Кіріспе

Шин Кокин Вакашу (新古今和歌集), қысқартылған түрі Шин Кокиншу (新古今集) немесе тілдесуде Шин Кокин деп аталады, – жапон сарайы құрастырған вака поэзиясының сегізінші императорлық антологиясы. Бұл шамамен 905 жылы құрастырылған Кокин Вакашудан басталып, шамамен 1439 жылы аяқталған Шиншокукин Вакашумен аяқталады. Атауы сөзбе-сөз "Ежелгі және қазіргі өлеңдердің жаңа жинағы" деп аударылады және ол бірінші антологияның атына қасақана ұқсас. Маньёшу және Кокиншумен бірге Шин Кокиншу жапон әдебиеті тарихындағы ең ықпалды үш поэзиялық антологияның бірі саналады. 1201 жылы зейнеткер император Го Тоба (1183–1198 жылдары билеген) поэзия байқауларын өткізу және антологияны құрастыру мақсатымен Нидзё сарайында Фудзивара но Йошицуне басқаратын он бір адамнан тұратын Поэзия бюросын құрды. Қазіргі заманғы ақындарға баса назар бергенімен, Шин Кокиншу Кокиншуға қарағанда поэзиялық дәуірлердің кең ауқымын қамтиды, соның ішінде бірінші антологияның редакторлары әдейі алып тастаған көне өлеңдер де бар. 1205 жылы Кокиншуның аяқталуының 300 жылдығына орай ресми түрде ұсынылды.

Антологияның редакторы

Го Тоба антологияға кірген өлеңдерге және олардың ұсынылған тәртібіне вето құқығын сақтап қалғанмен, жинақтау жұмысын Поэзия бюросының алты мүшесіне тапсырды. Олар: Фудзивара но Тейка (1162–1241), Фудзивара но Арие (1155–1216), Фудзивара но Иетака (1158–1237), Жакурен (шамамен 1139–1202), Минамото но Мичитомо (1171–1237) және Асукай Масацуне (1170–1221). Антологияға Фудзивара но Ёсицуне жазған жапон тіліндегі алғы сөз бен Фудзивара но Чикацуне жазған қытай тіліндегі алғы сөз енгізілді. Мысалы, «Көктем» тақырыбындағы бөлімдерде редакторлар әр өлеңді келесісімен байланыстыратын ұқсас сөздер мен тіркестерді пайдаланып, көктемнің дамуын және уақыттың өтуін поэтикалық түрде егжей-тегжейлі бейнеледі. Саяхат өлеңдері бөлімінде ежелгі ақындар мен стильдерден қазіргі заманғыларға қарай даму байқалады, ал махаббат тақырыбындағы бөлімдер, жапондық вака антологияларындағы дәстүр бойынша, махаббаттың басталуынан аяқталғанға дейінгі кезеңдерін көрсетеді. Мұндай мұқият өңдеу нәтижесінде антологияға сол кездегі барлық ең жақсы туындылар енбеді. Фудзивара но Тейканың айтуынша, Го Тобаның антологияға ескі, белгісіз немесе тіпті жетілмеген авторлардың шығармаларын қосуға талап етуі, олармен байланыс сақтау үшін, оның өзінің қырық алты өлеңінің антологияға енуіне толық қанағаттанбады. Жеке бастық мақтаныштан басқа, нәтижесінде ғасырлар бойы қалыптасқан жапон әдеби дәстүрі мен стильдерінің эволюциясын көрсететін, сонымен қатар жақсы және нашар жазылған өлеңдерді анықтауға көмектесетін құралымдық оқулық пайда болды. Редакторлар жасаған күрделі байланыс жүйесі ренга немесе «байланыс стих» формасының дамуымен қатар қолданылды. Бұл формада ақындар алдыңғы стихтің бейнесін жалғастырып, келесі ақынға жұмыс істеу үшін жаңа элементтер енгізе отырып, кезекпен өлеңдер жазды. Ренга жиі гонкадори әдісін де пайдаланды, себебі әр ақынның жұмыс істеуге қысқа ғана сөз тіркесі болды және бұрынғы толық өлеңдерге сілтеме жасау мүмкіндігі маңызды болды. «Хонкадори» термині «көрсетуші өзгерту» практикасын білдіреді және сөзбе-сөз «түпнұсқа өлеңнен алу» деп аударуға болады. Ескі өлеңдерге сілтеме жасау сол кездегі поэзиялық дискурста кең таралғанмен, 11-ші ғасырдан кейін және Фудзивара но Тейканың хонкадоримен тәжірибе жасағанға дейін, бұрынғы авторлардан анық қарыз алуға қарсылық болды. Алайда, «Шинь Кокиншү» жарияланғаннан кейін жағдай өзгерді. Жаңа жинақтағы өлеңдер Кокиншүдің көлденең ағысын ғана емес, сонымен қатар өткеннің поэзиялық дәстүрлеріне тік байланыстарды да жасады. Мысалда, Тейканың «Шинь Кокиншү» кітабындағы өлеңі Кокиншүдегі «хонка» немесе түпнұсқа өлеңмен салыстырылады. Өлеңдер бір тақырыпта жазылғанмен, жаңасы ескісінен тікелей алынған, Фудзивара но Тейканың интерпретациясы өлеңді жаңартып, оған нәзіктік сыйлайды. Бұл Кокиншү мен Шин Кокиншү арасындағы байланысты да қамтамасыз етеді.