Кіріспе
Скуош теннисі – сквоштың американдық түрі. Бұл сквоштың доп пен ракеткамен ойналатын нұсқасы, мұнда қолданылатын доп пен ракеткалар көбінесе жеңіл теннис үшін қолданылатын жабдыққа ұқсас, және ережелері де сәл өзгеше. Бұл ойын сквош сияқты күрделі де, ракетбол сияқты жылдам.
Squash tennis is an American variant of squash, one played with a ball and racquets that are more similar to the equipment used for lawn tennis, and with somewhat different rules. The game offers the complexity of squash and the speed of racquetball.
Сот
Скуош теннисі әртүрлі төрт қабырғалы корттарда ойналады. Алдыңғы қабырғада (допты беруге арналған қабырға) еденнен төменгі шамамен екі футқа дейін (әдетте қалайымен жабылған) белгі, еденнен шамамен 6 фут (2 метр) биіктікте беру желісі және еденнен шамамен 16 фут (5 метр) биіктікте шектен тыс желісі болады. Арқа қабырғаның сыртқы шегі еденнен 4.5 фут (1 метр) қашықтықта орналасқан. Еденде екі міндетті желі бар: артқы қабырғадан шамамен 10 фут (3 метр) қашықтықтағы беру желісі және алдыңғы қабырғадан басталып, беру желісіне дейін созылатын орталық корт желісі. Скуош ракеткасы корттарында беру алаңдары жоқ. Корттардың төрт түрі бар:
Солтүстік Америкадағы сквош алаңдары
Солтүстік Америкадағы сквош корты бастапқыда сквош ракеткасы ойыны үшін жасалған. 1930 жылдардың басында Ұлттық сквош теннис қауымдастығы (NSTA) осы типтегі корттарда ойнауға рұқсат берді. Оның өлшемдері ресми сквош теннис кортына өте ұқсас. Қажетті өзгерістер – еденнен 4,5 фут (1 метр) биіктіктегі артқы қабырға сызығын (Солтүстік Америка сквошында артқы қабырға сызығы еденнен 6,5 фут (2 метр) қашықтықта болады) және едендегі орталық сызықты қосу ғана. Уақытша сызықтарды көк бояу таспасымен оңай салуға болады. Бүгінгі күні туындаған мәселе – Солтүстік Америкада сквош ойынының танымалдылығы төмендегендіктен, жаңа корттар салынуда және көптеген ескі корттар басқа мақсаттарға берілуде.
Скуошпен теннис ойнау алаңдары
1910 жылы NSTA стандартты корт өлшемін қабылдады. Осы корттардың көптегені Нью-Йорк аймағында салынғанмен, Солтүстік Америкада сквош кортында ойнауға рұқсат берілгеннен кейін олар қолданудан шыға бастады. Көп мақсатта қолданылатын кортқа ие болуға болатын жағдайда, арнайы кортты ұстау экономикалық тұрғыдан тиімді емес еді.
Халықаралық сквош корты
Халықаралық сквош корты бар. Қосымша сызықтар салынуы керек. Корттың артық ені әртүрлі көп қабырғалы соққыларды қиындатады немесе орындау мүмкін болмайды, сондықтан тәжірибелі ойыншылар Солтүстік Америка стандартындағы кортты пайдалануды ұсынады. Дегенмен, 21 футтық (6 метрлік) корт көбінесе жалғыз қолжетімді нұсқа болып табылады, әсіресе Солтүстік Америкадан тыс аймақтарда.
Стандарттан тыс соттар
Бастапқыда ойын ракета алаңында, содан кейін бестенің алаңында ойналған. 1911 жылға дейін алаң өлшемдері бойынша ешқандай стандарт болмаған, ал сквош-теннис үшін арнайы салынғандары да бір-бірінен аздап ерекшеленген. Олар жеке меншіктерде және клубтарда салынған. Осы алаңдардың кем дегенде біреуі бүгінгі күнге дейін ойнауға жарамды күйде сақталған. Plum Orchard алаңы 2008 жылы толығымен қалпына келтірілді, оның ішінде қоршаулар орнатылды және электр шамдары жұмыс істейді. Ол 1903/04 жылдардың қысында Джордж Лаудер Карнегидің Джорджия штатындағы Камберленд аралындағы "Plum Orchard" иелігіне қосылды, қазір Ұлттық парксервис мекемесіне тиесілі. Мұражайда жақында сквош-теннис тарихына арналған көрме ашылды, ол кейде қоғамдық экскурсиялар үшін қолжетімді.
Жабдық
Қажетті жабдықтар өте қарапайым және арзан: жасөспірімдерге арналған теннис ракеткалары және стандартты теннис добы. Бұрынғы онжылдықтарда осы ойын үшін өзгертілген теннис доптары шығарылатын. Олардың қысымы жоғарырақ және теннис доптарынан сәл кішкентай болатын. Соңғы рет арнайы жасалған доп жасыл түсті болды, осылайша оны ақ қабырғаларға қарағанда жақсы көруге болады. Алғашқы корттардың қабырғалары қара ағаштан жасалған, сондықтан ақ теннис доптарын анық көруге мүмкіндік болды. Қазір ойыншылар сары допты қараңғылату үшін маркер қолданады немесе түрлі-түсті теннис доптарын пайдаланады (мысалы, Penn компаниясы емшек рагын зерттеуге қаражат жинау мақсатында шектеулі санда сататын қызғылт доп). Көк бояу лентасын сквош корттарының еденіне және артқы қабырғасына қосымша сызықтар салу үшін қолдануға болады.
Ойынның түрі
Скуош теннисі екі ойыншымен ойналады. NSTA 1968 жылы ережелермен бірге суреттері бар ойыншыға арналған нұсқаулықты жариялаған (төмендегі сыртқы сілтемелерді қараңыз).
Жиналыс
Әділ сервистен кейін қабылдаушы допты тікелей немесе жанама түрде алдыңғы қабырғаға тигізіп, содан кейін екінші рет еденге тиеді, шектен шығып кетеді немесе қаптамаға соғылады. Ойыншылар допты кезекпен соғып, біреуі дұрыс қайтара алмағанша ойнайды. Допты артқы қабырғадан ойнауға тек алдымен доп артқы қабырғаға тиген жағдайда ғана болады. Егер доп еденнен бірінші рет секіргеннен кейін артқы қабырғаға тисе, онда ол артқы қабырғаның кез келген жеріне тие алады, әйтпесе артқы қабырғаның шегінен төмен болуы керек. Кездейсоқ кедергі "let" жағдайына әкеледі – ұпай қайтадан ойналады.
Нәрселеу
Ойын бір ойыншы 15 ұпайға жеткенше ойналады, егер есеп 13/13 немесе 14/14-ке жетпесе. Егер есеп 13/13-ке жетсе, қабылдаушы ойынды 15, 16 немесе 18 ұпайға дейін жалғастыруды шешеді. Егер есеп 14/14-ке жетсе (алдында 13/13 болмаған жағдайда), қабылдаушы 15 немесе 17 ұпайға дейін ойнауды шешеді. Міндетті түрде екі ұпаймен жеңудің қажеті жоқ. Бастапқыда ұпайды тек беруші ғана алатын болған, егер ол раллиде жеңіліске ұшыраса, беру құқығын жоғалтатын. Қазіргі ережелер бойынша раллиде жеңген ойыншыға ұпай және беру құқығы беріледі. Матч бес ойынның үш жеңісінен тұрады.
Тарих
Сквош ракеткалары және оның негізгі спорты – ракеткалар 1880 жылдары Америкаға жетіп, Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы Санкт-Полс мектебінде алғашқы корттар салынды. Дұрыс ракетка жабдықтарын жеткізу кешіккендіктен, балалар жақында елге енгізілген теннис ойынына доптар мен ракеткаларды пайдаланды. Тіпті қажетті жабдық келгеннен кейін де, кейбіреулер екі түрдегі кортта да теннис жабдықтарын қолдана берді. 1890 жылдары сквош ракеткалары мен сквош теннисі Бостон қаласындағы ересектер арасында тарады, ал ойын ресми түрде ұйымдастырыла бастады. 1898 жылы Нью-Йорк штатының Туксидо паркіндегі Туксидо клубында корт салынғаннан кейін сквош теннисі Нью-Йорк қоғамының мүшелері арасында танымал болды. Уильям Уитни, Дж. П. Морган және Эндрю Карнегидің туысы Джордж Лаудер Карнеги сияқты миллионерлердің иелігіндегі жерлерге жеке корттар салынды. 1905 жылы Манхэттендегі Ракет және теннис клубы, Гарвард, Принстон және Колумбия клубтары, сондай-ақ Бруклиндегі Крессент А. С. және Хайтс казинода корттар болды. 1911 жылы Ұлттық сквош теннисі қауымдастығы Нью-Йорктің Гарвард клубының банкирі Джон В. Прентисс тарапынан құрылып, ұйымдастырылды. Ережелер, жабдықтар және корт өлшемдері ресмиленді. Біраз уақыттан соң спорт танымал болды және Детройт, Буффало, Чикаго, Бостон, Филадельфия сияқты басқа қалаларда да шектеулі түрде ойналды, бірақ көп ұзамай сквош ракеткалары сквош теннисін басып өтті. Алайда, Нью-Йорк қаласында 1920 және 1930 жылдары ойынға қызығушылық жоғары болды. Жоғары қысымдағы допты енгізу шешімі спорттың құлдырауына себеп болды. Кәсіби ойыншылар жылдам допты қалайтынымен, жаңадан бастағандар үшін ол қиындық тудырды. Ойынды қолжетімді ету үшін сквош ракеткалары корттарында турнирлерге рұқсат берілді. Бірақ көп жылдар бойы спортқа жаңа ойыншылар тартылмады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арнайы доп енді шығарылмады, сондықтан кәсіби ойыншылар қызығушылықтарын жоғалта бастады. 1950 жылдардың екі көрнекті чемпионы Роберт Рив және Труди Портер болды. 1950 жылдары Норман Ф. Торранс күш-қуатын бергенінің арқасында лигалық ойындар мен турнирлер жалғасты. 1960 жылдары жас ойыншылар ойынды қайта жандандырды, Джим Пригофф Ұлттық чемпион атанды, кейіннен Скуош теннисі қауымдастығының президенті болды, ал Ричард С. "Дик" Сквайрс ойыншыларға арнайы доп қайта қолжетімді болғанда белсенділік танытты. Пригофф 1960 жылдары Ұлттық турнирде үстемдік құрды, 1969 жылы ойыннан шыққанға дейін Сквайрс пен Бакаллаодан жеңіліс таппады. Бірақ ракетболдың жаңа ойынынан бәсекелестік бұл әрекеттердің жұртшылық арасында кеңінен танылуына кедергі келтірді. Жыл сайынғы ұлттық турнир жалғыз ресми жарысқа айналды, бірақ Педро А. Бакаллао (1969–1980, 1986) және Дик Сквайрстің ұлы Гэри Сквайрс (1982–1983, 1985, 1987–2000) екеуінің жеке меншігіне көшті.
Скуош теннисі туралы ереже
Бұл ойын дерлік жойылып барады. Ұйымдастырылған турнирлер өткізілмейді. Нью-Йорктегі Гарвард клубында шамамен ондай ғана ойыншы ойнайды; алайда, бұл ойынды ұзақ жылдардан бері жақсы білетін Билл Рубин жас, өте талантты жаңа ойыншылардың да бар екенін мәлімдеді. Ұлттық сквош қауымдастығы (NSTA) бірнеше жылдан бері ешқандай жиналыс өткізбеді. Дегенмен, қажетті жабдықтар арзан, ал сквош кортына қол жеткізгендер үшін оны демалыс пен жаттығу үшін оңай ойнауға болады. Дик Сквайрс 1968 жылы осы спорт түріне арналған нұсқаулық жариялаған. Бұл кітапша авторлық құқықпен қорғалмаған және оны Project Gutenberg сайтынан табуға болады. Нұсқаулықта ойынды қалай ойнауға болады, тарихы, ережелері және барлық ұлттық чемпиондардың тізімі келтірілген.