Польшаның Сенява қаласының тарихы

Кіріспе

Сеня́ва) – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан қала. 2009 жылғы 2 маусымдағы мәлімет бойынша, халқы 2127 адамды құрайды. 1999 жылдан бері Сенява Субкарпат воеводтығының құрамында.

Тарих

Сиенияваның тарихы 17 ғасырға дейін жетеді, ал қала өзінің пайда болуын бір кездегі қуатты Сиеньявский әулетіне қарыздар. Ол 1676 жылы Польша-Литва одағының шығыс жерлерінде кең аумақтарға ие болған Волынь воеводасы және Львов старостасы Миколай Иероним Сиеньявскийдің бастамасымен құрылды. Сиеньява Дюбков селосының жерінде орналасқан. Сиеньявский әулеті оны өздерінің негізгі әкімшілік орталығына айналдыруды жоспарлады. Шамамен 1650 жылы қазіргі Сиеньяваның жанындағы төбеде кірпіштен салынған бекініс бой көтерді. Келесі жылдары Сиеньявский әулеті бекініс маңында өздерінің сарайын салып, Сан өзені портымен бірге қала құрылысын бастады. Доминикан шіркеуі мен монастыры салынды, ал 1660 жылдары Сиеньяваны Қырым татарларының шабуылынан қорғау үшін қабырғалар тұрғызылды. Қаланың негізін қалаушы Миколай Иероним Сиеньявский 39 жасында қайтыс болды, бірақ оның ұлы Адам Миколай Сиеньявский әкесінің бастағандарын жалғастырып, Сиеньяваға көп инвестиция жасады. 1731 жылы Адамның қызы Мария Зофия князь Август Александр Чарторыскиге үйленді, соның нәтижесінде Сиеньява Чарторыски әулетінің меншігіне өтті. 1772 жылға дейін Сиеньява маңызды өзен порты және қорғаныс бекінісі болып келді. Польшаның бөлінісінен кейін жағдай өзгерді және нығайтуларға қажеттілік туғызбады. Жаңа австриялық-ресейлік шекара Сиеньяваның солтүстігінде орналасқандықтан, Сан өзенінің су жолы ретіндегі маңызы жойылды, ал қала Австриялық Галицияның бір бөлігі ретінде дамудан тоқтап қалды. 1855 жылы Сиеньява Пшемысль ауданының құрамына кірді. Қала Чарторыски әулетінің меншігінде болды және Галицияда кірпіш қалаушыларымен танымал болды. 1915 жылдың мамыр айында Сиеньява дерлік толығымен қиратылды, ал 1918 жылдың қарашасында қала Екінші Польша Республикасының Львов воеводшалығының құрамына енді. Ұлы Отан соғысы аралығында Сиеньява халқы азайды, жұмыссыздық өсті, бұл көшедегі төбелеске және наразылық акцияларына әкелді. 1937 жылдың тамызында Польшадағы 1937 жылғы шаруалар ереуілі кезінде жақын орналасқан Майдан-Сиеньявски селосында полициямен қақтығыс болды, нәтижесінде 15 шаруа қаза тапты. 1939 жылы Польшаға жасалған шабуылдан кейін Сиеньява Кеңес Одағы тарапынан басылып алынды, ал 1939 жылдың қыркүйегінен 1941 жылдың маусымына дейін шекаралық қала болып табылды. Холокост кезінде қала еврей геттосының орны болды.

Sieniawa's history dates back to the 17th century, and the town owes its existence to the once powerful Sieniawski family. It was founded in 1676, on initiative of Voivode of Volhynia and Starosta of Lwow, Mikolaj Hieronim Sieniawski, who owned enormous estates in eastern lands of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Sieniawa was founded in the area which was covered by the village of Dybkow. The Sieniawski family wanted to make it main administrative center of their estates. In ca. 1650, a brick fortress was built on a hill near contemporary Sieniawa. In the following years, the Sieniawski family built their manor house near the fortress, and began construction of the town, together with the San river port. A Dominican church and abbey was built, and in the 1660s, walls were built, to protect Sieniawa from Crimean Tatars raids. Mikolaj Hieronim Sieniawski, the founder of the town, died at the age of 39, but his son Adam Mikolaj Sieniawski continued the work of his father, and invested heavily in Sieniawa. In 1731, Adam's daughter Maria Zofia married Prince August Aleksander Czartoryski, and Sieniawa became property of the Czartoryski family. Until 1772, Sieniawa remained an important river port and a defensive establishment. Following the Partitions of Poland, the situation changed, and fortifications were not needed any longer. Since the new Austrian Russian border was north of Sieniawa, the San lost its function of a waterway, and the town stagnated as part of Austrian Galicia. In 1855, Sieniawa belonged to the District of Przemyśl. The town remained property of the Czartoryski family, and was famous across Galicia for its bricklayers. In May 1915 Sieniawa was almost completely destroyed, and in November 1918 the town became part of Second Polish Republic’s Lwow Voivodeship. In the interwar period, Sieniawa's population declined, and unemployment was high, which resulted in street fights and demonstrations. In August 1937, during the 1937 peasant strike in Poland, clashes with police took place in nearby village Majdan Sieniawski, where 15 peasants were killed. After the 1939 Invasion of Poland, Sieniawa was occupied by the Soviet Union, and between September 1939 June 1941, was a border town. During the Holocaust, the town was the site of a Jewish ghetto