Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оманның географиялық ерекшеліктері
Geographical features of Oman
Оман Арабия түбегінің оңтүстік-шығыс жағалауында, Батыс Азияда орналасқан мемлекет. Ол Йемен мен Біріккен Араб Эмираттарының (БАЭ) арасында, Арабия теңізімен, Оман шығанағымен және Парсы шығанағымен шектеседі. Оман жағалауы Оман империясы мен сұлтандығының маңызды бөлігі болған.
Oman is a country on the southeast coast of the Arabian Peninsula, situated in West Asia, bordering the Arabian Sea, Gulf of Oman, and Persian Gulf, between Yemen and the United Arab Emirates (UAE). The coast of Oman was an important part in the Omani empire and sultanate.
Орналасқан жері
Оман Арабия түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және жалпы жер аумағы 309 500 шаршы километрді құрайды. Жер аумағы әртүрлі топографиялық ерекшеліктерден тұрады: аңғарлар мен шөлдер жер массасының 82 пайызын, тау жоталары – 15 пайызын және жағалау жазығы – 3 пайызын құрайды. Султанат Оман шығанағы, Араб теңізі және Сауд Арабиясының Руб' әл-Хали (Бос Шөл) арқылы шектеледі, бұл Оманның оқшаулануына себеп болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, елдің әлеммен байланысы теңіз арқылы жүзеге асты, бұл тек шетелдік жерлерге қол жеткізуді ғана емес, сонымен қатар Оманның жағалау қалаларын байланыстырды. Руб' әл-Хали, тіпті қазіргі заманғы шөл көліктерімен де қиын өтілетін өңір, султанат пен Арабияның ішкі аймағы арасында кедергі болды. Мұсандам түбегінен (Рас-Мусандам) Оманның шығыс шетіне жақын Сур қаласына дейін жағалау мен шөл аралығында созылған Хаджар таулары да тағы бір кедергі құрады. Бұл географиялық кедергілер Оманның ішкі аймағын шетелдік әскери басқыншылықтан қорғады. Оманның эксклюзивті экономикалық аймағының оңтүстік-батыс бөлігі Пунтлендке жақын Йеменнің Сокотра архипелагынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан, ол оңтүстікке қарай Гуардафуи бұғазы мен Сомали теңізі арасында жатыр.
Oman is located in the southeastern quarter of the Arabian Peninsula and covers a total land area of The land area is composed of varying topographic features: valleys and desert account for 82 percent of the land mass; mountain ranges, 15 percent; and the coastal plain, 3 percent. The sultanate is flanked by the Gulf of Oman, the Arabian Sea, and the Rub' al Khali (Empty Quarter) of Saudi Arabia, all of which contributed to Oman's isolation. Historically, the country's contacts with the rest of the world were by sea, which not only provided access to foreign lands but also linked the coastal towns of Oman. The Rub' al Khali, difficult to cross even with modern desert transport, formed a barrier between the sultanate and the Arabian interior. The Hajar Mountains, which form a belt between the coast and the desert from the Musandam Peninsula (Ras Musandam) to the city of Sur, almost at Oman's easternmost point, formed another barrier. These geographic barriers kept the interior of Oman free from foreign military encroachments. The southwestern corner of Oman's exclusive economic zone is situated a few miles off the Puntland adjacent Yemeni archipelago of Socotra, which lies amidst the Guardafui Channel and the Somali Sea to the south.
Географиялық аймақтар
Табиғи ерекшеліктер елді алты ерекше аймаққа бөледі: Руус әл-Джибал, соның ішінде солтүстік Мусандам түбегі; Батина жазығы Оман шығанағының жағалауымен оңтүстік-шығысқа қарай созылады; Жалпы биіктігі шамамен [мәнді қосу керек], бірақ "Жасыл тау" деп аталатын биік жотаның (Джебель Ахдар) шыңдары одан да биікке көтеріледі. Джебель Ахдар – Арабия таһрының, ерекше жабайы ешкі түрінің мекені. Осы сирек жануарды сақтап қалу ниетімен Сұлтан Қабус ибн Саид таудың бір бөлігін ұлттық паркі деп жариялады. Батыс тауларының артында Аз Захира және Ішкі Оман деген екі ішкі аймақ орналасқан, оларды Руб әл-Халидің бүйірлік жотасы бөліп тұрады. Шығыс Хаджар тауларымен шектесетін Аш Шарқия және Джаланның құмды аймақтары да шөлмен көршілес.
Natural features divide the country into six distinct areas: Ru'us al Jibal, including the northern Musandam Peninsula; the Batinah plain running southeast along the Gulf of Oman coast; The general elevation is about , but the peaks of the high ridge known as Jebel Akhdar ("Green Mountain"), rise to more than Jabal Akhdar is a home of the Arabian tahr, a unique species of wild goat. In the hope of saving this rare animal, Sultan Qabus ibn Said has declared part of the mountain a national park. Behind the Western Mountains are two inland regions, Az Zahirah and Inner Oman, separated by the lateral range of the Rub al Khali. Adjoining the Eastern Hajar Mountains are the sandy regions of Ash Sharqiyah and Jalan, which also border the desert.
Дхофар губернаторлығы
Dhofar аймағы Рас аш Шарбатадан Йемен шекарасына дейін және солтүстікке Сауд Арабиясымен нақты белгіленген шекараға дейін созылады. Оның астанасы Салала Сұлтан Саид ибн Таймур Әл Саидтың тұрақты тұрақты мекені және қазіргі сұлтан Қабус ибн Саидтың туған жері болды. Дхофар тауларының ең биік шыңы – Джабаль Самхан. Дхофардың жағалауы құнарлы, оны Үнді мұхитынан келетін муссондық тұмандар суарады және Арабия түбегінің жағалауындағы тұманды шөлді аймақтың бөлігі болып табылады. Әл-Дхарех аймағы үш бөліктен тұрады: Дханк, Ибри және Янкул.
Dhofar region extends from Ras ash Sharbatat to the border of Yemen and north to the clearly defined border with Saudi Arabia. Its capital, Salalah, was the permanent residence of Sultan Said ibn Taimur Al Said and the birthplace of the present sultan, Qaboos ibn Said. The highest peak of the Dhofar Mountains, Jabal Samhan, is about The coast of Dhofar is fertile, being watered by monsoonal fogs from the Indian Ocean and is part of the Arabian Peninsula coastal fog desert ecoregion. Al Dharerah region consists of three parts: Dhank, Ibri and Yanqul.
Климат
Көпен климаттық жіктеліміне сәйкес Оманның төрт түрлі климаты бар (BWh, BWk, BSk, BSh), алайда оған BWh (ыстық шөл) климаты басым. Дофари аймағын қоспағанда, ол моссонды климатты күшті иеленеді және Үнді мұхитынан жылы желдер соғады, Оманның климаты жылдың көп бөлігінде өте ыстық және құрғақ. Жаз наурыз айында басталып, қыркүйекке дейін созылады. Ең жоғары температуралар ішкі аймақтарда тіркеледі, онда температура 50°C-қа дейін жетеді. Батинах жағалау жазығында жазғы температура сирек 35°C-тан асып түседі, бірақ теңіз деңгейінің төмендігіне байланысты ылғалдылық 90 пайызға жете алады. Маскаттағы орташа жазғы температура 32°C, бірақ Руб' әл-Халиден соққан күшті Гарби (غَرْبِي) желі Оман шығанағындағы қалалардың температурасын 5-10°C-қа дейін көтере алады. Желтоқсан және қаңтар айларындағы қысқы температуралар жұмсақ және жағымды, 15-25°C аралығында.
According to the Köppen climate classification, Oman has four different climates (BWh, BWk, BSk, BSh), however is highly dominated by the BWh (hot desert) climate. With the exception of Dhofari region, which has a strong monsoon climate and receives warm winds from the Indian Ocean, the climate of Oman is extremely hot and dry most of the year. Summer begins in March and lasts until September. The highest temperatures are registered in the interior, where readings up to a maximum of have been recorded. On the Batinah coastal plain, summer temperatures seldom exceed , but, because of the low elevation, the humidity may be as high as 90 percent. The mean summer temperature in Muscat is , but the gharbī (غَرْبِي), a strong wind that blows from the Rub' al Khali, can raise temperatures from the towns on the Gulf of Oman by to 10 °C (18 °F). Winter temperatures in December and January are mild and pleasant, ranging between
Жауын-шашын жағалауларда және ішкі жазықтарда жылына 100-200 мм аралығында болады және қыс ортасы мен соңында жауады. Тауларда, әсіресе Джебель Ахдарда жауын-шашын мөлшері әлдеқайда жоғары, 300-500 мм-ге жетеді.
Precipitation on the coasts and on the interior plains ranges from a year and falls during mid and late winter. Rainfall in the mountains, particularly over Jebel Akhdar, is much higher and may reach
Джебель Ахдар тақтасы кезекті әктас болғандықтан, жауын-шашын оның ішінде тез сіңіп өтеді, сондықтан күтілгендей өсімдіктер тым көп емес. Алайда, тақтаның астындағы үлкен су қоймасы төмен жатқан аймақтарға бұлақтармен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, үлкен вадилер суды осы аңғарларға жеткізеді, жақсы жауын-шашын болған жылдары аймақты ауылшаруашылыққа өнімді етеді. Дофар маусым мен қыркүйек аралығында оңтүстік-батыс мұссонының әсерінен көп жауын-шашын алады және үнемі ағып тұратын өзендерге ие, бұл аймақты Оманның ең құнарлы аймағына айналдырады. Кейде Солтүстік Үнді мұхитынан шыққан циклон құрлыққа келіп, қатты жаңбыр әкеледі, мысалы, 2011 жылы «Келия» циклоны болды. Оманды 6 маусымда «Гону» циклоны шарлады. Маскат губернаторлығындағы және Амерат, Курият қалаларындағы астана аймағының үлкен бөлігі қатты зардап шекті. «Гону» алғаш рет 2007 жылдың 5 маусымында Оңтүстік Сур қаласына соқты. «Мекуну» циклоны – елде және бүкіл Арабия түбегіндегі ең күшті және жалғыз ірі циклон.
Because the plateau of Jebel Akhdar is porous limestone, rainfall seeps quickly through it, and the vegetation, which might be expected to be more lush, is meager. However, a huge reservoir under the plateau provides springs for low lying areas. In addition, an enormous wadi channels water to these valleys, making the area agriculturally productive in years of good rainfall. Dhofar, benefiting from a southwest monsoon between June and September, receives heavier rainfall and has constantly running streams, which make the region Oman's most fertile area. Occasionally, a cyclone from the North Indian Ocean makes landfall, bringing with it heavy rain, such as Cyclone Kelia did in 2011. Oman was hit by Cyclone Gonu on 6 June. Large areas in the capital area region in the Governorate of Muscat and in Amerat and Quriyat were severely affected. Gonu first hit the southern city of Sur late on 5 June 2007. Cyclone Mekunu is the strongest and only Major Cyclone to make Landfall in the nation and Whole Arabian Peninsula.
Қоршаған орта
Табиғи қауіптер: Жазғы желдер құрғақшылық кезеңінде ішкі аймақтарда үлкен құм және шаң дауылдарын көтеріп, тудырады. Жаңбырдан кейін вадилер жаңбыр суымен толып, кең аумақтар суға батуы мүмкін. Құрлыққа түскен циклон үлкен жерлерді су басуы немесе құмды кеңістікке таратуы мүмкін. Қоршаған орта – қазіргі мәселелер: Құрғақшылық және жауын-шашынның шектеулі болуы елдің сумен қамтамасыз етілуінде тапшылыққа әкеледі. Ауыл шаруашылығы және тұрмыстық қажеттер үшін жеткілікті су көзін сақтау Оманның ең маңызды экологиялық проблемаларының бірі болып табылады, өйткені жаңаруға жарамды су ресурстары шектеулі. Қолда бар судың 94% ауыл шаруашылығында, ал 2% өнеркәсіптік қызметте пайдаланылады, олардың көп бөлігі шөлді аймақтардағы қазылған судан және төбелер мен таулардағы бұлақ суларынан алынады. Салала сияқты жағалау жазықтарындағы топырақтар жер асты суларын тым көп пайдалану және теңіз суының су кестесіне енуі салдарынан тұздылық деңгейінің жоғарылағанын көрсетті. Ормуз бұғазы мен Оман шығанағы арқылы өтетін мұнай танкерлерінен жағажайлар мен басқа да жағалау аймақтарының ластануы да үнемі алаңдау тудырады. Географиялық ескерту: Оман әлемдік шикі мұнай үшін маңызды транзиттік нүкте болып табылатын Ормуз бұғазының жанындағы Мусандам түбегінде стратегиялық жағдайда орналасқан.
Natural hazards: Summer winds often raise large sandstorms and dust storms in the interior during periodic droughts. Following rain, wadis can fill with rainwater water and vast tracts of land can be flooded. A cyclone making landfall can severely flood large areas, or blow sand all over the place. Environment – current issues: Drought and limited rainfall contribute to shortages in the nation's water supply. Maintaining an adequate supply of water for agricultural and domestic use is one of Oman's most pressing environmental problems, with limited renewable water resources. 94% of available water is used in farming and 2% for industrial activity, with the majority sourced from fossil water in the desert areas and spring water in hills and mountains. The soil in the coastal plains, such as Salalah, have shown increased levels of salinity, due to over exploitation of ground water and encroachment by seawater on the water table. Pollution of beaches and other coastal areas by oil tanker traffic through the Strait of Hormuz and Gulf of Oman is also a persistent concern. Geographical note: Oman is in a strategic location on Musandam Peninsula adjacent to Strait of Hormuz, a vital transit point for world crude oil.