Кіріспе

Радимно (Ради́мно Radymno, Redem) – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан, 5 543 тұрғыны бар қала (2009 жылғы 2 маусымдағы мәлімет бойынша). 1999 жылы құрылғаннан бері Подкарпацк воеводтығының құрамына кіреді. Бұрынғыда, 1975–1998 жылдар аралығында Радимно Пржемысль воеводтығына қарасты болған.

Тарих

Радимноның қазіргі аумағында адам қонысының алғашқы іздері неолит дәуіріне дейін жетеді, 1958 жылы археологтар 2 ғасырға жататын қоныстың қалдықтарын тапқан. Ерте орта ғасырларда бұл аймақ Польша мемлекетінің құрамында болған, бірақ 981 жылы Киев Русі оны басып алды. Содан кейін Польша бұл аймақты тағы екі рет басып алып, жоғалтты. 13 ғасырдың ортасында ол моңғол билігіне қарады, ал 14 ғасырдың ортасында Польша патшасы Ұлы Казимир III оны қайта басып алды. 1366 жылы Синуалдтық Бернард есімді дворян Казимир III-тен далаға қоныс салуға рұқсат алды. 1384 жылы Радимно Пшемысль епископтарына берілді, ал 1431 жылы король Владислав II Ягелло ауылға қала құқығын берді. Сан өзенінің жанында және көрікті сауда жолы бойында орналасқандықтан, Радимно маңызды сауда және базар орталығы болды. Алайда, қала валахиялықтар (1488 ж.) және Қырым татарлары (1502 ж., 1624 ж.) тарапынан тоналанды. Сонымен қатар, ол өрттерде өртенді (1603, 1638, 1647). Радимноны одан әрі шабуылдардан қорғау үшін 1625 жылы бекіністер салынды, бірақ 1656 жылы шведтер, ал 1657 жылы Польшаға жасалған швед шабуылы кезінде Трансильваниялықтар басып алды. Швед соғыстары Радимноны қиратып, қала көп жылдар бойы ауыр зардаптардан қалпына келе алмады. 1683 жылдың шілдесінің соңында гетман Станислав Ян Яблоновский әскері Венаға жол тартқанда Радимно маңында орналасты (Виена шайқасына қараңыз). 18 ғасырдың екінші жартысында, Польшаның бөлінісіне дейін Радимноның халқы 1200 адамды құрады, 154 үй, үш шіркеу, аурухана, приход мектебі, екі кірпіш зауыты және Пшемысль епископтарының резиденциясы болды. 18 ғасырдың ортасында Радимнода 860 католик, 196 грек-католик және 26 еврей тұрды. Польшаның бірінші бөлісінің нәтижесінде (1772 жылғы 5 шілдедегі Санкт-Петербург шарты) Радимно Габсбург монархиясына қосылды. Ол Ярослав округінің (Bezirkshauptmannschaft Jaroslau) құрамына кірді. Ол жаңадан құрылған Галиция және Лодомерия Корольдігінің (Польшаның австриялық бөлігі) құрамына кірді және Польша 1918 жылдың қарашасында тәуелсіздігін қалпына келтіріп, қаланың бақылауын алғанға дейін осы құрамда қалды. 1860 жылы Радимно Пшемысльмен теміржол байланысын алды. Австрия үкіметі біраз уақыт бойы мұнда бекініс салуды қарастырды, бірақ ойын өзгертіп, оның орнына Пшемысль бекінісін салды. 1857–1867 жылдары Радимно округ орталығы болды. 19 ғасырдың соңында қалада 2700 адам тұрды. 1915 жылғы 24 мамырда генерал Алексей Брусиловтың басқаратын орыс 8-армиясы мен генерал Август фон Маккенсеннің басқаратын неміс-австриялық 8-армиясы арасында Радимно шайқасы болды. Қала дерлік толығымен қирады. Екінші Польша Республикасында Радимно Львов воеводствосына қарасты, онда поляктар мен еврейлердің аралас халқы 2500 адамды құрады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың 10 қыркүйегінде Польшаға жасалған шабуыл кезінде, Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған, неміс 4-жеңіл дивизиясы осы жерде Сан өзенін кесіп өтті, бұл оқиғада польша армиясының Ярослав тобының полковнигі Ян Войчик басқаратын күштерден өте аз қарсылық көрсетілді және шайқас болған жоқ. Полковник Войчик пен оның әскері шығысқа қарай мүмкіндігінше тез қашып, Польшаны өз күшімен қорғануға қалдырды. Дов Хистердің естеліктерінде айтылғандай, Радимноға неміс шабуыл жасағанда үш жас поляк әскері Кеңес мұнарасында бекініп, қорғанысқа тұрды. Немістер бір зеңбірекпен мұнараны жарып, үш жігітті мұнараның қирандыларының астында қалдырып, өлтірді. Радимно неміс оккупациясына түсті, ал Einsatzgruppe I қалаға кіріп, азаматтарға қарсы түрлі қылмыстар жасады. 1940 жылдың сәуір-мамыр айларында кеңестіктер жасаған Катынь қырғынының құрбандары арасында жергілікті польша әскери бөлімдерінің офицерлері болды. Соғыс жылдарында аймақта әрекет еткен Украина Ұлттық Ұйымының топтары 59 полякты өлтірді, оның ішінде 29-ы Михаловка ауылында қаза тапты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Радимнода шамамен 1200 еврей тұрған, олардың тек азы ғана аман қалды, көптегендері украиндықтардың немістерге және олардың нацистік режиміне тапсырылды. 1939 жылдың қыркүйегінде нацистер кейбір еврейлерді ауыл сыртында өлтірді. Радимнодағы еврей тұрғындарының тарихы Дов Хистердің "Тірі қалу күші" кітабында жазылған. 1944 жылдың 26 шілдесінде Радимно қызыл әскер тарапынан неміс бронетехникасымен болған қатты шайқас салдарынан басып алынды, содан кейін Польшаға қайтарылды.

Спорт

Радымно - шағын қала, бірақ спорт жағынан өте дамыған. Қазір қалада 4 спорт клубы жұмыс істейді.

МКС Радымно

Бұл футболмен айналысатын ерлер клубы. 1934 жылдан бері Радымно әскери-азаматтық спорт қоғамы құрамында қызмет етіп келеді. Кейін клубтың аты өзгерді. Қазіргі таңда оның атауы МКС Радымно. Команданың өзіне тиесілі стадионы бар, онда шамамен 1000 орын бар. 2004/05 маусымынан бастап команда аймақтық лигада ойнайды. Қазіргі уақытта МКС Радымно Бесінші дивизионда ойнап жатыр. Клубта 3 бөлім бар: ересектер, жастар және оқушылар. Бұл клуб тарихында көптеген президенттер болған, бірақ қазіргі президент – Гжегорц Олех. (Ресми бет)

TKS Żagiel Radymno

Бұл ерлер волейбол клубы. "Żagiel" клубы салыстырмалы түрде жас, себебі ол 2010 жылы қызметін бастады. Бұл қаладағы ерлер волейболмен айналыса алатын жалғыз клуб. Клубта 2 бөлім бар: ересектер және кадеттер. Ересектер Екінші Подкарпатье лигасында ойнайды. Кадеттер Подкарпатье кадеттер лигасында ойнайды. Клубтың негізін қалаушысы және президенті – Здзислав Кониуч. (Ресми бет)

КС Феникс Радымно

Бұл әйелдер волейбол клубы. Клубтың құрылуына әйелдердің волейболға деген құштарлығы және қатысуы ықпал етті. Бұл 2012 жылы болған. "Феникс Радымно" клубының 2 бөлімі бар: жасөспірімдер және үлкен жастар. Бастапқыда команда Әуесқойлар волейбол лигасынде ойнады. Клуб жыл сайын жүлделі үштікке ілігеді. Сондай-ақ, жыл сайын "Феникс" клубы қала әкімімен бірлесіп, әйелдер арасындағы Жаңа жылдық волейбол турнирін ұйымдастырады. (Ресми бет)

UKS Giganci Radymno

Бұл қаладағы ең жас клуб. Клуб 2015 жылы белсенді ата-аналар құрған. Олар балаларының күнінің көп бөлігін ойын-сауыққа жұмсауын қаламай, керісінше, белсенді болып, спортпен айналысуын тіледі. "Гиганчи Радымно" негізінен футбол клубы, бірақ шахмат секциясы да бар. Клубта 7-ден 13 жасқа дейінгі балалар оқиды. (Ресми бет)