Кіріспе

Статистикалық әдіс. Статикалық талдау, статикалық проекциялау немесе статикалық бағалау – жүйедегі бірден жасалған өзгерістің әсерін, жүйенің осы өзгеріске ұзақ мерзімді реакциясын ескермей есептейтін қарапайым талдау. Егер қысқа мерзімді әсері ұзақ мерзімге экстраполяцияланса, мұндай экстраполяция дұрыс емес. Оның керісі – динамикалық талдау немесе динамикалық бағалау, жүйенің уақыт өте өзгеріске қалай жауап беретінін ескеруге бағытталған талдау. Бұл терминдер ең көп АҚШ-тың бюджеттік саясатында қолданылады, бірақ олар көптеген басқа статистикалық пікірталас мәселелерінде де кездеседі.

Мысалдар

Статикалық талдауды экстраполяциялаудың танымал мысалы халық санының өсу теориясынан алынған. 18 ғасырдың соңында Томас Мальтус бастаған түрлі сарапшылар болашаққа қарай қысқа мерзімді халық өсімінің тенденциясын ұзартып, бір-екі буын ішінде халық санының тым көбейіп, апатқа ұшырауы мүмкін екенін болжады. Мальтус өзі 1850 жылға қарай британдық қоғам халық санының артуынан құлап кетеді деп мәлімдеген, ал 1960 жылдары жарық көрген "Халық санының жарылысы" атты кітап 1980 жылдары АҚШ үшін де осындай пессимистік болжамдар жасады. Экономикалық саясатты талқылау кезінде, стимулдардың өзгеруіне жауап ретінде мінез-құлықтың маңызды өзгерісін ескермейтін болжамдар көбінесе статикалық проекция (ал АҚШ Конгресінің Бюджеттік кеңсесінде – "статикалық бағалау") деп аталады. Дегенмен, динамикалық түрде жауап беретін жүйелерге қолданғанда, дұрыс емес экстраполяцияланған статикалық талдаулар ғана емес, сондай-ақ келесі мысалдарда көрсетілгендей, болжағаннан кері нәтижелерге де алып келуі мүмкін.

Технологиялық ерекшелік

Кейбіреулер технологиялық сингулярлық тұжырымын статикалық талдаудың бір мысалы ретінде сынады: Мур заңы немесе компьютерлік интеллект сияқты ақпарат өсуінің кейбір факторларындағы үдемелі өзгерістер болашаққа проекцияланады, нәтижесінде экспоненциалды немесе гиперболалық өсу (сингулярлыққа қарай) туындайды, бұл барлық нәрсе салыстырмалы түрде ерте уақытта белгілі болады деген ойға алып келеді.