Кіріспе

Викториат – Рим республикасы кезінде шамамен б.з.д. 221 жылдан б.з.д. 170 жылға дейін шығарылған күміс монета. Монетаның беткі жағында Юпитердің бейнесі, ал артқы жағында Жеңіс құдайының жеңіс белгісіне (трофейге) гүл шоғын қоятын суреті және төменде "РОМА" деген жазу бейнеленген. "Викториат" атауы – ежелгі термин, ол бірнеше замандас мәтіндер мен жазуларда кездеседі. Грек тілінде сөйлейтіндер бұл монетаны тропайкон (τροπαικον, артқы жағындағы трофейге байланысты) деп атаған. Монетаның бастапқы салмағы шамамен 3,4 грамм (3 скрупуль) болған, яғни ол 6 скрупуль салмақты төртбұрышты монетаның (квадригат) жартысына тең еді. Квадригат сол кезде енді шығарылмайтын еді. Викториат, сол шамада енгізілген динарийге қарағанда, тазалығы төмен күмістен жасалған. Табылған қорлардың мәліметтеріне сүйенсек, бұл монета Оңтүстік Италияда, кейін Галлияда қолданысқа ішкен. Бұл монетаның драхма немесе жартылай номос монеталарын алмастыру мақсатымен жасалғаны байқалады, Римнің қалыпты монета жүйесінің бір бөлігі емес. Алғаш шығарылғанда викториаттың құны динарийдің шамамен 3/4 бөлігіне тең болған, бірақ б.з.д. 101 жылы квинарий қайта енгізілгенде, оның құны динарийдің 1/2 бөлігіне дейін төмендеді. Бұл сол кезде айналыста болған викториаттар тозған және жарты динарийге ғана бағаланған дегенді көрсетеді. Қайта енгізілген квинарий негізінен Цизальпин Галлиясы үшін шығарылды, онда викториаттар мен олардың көшірмелері танымал болған. Қайта енгізілген квинарий де "викториат" деп аталған болуы мүмкін, бірақ мұны растайтын жазба деректер жоқ. Викториаттар б.з.д. екінші ғасырдың ортасында итальяндық қорларда кенеттен табылмайды, бұл олардың ресми түрде айналыстан алынғанын көрсетеді. "Викториат" термині бүгінде Венеция провинциясындағы Ветторато фамилиясында немесе Кефалониядағы Витторатос / Виторатос деп грекшеленген түрінде кездеседі.