Кіріспе

Ливиядағы таулар

Жабыл Ахдар (الجبل الأخضر) – Ливияның солтүстік-шығысындағы тығыз орманды, құнарлы жоталы аймақ. Ол қазіргі Дерна, Джабал әл-Ахдар және Мардж әкімшілік аудандарында орналасқан.

География

Джебель-Ахдар таулық үстіртен тұрады, оның биіктігі – шамамен 1500 метр, бірнеше аңғарлар мен вадилермен тілген. Ол Жерорта теңізіне солтүстікке қарай созылған түбектің солтүстік-батыс бөлігін құрайды, батысында Сидра шығанағы, ал шығысында Левант бассейні орналасқан. Ол Бенгазиден шығысқа қарай Дернаның шығысына дейін созылады, шамамен 80 км-ге жағалауға қарап орналасқан. Эрозия және шөгінділердің әсерінен үстірт кейде жағалаудан 80 км-ге дейін шегінеді, бірақ мүйістерде тік жартастарды құрайды. Үстірттің соңғы көтерілуі мен иілуі Миоцен дәуірінде аяқталды. Көп жауын-шашын аймақтағы Чаммари өсімдігін қамтитын үлкен орманның пайда болуына және Ливия сияқты шөлді елде сирек кездесетін жеміс, картоп және астық дақылдарының өсірілуіне мүмкіндік береді.

Флора

Ливияның көп бөлігіндегі құрғақшылыққа қарамай, осы аймақта барлығы 3200 км² шамасындағы ормандық жерлер бар, бірақ бастапқы орманның шамамен үштен бірі егіс жасау үшін жойылған. Орманнан өзге, маки және далаға ұқсас өсімдіктердің кең аумақтары да кездеседі. Макиге тән түрлер – финикийлік аршасы (Juniperus phoenicea), мастика ағашы (Pistacia lentiscus), Кермес емені (Quercus coccifera) және харуба ағашы (Ceratonia siliqua). Ал құрғақ далалық аймақтарда бұтақты асфодель (Asphodelus ramosus), тікенді саркопотериум (Sarcopoterium spinosum) және ақ бетеге (Artemisia herba alba) басым. Ливиядағы эндемикалық өсімдік түрлерінің жартысынан астамы Джебель Ахдарда өседі, олардың арасында тек осы аймақта ғана кездесетін жеті түрі бар: Arbutus pavarii, Arum cyrenaicum, Bellis sylvestris var. cyrenaica, Cyclamen rohlfsianum, Cynara cyrenaica, Onopordum cyrenaicum және Romulea cyrenaica.

Ежелгі

Мысырдың Жаңа патшалығы кезінде жасалған құжаттарда батысқа қарай қалаларда тұратын, көп мал өсірген металл өңдеушілердің көп саны тіркелген. Осы "либиялықтардың" болуы мүмкін жалғыз жер – Джебель Ахдар. Ежелгі гректердің Киринея колониясы Джебель Ахдардағы жасыл аңғарда орналасқан, оның қираған қалдықтары бүгінге дейін сақталған. Гректер шамамен б.з.д. 600 жылы осы Джебель Ахдардың құнарлы аңғарларын жайлағанда, осы жерге егіншілікті әкелді.

Италиялық оккупация

Италияның басқыншылығы кезінде бұл таулар ауыл шаруашылығы үшін үміткер аймақ ретінде танылды және 1930 жылдары көптеген итальяндықтар мұнда көшіп келді. Бұл қоныс Екінші дүниежүзілік соғыс барысында үзіліске ұшырады, ал ауылдар мен шаруашылықтар тасталып, кейін ливиялықтармен қайта игерілді. Бұл тау тізбегі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Достастығы мен Орталық державалар арасындағы маңызды шайқастардың ортасы болды.