Кіріспе

Брюссель астанасы аймағының муниципалитеті және Бельгияның астанасы, заң жүзінде ұлттық астана болып табылатын муниципалитет.

Брюссель қаласы – Брюссель астанасы аймағының ең ірі муниципалитеті және тарихи орталығы, сондай-ақ Фламанд аймағының (одан бөлек) және Бельгияның астанасы. Брюссель қаласы Еуропалық Одақтың әкімшілік орталығы болып табылады, өйткені ол Еуропалық тоқсанындағы бірқатар маңызды Еуропалық Одақ институттарына орналасқан. Пентагон ішіндегі орталық тарихи қаладан өзге, Брюссель қаласы қаланың жақын маңындағы кейбір аудандарды да қамтиды, атап айтқанда солтүстіктегі Харен, Лейкен және Недер-Овер-Хембек бұрынғы муниципалитеттері, сондай-ақ оңтүстік-шығыстағы Луиза даңғылы/Луизалан және Боис-де-ла-Камбре/Тер Камеренбос паркі, Фландрия муниципалитеттерімен шектесетін аймақтар. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Брюссель қаласының халқы 194 291 адамды құрайды. Жалпы ауданы ... құрайды, бұл тұрғын халық тығыздығы ... екенін көрсетеді. 2007 жылғы мәліметтерге сәйкес, қалада 75 998 бельгиялық емес азамат тіркелген. Брюссельдің барлық муниципалитеттері сияқты, ол заңды түрде екі тілді (француз және голланд тілдерінде).

Аумақтық тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, Брюссель қаласы Брюссельдің екінші қабырғаларының ішіндегі аумақ ретінде қарапайым түрде анықталды, яғни қазіргі Кіші сақина (Брюссельдің ішкі сақина жолы). Қала өскен сайын, оны қоршаған ауылдар да өсіп, біртіндеп біріккен қалаға айналды, бірақ жергілікті биліктер өздерінің аумақтарын басқару құқығын сақтап қалды. 1847 жылы Луиза/Луизаан даңғылы құрылысы басталды, ол каштандармен көмкерілген әсем даңғыл болып, Боис де ла Камбре/Тер Камеренбос демалыс аймағына оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. Алайда, Иксель қаласы (сол кезде Брюссельден бөлек болған) бұл жобаға қарсы күшті қарсылық көрсетті, өйткені даңғыл оның жерінен өтуі тиіс болды. Көп жылдық нәтижесіз келіссөздерден кейін Брюссель 1864 жылы даңғыл үшін қажетті тар жолақты және Боис де ла Камбрені өзіне қосып алды. Осы шешім Брюссель қаласының оңтүстік-шығысқа қарай ерекше созылып тұруына және Иксельдің екі бөлікке бөлінуіне себеп болды. Брюссель еркін университетінің (ULB) Солбош кампусының бір бөлігі де Брюссель қаласының құрамына кіреді, бұл оңтүстік-шығыс бөлігінің иілуіне де ықпал етеді. Бельгиядағы көптеген муниципалитеттерден айырмашылығы, Брюссель астанасы аймағындағы муниципалитеттер 1964, 1970 және 1975 жылдарғы бірігулер кезінде басқа муниципалитеттермен біріктірілмеді. Дегенмен, Харен, Лейкен және Недер-овер-Хембек сияқты бірнеше көршілес муниципалитеттер 1921 жылы Брюссель қаласына қосылды. Олар муниципалитеттің солтүстік бөлігін құрайды. Оңтүстік-шығысында Луиза даңғылы бойында Икселден қосып алынған жер учаскесі де орналасқан.

Орталық аудан

Брюссельдің бастауы Сен-Жери / Сент-Горикс аралының орталық бөлігіне дейін жетеді, оны Сенна өзені құрады. 979 жыл шамасында осы аралда алғашқы бекініс салынған. Бүгінде бұрынғы жабық базар "Halle Saint Géry/Sint Gorikshallen" төңірегіндегі аудан елорданың ең тренділі аудандарының бірі болып табылады. Бұл Орталық аудан (, Centrumwijk) 13 ғасырдағы Брюссельдің алғашқы қабырғаларының қалдықтарын сақтайды, олар Сеннадағы алғашқы порт, ескі романдық шіркеу (кейіннен Брабантиялық готикалық стильдегі Қасиетті Михаил мен Сент-Гудула соборымен ауыстырылды) және қазіргі Корольдік аудандағы Куденберг герцогтық сарайы аралығын қамтыды. Осы үшбұрыштың орталығында Grand Place/Grote Markt (Брюссельдің басты алаңы), бұзу жобаларына қарсы тұрғандықтан осылай аталған Îlot Sacré ауданы, Корольдік Сент-Хубер галереяларымен кесіліп өтеді, Сантьяго-де-Компостелаға қажылыққа баратын ізбасарларды қарсы алған Сент-Жак/Синт-Якобс ауданы және бұрынғы францискандық монастырь орнында салынған, қалдықтары қазылып алынған Брюссель қор биржасы ғимараты орналасқан.

Патшалық кварталы

Корольдік квартал (Koninklijke Wijk немесе Koningswijk) осы атауды алған себебі, бір жағынан, Куденберг төбесінде, Лотарингиялық Карл Александр тұсында Брабант герцогтарының бұрынғы сарайының орнында салынған Корольдік алаң ("Корольдік алаң" немесе "Патша алаң") орналасқан, оның негіздерінің кейбір бөліктері әлі де сақталған, ал екінші жағынан, Брюссель паркіне қарайтын Брюссельдің Корольдік сарайы бар, одан артында Бельгия Парламенті (Ұлт сарайы) орналасқан. Корольдік ауданның төменгі жағында Орталық станса және Мон-де-Артс/Кунстберг жатыр, онда Бельгия Корольдік кітапханасы (KBR), Бельгия Корольдік кино мұрағаты (Cinematek), Брюссель көркем өнер орталығы, Кино мұражайы, Музыкалық аспаптар мұражайы (MIM), BELvue мұражайы және Бельгия Корольдік көркем өнер мұражайлары орналасқан.

Саблон/Завель ауданы

Корольдік алаңнан (Place Royale/Koningsplein) Rue de la Régence/Regentschapsstraat Саблон/Zavel аймағынан өтеді, ол солтүстік-батыстағы үлкен Grand Sablon/Grote Zavel ("Үлкен Саблон") алаңынан және оңтүстік-шығыстағы кіші Petit Sablon/Kleine Zavel ("Кіші Саблон") алаңы мен бағынан тұрады, олар Саблонның Біздің сүйікті әйелі шіркеуімен бөлінген. Бұл – антиквариат жәрмеңкесі өткізілетін, антиквариаттар мен өнер сатушылар, сондай-ақ басқа да сәнді дүкендер орналасқан сәнді аудан. Алшақ емес жерде атақты сәулетші Виктор Хортаның модерн стиліндегі Maison du Peuple / Volkshuis үйі 1965 жылға дейін тұрды, содан кейін бұзылды. Саблон сонымен қатар Эгмонт сарайы мен Брюссельдің Корольдік консерваториясына да үй иесі.

Мароль/Мароль ауданы

Үлкен Әділет сарайының көлеңкесінде Мароль / Маролен ауданы орналасқан (Мароленвик, пуристер ғана жеті көшелік Мароль деп санайды, олар шатастырмауы керек). Place de la Chapelle/Kapellemarkt-тен Place du Jeu de Balle/Vossenplein-ге дейін, онда 1873 жылдан бері «Ескі базар» деп белгілі күнделікті теңдеу жәрмеңкесі өткізіледі, Rue Haute/Hogestraat және Rue Blaes/Blaestraat бойындағы қолданылған заттар мен халықтық дүкендер бірнеше жылдан бері антикварларға уступилді, бұл ауданның түбегейлі өзгеруін көрсетеді. ХХ ғасырдың басында салынған ұжымдық тұрғын үй кешенінің көрнекті мысалы – Cité Hellemans, бұл ауданның көптеген нашар тұрғын үйлерді алмастыру үшін салынған. Қаланың ең ұзын және ескі көшелерінің бірі – Rue Haute, ежелгі Галло-римдік жолдың бағытын ұстанады және Брюссельдің екінші қабырғасынан өтуге рұқсат берген қақпалардың жалғыз сақталған Галле қақпасында аяқталады.

MidiLemonnier немесе Сталинград ауданы

Брюссельдің алғашқы Оңтүстік вокзалы, Оңтүстік желісінің соңғы станциясы, 1839 жылы қазіргі Place Rouppe / Rouppeplein орналасқан Midi–Lemonnier кварталының (Lemmonier–Zuidwijk) ортасында салынды. Ол осы жерде орналасқан, бір аттас монастырьға арналған Богард теміржол станциясы деп аталды, ал қазір Rue des Bogards / Bogaardenstraat осы монастырьға сілтеме ретінде сақталған. Осы жерде бұрын станция болғандығы қазіргі Авеню де Сталинград / Stalingradlaanның ерекше енін түсіндіреді, ол алаңнан Кіші сақинаға дейін созылады және 1869 жылы Пентагоннан тысқары салынған жаңа Брюссель Оңтүстік вокзалының ашылуынан кейін теміржол жолдарынан тазартылды. Осы себепті, бұл ауданды кейде Сталинград кварталы деп атайды. Сонымен қатар, Сенне өзенін жабумен бірге, ауданда Гаусманн стиліндегі кең бульварлар салынды, олардың ішінде Фонтанас / Fontainasplein және Аннесенс / Anneessensplein (Ескі базардың бұрынғы орны) алаңдарымен және Миди сарайымен шектесетін Морис Лемонье / Maurice Lemonnierlaan бульвары бар. Әр жексенбі күні таңертең Миди ауданында Еуропадағы екінші ірі базар өтеді.

Сенне/Зенне немесе Дансарт ауданы

Қазіргі Rue de la Senne / Zennestraat және Rue des Fabriques / Fabriekstraat айналасындағы ылғалды және батпақты жерді орта ғасырлардан бері шеберлер мекендеген. Өзеннің бір саласы екінші қабырғаның қорғанысын Ниньове қақпасы тұсындағы Petite Écluse / Kleine Sluis ("Кішкентай шлюз") арқылы кесіп өтіп, теңіз қақпасы қызметін атқарды, оның бір бөлігі 1960 жылға дейін сақталды. Кейіннен аймақта шағын өнеркәсіптер мен көптеген қолөнер сыра қайнату орындары (қазір жойылған) пайда болды, бұл туралы Rue du Houblon / Hopstraat ("Қонақкөктем көшесі") және Rue du Vieux Marché aux Grains / Oude Graanmarktstraat ("Ескі астық сату орын көшесі") аттары куәлік етеді. Аң аулауға арналған қорғасын оқ жасауға қолданылған Ату мұнарасы (Tour à Plomb) және Rue de la Poudrière / Kruitmolenstraat ("Оқ көшесі") де осы ауданның бұрынғы қызметіне дәлел. Көптеген кәсіпорындар қала орталығынан тыс жерге көшкеннен кейін ұзақ уақыт назарсыз қалған Сенне/Зенне ауданы (, Zennewijk) соңғы жылдары жаңа қызығушылыққа ие болып, пайдаланылмаған өнеркәсіптік ғимараттарды пәтерлерге айналдыру арқасында жаңаруда. Rue Antoine Dansaert/Antoine Dansaertstraat маңындағы аудан сәнді аймаққа айналып, жас, жақсы жағдайлы және көбінесе голланд тілінде сөйлейтін тұрғындарды тартуда. Бұл жаңа жағдай тұрғын үй бағасының өсуіне әкеліп, ауданның мұқтаж тұрғындары үшін қиындықтар тудыруда.

Кемежайлар немесе теңіз ауданы

Кейн кварталы () – Брюссельдің ескі порты, ол ұзақ жылдар бойы қаланың "көңілі" рөлін атқарды. Шелда өзенінен келген кемелер бұрынғы Shore Gate (Oeverpoort) арқылы, қазіргі Place de l'Yser / Ijzerplein алаңы орнында, өтіп, әрқайсысы бір түрлі тауарға арналған доктары бар каналдардың біріне қосылды. 19-шы ғасырдың соңында Брюссельдің жаңа порты ашылғаннан кейін, бұл бассейндер кең бульварлармен алмастырылды, олардың атаулары екі жағында да бұрынғы қызметтерін еске түсіреді: Quai aux Briques / Baksteenkaai ("Кірпіш доктары"), Quai au Bois à Brûler / Brandhoutkaai ("Өртінделген ағаш доктары"), Quai aux Pierres de Taille / Arduinkaai ("Тас карьері доктары"), Quai au Foin / Hooikaai ("Шөп доктары") және т.б., немесе ауданның саудалық қызметтеріне сілтеме: Rue du Magasin / Pakhuisstraat ("Қойма көшесі"), Rue des Commerçants / Koopliedenstraat ("Саудагерлер көшесі"), Rue du Marché aux Porcs / Varkensmarktstraat ("Шошқа базары көшесі") және Quai du Commerce / Handelskaai ("Сауда доктары"). Жайлаулардың бойында, бір кезде бай саудагерлерге тиесілі көптеген буржуазиялық үйлер сақталған, олардың кіреберістері әлі де қоймаларға апарады. Ипер-лаан бульварында әлі де азық-түлік көтерме саудагерлерін кездестіруге болады, енді оларға кемелердің орнына жүк көліктері тауар жеткізеді. Бұл ауданға сонымен қатар Брюссельдегі Ұлы Бегинаж, Киелі Иоанн Баптист шіркеуі және таңғажайып Пачеко Гранд Хосписі де кіреді.

Мараи Жакмен ауданы

Мараис-Жакмен кварталында (Jacqmain-Broekwijk) Пашеко / Пачеколаан бульварынан бастап Нев / Ньюштраат көшесіне дейінгі ғимараттардың көпшілігі 20-шы ғасырдағы бұзудан құтылмады. Олардың орнына Мемлекеттік әкімшілік орталығы, баспаханалар, банк мекемелері және сауда галереялары салынды. Қазіргі үрдіс – бұрынғы кеңсе ғимараттарын тұрғын үйлерге қайта жаңарту арқылы ауданның әлеуметтік құрамын қалпына келтіруге бағытталған. Ауданның ұзақ жылдар бойы көңіл көншітпейтін сыртқы келбетіне қарамастан, ғасырлар бойы сақталған Meyboom дәстүрі жалғастырылуда, ал Виктор Хортаның бұрынғы Art Nouveau стиліндегі Magasins Waucquez ғимараты 1993 жылдан бері Бельгия комикстері орталығына айналды. Сақталған тағы бір орын – 18-шы ғасырдағы неоклассикалық Мартель алаңы / Martelaarsplein, ол біртіндеп жаңартылып келеді. 1830 жылғы Бельгия революциясының құрбандары осы жерде ескерткіш орнатылған ашық криптке жерленген. Жақын жерде Бельгияның негізгі сауда көшелерінің бірі – Нев көшесі орналасқан, оның екі жағында 200-ден астам дүкен бар; сондай-ақ Эмиль Жакмен / Эмиль Жакмен бульвары (онда 2004 жылдан бері Théâtre National Wallonie Bruxelles орналасқан) Брукер алаңына / De Brouckèreplein-ге жақын. Бұл алаң, өте қарбалас орын, оңтүстік жағында екі блоктан тұратын мұнаралармен ерекшеленеді, ал қалған бөлігінде (Метрополь қонақ үйі және оның жанындағы Атланта қонақ үйі) толығымен немесе ішінара (UGC кинотеатры) ескі фасадаларын сақтап қалған.

Саясат

Бельгияның басқа барлық муниципалитеттері сияқты, Брюссель қаласын да мэр басқарады, оны Брюссель астанасы аймағының президенті немесе Брюссель астанасының губернаторымен шатастыруға болмайды. Қазіргі қалалық кеңес 2018 жылдың қазан айында өткен сайлауда сайланды. Брюссель қаласының қазіргі мэрі – Филипп Клоуз, ол PS партиясының мүшесі және муниципалдық кеңесте Эколо-Грун, DéFI және Forward партияларымен коалиция құрып отыр. +Брюссель қаласының жергілікті сайлауы – 14 қазан 2018 жыл Партия дауысы % (б) Сайланған2018 Өзгеріс (2012 жылғы сайлаудан 2018 жылғы сайлауға дейінгі орын санының өзгеруі) 19,997 28.38 0.74 1 Грюн 11,847 16.81 4.42 2 Ашық Vld 9,772 13.87 4.02 3 8,159 11.58 10.02 6 CD&V 6,543 9.29 8.72 5 5,317 7.55 0.08 2,606 3.70 0.64 (Брюссельдегі өзгеріс) 2,269 3.22 Жаңа 1 1,138 1.61 0.59 1,125 1.60 1.30 Басқалар 1,694 2.40 1.56

Қоршаған орта саясаты

Брюссель 2022 жылға қарай ең жылдам жасылданған қалалар индексінде алтыншы орынға ие болды, бұл тұрғысында бұрын "көлік кептелісімен, биік ғимараттар мен бетоннан тұратын қала" репутациясына ие болған. Әкімшілік қаланы одан да тұрақты ету жолында жеті қадамнан тұратын жоспар жариялады. Оларға "пайдалануға негізделген, айналмалы және төмен көміртекті экономиканы" енгізу және қаланы "белсенді" ету кіреді. Қала "10 минуттық қалаға" айналуы керек, яғни "қалалық өмір үшін қажетті мүмкіндіктерді әрбір тұрғынға 10 минут ішінде қолжетімді ету". Жасыл кеңістіктер кеңейтілуге тиіс. Жоспар халықтың шешім қабылдау процесіне қатысуын және барлық азаматтар үшін жоғары өмір сүру деңгейін қамтиды.

Тағам

Брюссель тағамымен әйгілі. Брюссель капустасы осы қаланың атымен аталған. Бельгияның көп бөлігі сияқты, мұла-фри, вафли (гафре), шоколад, картоп фри және сыра мұнда кең таралған. Брюссельде бір екі жұлдызды және төрт бір жұлдызды Мишлен рестораны бар.

Геральдика

+Бұрынғы нұсқаларТүпнұсқа қарулары қызыл түсті, жай ғана болды. 16 ғасырдан бастап, қала мөрінде бейнеленген Әзіл Михаилдың суретін салу қалыпты жағдайға айналды, бастапқыда көлеңке түрінде, кейін күрделіленіп бейнеленді. Ескерту: Брюссельдің жеті асыл үйінің көптеген қарулары осы қарулардың өзгеше нұсқалары болды. 1730 жылғы қаруларыНаполеон дәуіріндегі қарулары