Кіріспе

Хаджар таулары тізбегіндегі шың – Жабель Ахдар таулары (ٱلْجَبَل ٱلْأَخْضَر) – шамамен 50 мильге созылған, 20 миль ені бар тау тізбегі. Ол Оманның Әд-Дахилия губернаторлығындағы Хаджар тауларының бір бөлігі. Таулар теңіз деңгейінен биік жатқан Сайқ платосын қамтиды. Жабель Ахдар таулары өздерімен бірге өзен аңғарларының (вадилер) және террасалы бақшалардың лабиринтын алып жүреді. Мұнда жеміс ағаштары – анар, шабдалы және раушан гүлдері жеміс береді, себебі климаты қоңыржай, Жерорта теңізіне тән. Жабель Ахдар тауларының ең биік шыңы – Джебель Шамс. Оның биіктігі – Хаджар жотасының және Оманның ең биік нүктесі. Екінші оңтүстік шыңының биіктігі Оман мен Шығыс Арабиядағы ең биік нүктелердің бірі болып саналады. Жабель Ахдар Хаджар тауларының орталық бөлігінде орналасқан, Маскаттан шамамен алғанда қашықтықта жатыр және оған тек төрт дөңгелекті көлікпен ғана жетуге болады. Таулардың көп бөлігі шөлді, бірақ биік жерлерде жылына шамамен жауын-шашын түседі, бұл бұталар мен ағаштардың өсуіне, сондай-ақ ауыл шаруашылығын қолдауға жеткілікті. Осының арқасында таулар "жасыл" деген атқа ие болды. Таудың ішкі жағында орналасқан ежелгі бекініс – Біркат әл-Мауз, яғни "Плантан тоғаны". Бұл аймақ Низвадан 45 минуттық жерде орналасқан және дәстүрлі раушан суын алу, сондай-ақ анар, жаңғақ, шабдалы, қара жүзім және шабдалы сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерімен танымал. Бұл Оманның көп бөлігінде бал арасы шаруашылығының да орталығы болып табылады. Ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру үшін жергілікті шаруалар жасаған Falaj суару арналары мен террасалық жүйелер пайдаланылады. Олар осы тауларда жүздерінен бері өмір сүріп келеді. Ал-Согара – тау бетіне қашалған тарихи ауыл. Джебельде көбінесе ежелгі араб тайпасы – Бани Риям (әл Риям) қоныстанған. Тайпаның көптеген ұрпақтары қазір Ницца, Изки және Ибра сияқты төрт жақын ауылда тұрады.

Экология

Джебель Ахдар таулары Аль-Хаджар таулы орманды аймағында орналасқан. Таудың өсімдік қауымдастығы биіктікке қарай өзгеріп отырады. 450 метрден 1300 метрге дейінгі биіктікте бұталы және құрғақ шалғынды жерлер кездеседі. Шөптер мен бұталар шөл жағдайларына бейімделген, көптеген құрғақшылыққа төзімді және шырынды өсімдіктерді қамтиды. Типтік бұталарға Convolvulus acanthocladus, Euphorbia larica, Grewia tenax subsp. макраника, Jaubertia aucheri, Maerua crassifolia, Moringa peregrina және Pseudogaillonia hymenostephana жатады. 1350 және 2350 метр биіктікте склерофильді ағаштардан тұратын жартылай мәңгі жасыл орманды алқаптар таралған. Көбінесе кездесетін ағаштар мен бұталарға Sideroxylon mascatense, Dodonaea viscosa, зәйтүн (Olea europaea), Ebenus stellatus, Grewia villosa, Juniperus seravschanica, Myrtus communis және Sageretia spiciflora жатады.

Тарих

1954 және 1959 жылдар аралығында бұл аймақ Оман сұлтанына адал Оман әскерлері (британдық сарбаздардың, соның ішінде Арнайы әуе күштерінің көмегімен) мен Сауд Арабиясы қолдаған Оманның ішкі имаматының бүлікшілері арасындағы Жебель Ахдар соғысының ошағы болды. 2011 жылдың тамызында Сұлтан Қабус оның бірегей, бірақ нәзік биологиялық әртүрлілігін сақтау мақсатында Жебель Ахдарды табиғат қорығы деп жариялады. Сұлтан Қабус шығарған жарлыққа сәйкес "Жебель Ахдар табиғи ландшафттарды қорғау қасиетті орны" құрылды. Қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрі қорыққа кіруді және оның дамуын реттейтін ережелерді әзірлеуге өкілетті. 2011 жылдан бері бұл тау Оман веложарысының басты кезеңіне айналды. Аймақта 6000 жылға дейін сонатын бірнеше маңызды тас өнер туындылары табылып, зерттелді.