда одан да көп аяқталмаған. Диснейдің «Күлшешектің сарайы» фильмінен алған шабылыны арқасында Нейшванштайнның халықаралық деңгейде танымал болуы, екі орынға қарағанда туристердің назарын тең емес бөліп алды. Сонымен қатар, Мюнхеннен қарағанда Линдерхоф Нейшванштайнмен бір бағытта орналасқан және одан көп алыс емес, Тироль және Швабияға қарай, сондықтан туристер көбінесе екі орынды да бір күндік сапарда аралауды жөн көреді. Чиемзее көлі және оның аралдары Зальцбургке баратын жолда, яғни шамамен қарама-қарсы бағытта жатыр.

Бау-бақшалар

Салтанатты бақшада фонтандар, Версальдегі Латона фонтанының көшірмесі және Версаль бақшаларына тән классикалық стильдегі, сондай-ақ король Людвиг ұнатқан фантастикалық романтизмдегі мүсіндер орналасқан. Бақтардың барлық жерінде ежелгі заманды еске түсіретін, Рихард Вагнердің романтикалық операларының әсем әрі күрделі стилінде жасалған мүсіндер кездеседі.