Ежелгі металл валютасы: соғылған монеталардың тарихы, жасалу әдісі, қалыптар мен соққы туралы мағлұмат. Б.з.д. 1 мыңжылдықтан 17 ғасырға дейінгі тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Металл ақша жасаудың ертедегі әдісі.
Early method of creating metal currency
Монеталардың б.з.д. бірінші мыңжылдықта ойлап табылуынан бастап, шамамен 15-17 ғасырларға дейінгі жаңа заманға дейінгі кезеңдегі ең көп таралған түрі – соққымен жасалған монеталар еді. Бұл, құйма монеталардан және кейіннен дамыған қалыптасқан монеталардан өзгеше болды.
Hammered coinage was the most common form of coins produced from the invention of coins in the first millennium BC until the early modern period of c. the 15th–17th centuries, contrasting to the cast coinage and the later developed milled coinage.
Тарих
Балғамен соғылған монеталар дұрыс салмақтағы металлдың бос бөлігін (планшет немесе флан) екі қалыптың арасына қойып, содан кейін жоғарғы қалыпқа балғамен соққы беру арқылы екі жағына да қажетті бейне түсіріліп жасалған. Планшет әдетте қалыптан құйылған. Төменгі қалып (кейде намысты қалып деп те аталады) әдетте берік тіреуге немесе басқа да мықты бетке орнатылып, үйме деп аталған. Монета соғылатын кезде, екінші қалыпты (уақытша қалып деп аталады) біреу қолымен ұстап тұрған, ал соққыны өзі немесе көмекшісі берген. Эксперименталды археология көрсеткендей, төменгі қалып қабылданатын тозу деңгейіне байланысты 10 000 соққыға дейін шыдай алатын. Кейінірек, монета өндірісін арттыру үшін, балғамен соғылған монеталар кейде дұрыс қалыңдықтағы металл жолақтарынан жасалып, олардан монеталар кесілген. Екі әдіс те монеталардың диаметрін бірқалыпты етуді қиын еткен. Монеталардың дұрыс диаметрін анықтау қиын болғандықтан, оларды "қырқуға" (сүюге) тырысып, құнды металлдарды алып тастаушылар кездесетін. Сондай-ақ, күміс монеталарды "терлетіп" алуға болады, яғни оларды қатты шайқалатын қапқа салып, күміс ұнтағын бөліп алып, кейіннен қаптан жинап алатын.
Hammered coins were produced by placing a blank piece of metal (a planchet or flan) of the correct weight between two dies, and then striking the upper die with a hammer to produce the required image on both sides. The planchet was usually cast from a mold. The bottom die (sometimes called the anvil die) was usually counter sunk in a log or other sturdy surface and was called a pile. One of the minters held the die for the other side (called the trussel), in his hand while it was struck either by himself or an assistant. Experimental archeology suggests that a lower die could be expected to last for up to 10,000 strikes depending on the level of wear deemed acceptable. In later history, in order to increase the production of coins, hammered coins were sometimes produced from strips of metal of the correct thickness, from which the coins were subsequently cut out. Both methods of producing hammered coins meant that it was difficult to produce coins of a regular diameter. Coins were liable to suffer from "clipping" where unscrupulous people would remove slivers of precious metal since it was difficult to determine the correct diameter of the coin. Coins were also vulnerable to "sweating", which is when silver coins would be placed in a bag that would be vigorously shaken. This would produce silver dust, which could later be removed from the bag.
Ұнтақталған монеталар
Монеталарды машиналармен (оңған монеталар) жасау мүмкіндігі 17 ғасырда соғылған монеталардың біртіндеп қолданыстан шығуына себеп болды. Олар 1770 жылдарға дейін Венецияда соғыла берді. Франция 1643 жылы толыққанды машинамен жасалған монетаны қабылдаған алғашқы ел болды. Англияда алғашқы соғылмаған монеталар 1560 жылдары I Елизавета патшайымның тұсында жасалды, бірақ машинамен жасалған монеталар келесі ғасыр бойында үзіліс-үзіліспен тәжірибелік түрде өндірілсе де, соғылған монеталардың өндірісі 1662 жылға дейін тоқтамады.
The ability to fashion coins from machines (milled coins) caused hammered coins to become gradually obsolete during the 17th century. They were still made in Venice until the 1770s. France became the first country to adopt a full machine made coin in 1643. In England, the first non hammered coins were produced in the reign of Queen Elizabeth I in the 1560s, but while machine produced coins were experimentally produced at intervals over the next century, the production of hammered coins did not finally end until 1662.
Құйма ақша
Ертедегі монеталарды өндірудің баламалы әдісі, әсіресе Азияда, оның ішінде Қытайда, қалыптарды пайдаланып монеталарды құю болды. Осы әдіс Қытайда он тоғызыншы ғасырға дейін қолданылып келді. Бір қалыптан бір уақытта жиырмаға дейін монета жасауға болар еді, сонда монеталардың "ағашы" (көбінесе ортасында шаршы тесік сияқты ерекшеліктері болатын) құйылып, жеке монеталар (қазына деп аталатын) одан бөлінетін.
An alternative method of producing early coins, particularly found in Asia, especially in China, was to cast coins using molds. This method of coin production continued in China into the nineteenth century. Up to a couple of dozen coins could be produced at one time from a single mold, when a 'tree' of coins (which often contained features such as a square hole in the center) would be produced and the individual coins (called cash) would then be broken off.