Кіріспе
Лежайск (Leżajsk), ресми түрде Лежайск еркін корольдік қаласы (Wolne Królewskie Miasto Leżajsk) – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан, 13 871 тұрғыны бар қала. 1999 жылдан бері Подкарпат воеводствосы құрамында және Лежайск округінің орталығы болып табылады. Лежайск архитектор Антонио Пеллачини салған Бернадин базиликасы және монастырымен әйгілі. Базиликада 17 ғасырдың екінші жартысына қарай жасалған құбырлы орган бар, онда орган концерттері өткізіледі. 2005 жылдың 20 сәуірінде Польшаның ұлттық тарихи ескерткіштерінің бірі (Pomnik historii) деп танылған және Польшаның Ұлттық мұралар кеңесінің бақылауында. Лежайск сонымен қатар Лежайск сыра зауытының орналасқан жері. Қала арқылы «Ягода» орман бұлағы ағып өтеді.
Leżajsk (; ; Лежа́йськ), officially the Free Royal City of Leżajsk (Wolne Królewskie Miasto Leżajsk), is a town in southeastern Poland with 13,871 inhabitants. It has been situated in the Subcarpathian Voivodeship since 1999 and is the capital of Leżajsk County. Leżajsk is famed for its Bernadine basilica and monastery, built by the architect Antonio Pellacini. The basilica contains a highly regarded pipe organ from the second half of the 17th century and organ recitals take place there. It stands as one of Poland's official national Historic Monuments (Pomnik historii), as designated April 20, 2005, and tracked by the National Heritage Board of Poland. Leżajsk is also home of the Leżajsk brewery. The town is crossed by a forest creek ‘Jagoda’.
Тарих
Лежайск – Польшаның ежелгі патшалық қаласы. Лежайск дамуы баяу болды, себебі 1498, 1500, 1509, 1519 және 1524 жылдары көптеген және жойқын татар және валах шабуылдары болды. Осы шабуылдардан кейін Польша патшалары тоналған қалаға бірнеше жеңілдіктер берді, және соңында 1524 жылдың 23 қыркүйегінде Львовта Ескі король Сигизмунд I Лежайскті қорғауға ыңғайлырақ жаңа орынға көшіруді шешті. Қала солтүстік-батысқа қарай шамамен 5 километрге көшіріліп, жаңа аты Лежайск Зыгмундовский болды. Ескі орнынан бері Старе Миасто ("Ескі қала") ауылы белгілі болды. Сигизмунд II Августтың билігінде Лежайск өзінің старостасының (жергілікті губернатор) қорғауының арқасында гүлденді, Кшиштоф Шидловецкий (Одроваз елтаңбасы), ол Корольдік канцлер болған. 1608 жылы Пшемысль епископы жақын орналасқан Пжеворсктен Бернадин монахтарын Лежайскке әкелді, және екі жылдан кейін алғашқы кірпіш шіркеу салынды. 1624 жылы Лежайск Қырым татарларынан тоналып, өртенді, ал одан кейінгі Польшаға шведтердің шабуылы (1655–1660) одан да көп қирату әкелді. Польшаның бірінші бөлінісінен кейін (1772) Лежайск Габсбург империясына қосылды және 1918 жылдың қарашасына дейін Австрияның Галициясында қалды. 1809 жылы қала Варшава Герцогтығының басып алуына ұшырады, бірақ көп ұзамай австриялықтар оны қайта басып алды. 1896–1900 жылдары Лежайск пен Пжеворск және Розвадовты байланыстыратын теміржол желісі аяқталды. Қала Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1914 және 1915 жылдары Аустро-Мажар және Ресей армияларының арасындағы шайқастардан зардап шекті. 1914 жылдың қарашасынан 1915 жылдың мамырына дейін Лежайск Ресейлік әскерлер басып алды. 1918 жылы Польша тәуелсіздігін қайта алды және қаланың бақылауын қолына алды. Екінші Польша Республикасында Лежайск Львов воеводствосының Ланкут уезіне қарасты. 1929 жылдың шілдесінде қалаға президент Игнатий Мосцицкий келді. 1939 жылдың 13 қыркүйегінде Польшаға Германияның басып кіруі басталғанда, Лежайск Вермахттың қолына түсті. Содан кейін I Einsatzgruppe тобы қалаға кіріп, халыққа түрлі қатыгездіктер жасады. 1939 жылдың 3 қарашасында неміс қауіпсіздік полициясы Интеллигенцакцияның аясында жергілікті поляктарды жаппай тұтқындады. Поляктар жергілікті түрмеге қамалды немесе жергілікті зиратта жазаланды. Неміс оккупациясы кезінде Отандық армия аймақта өте белсенді болды. 1940 жылдың мамырынан бастап Польша қарсыласының газеті "Odwet" Лежайскте жасырын түрде таратылды. 1943 жылдың 28 мамырында немістер қала тұрғындарының 43-ін атып өлтірді. Лежайск 1944 жылдың 27 шілдесінде Отандық армия басып алды.
Яһуди қауымы
Лежайсктегі еврей зираты – әлемнің түкпір-түкпірінен келген яһудилердің қажылық орыны. Олар 18 ғасырдағы ұлы хасидтік ребе Элимелехтің қабірін зиярат ету үшін келеді. 1500 жылдардың басынан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс пен Холокостқа дейін Лежайскте үлкен еврей қауымы болды. 1492 жылы Испаниядан қуылғаннан кейін көптеген яһудилер Лежайскке келді. 1764 жылғы халық санауы бойынша, қауымда 909 адам болды, ал 20 ғасырдың басында қауымда 1700 яһуди тұрды. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Лежайскте 4500 яһуди өмір сүрді. 1939 жылдың қыркүйегінде нацистік Германия Лежайскке шабуыл жасаған кезде, қаладағы еврейлердің көбі Совет оккупациясы аймағына жеткізіліп, кейіннен Эйнзацгруппендер тарапынан қырғынға ұшырады.
Спорт
Жергілікті футбол клубы құрылды. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.