Габонның тұңғыш премьер-министрі және президенті Габриэль Леон Мба

Кіріспе

Габриэль Леон М'ба (9 ақпан 1902 – 28 қараша 1967) – Габонның тұңғыш премьер-министрі (1959–1961 жж.) және президенті (1961–1967 жж.) болған габондық саясаткер. Фанг этносының өкілі М'ба салыстырмалы түрде жақсы жағдайдағы шаңырақта дүниеге келген. Діни семинарияда оқығаннан кейін, колониялық әкімшілікке кеден инспекторы болып кірмес бұрын бірнеше мамандық бойынша жұмыс істеді. Оның афроамерикандықтарды қолдау саясаты француз әкімшілігін алаңдатты, сондықтан жасаған ұсақ құқық бұзушылығы үшін, әдетте айыппұл төленетін жағдайларда, түрмеге қамалды. 1924 жылы әкімшілік М'баға екінші мүмкіндік беріп, оны Эстуар провинциясындағы кантон басшысы етіп тағайындады. Либревилль маңындағы әйелді өлтіруге қатысы бар деген айыппен 1931 жылы үш жылға бас бостандығынан айырылып, 10 жылға жер аударылды. Оубанги-Шариде жер аударылғанда, Фанг тайпасының дәстүрлі құқығын зерттейтін еңбектерін жариялады. Жергілікті әкімшілік қызметкері ретінде жұмыс істеп, жоғары лауазымды шенеуніктерден мақтау алды. Француз отаршылдық әкімшілігі 1946 жылға дейін М'баға Габонға оралуға рұқсат бермеді. Отанына оралғаннан кейін, Габонның біріккен комитетін құрып, саяси мансабын бастады. 1951 жылы Франция Коммунистік партиясымен байланысын үзгеннен кейін, партияға Француз Габонындағы сайлауға қатысуға рұқсат берілді және ол 1952 жылы Аймақтық Ассамблеяға сайланды. 1956 жылы Либревилль қаласының мэрі болғаннан кейін, М'ба тез даңққа ие болды және 1957 жылдың 21 мамырында губернатор кеңесінің вице-президенті болып тағайындалды – француз Габонындағы африкалықтардың ең жоғары лауазымы. 1958 жылы Габонды франко-африкалық қауымдастыққа бұрынғыдан да белсенді түрде қосу жобасын жетекшілік етті. Тәуелсіздік алғаннан кейін, 1959 жылдың 27 ақпанынан 1961 жылдың 21 ақпанына дейін Габонның тұңғыш премьер-министрі болды. 1960 жылдың 17 тамызында Габонның тұңғыш президенті атанды. Саяси қарсыласы Жан Илер Обаме 1964 жылдың ақпанында төңкерілгеннен кейін президенттік лауазымды қысқа мерзімге иеленді, бірақ француз әскерінің араласуынан кейін тәртіп орнатылды. М'ба 1967 жылдың наурыз айында қайта сайланды, бірақ 1967 жылдың қарашасында қатерлі ісіктен қайтыс болды, оның орнын вице-президент Альберт Бернар Бонго басты.

Prime Minister (1959–61) and President (1961–67) of Gabon

Gabriel Léon M'ba (9 February 1902 – 28 November 1967) was a Gabonese politician who served as both the first Prime Minister (1959–1961) and President (1961–1967) of Gabon. A member of the Fang ethnic group, M'ba was born into a relatively privileged village family. After studying at a seminary, he held a number of small jobs before entering the colonial administration as a customs agent. His political activism in favor of black people worried the French administration, and as a punishment for his activities, he was issued a prison sentence after committing a minor crime that normally would have resulted in a small fine. In 1924, the administration gave M'ba a second chance and selected him to head the canton in Estuaire Province. After being accused of complicity in the murder of a woman near Libreville, he was sentenced in 1931 to three years in prison and 10 years in exile. While in exile in Oubangui Chari, he published works documenting the tribal customary law of the Fang people. He was employed by local administrators, and received praise from his superiors for his work. He remained a persona non grata to Gabon until the French colonial administration finally allowed M'ba to return his native country in 1946. After returning from exile, he began his political ascent by founding the Gabonese Mixed Committee. After his party broke ties with the French Communist Party in 1951, it was allowed to run in French Gabon elections and he was elected to the Territorial Assembly in 1952. After becoming mayor of the capital city, Libreville, in 1956, M'ba quickly rose to prominence and was appointed the vice president of the governor's council on 21 May 1957, the highest position held by a native African in French Gabon. In 1958, he directed an initiative to include Gabon in the Franco African community further than before. After independence, he served as the first Prime Minister of Gabon from 27 February 1959 until 21 February 1961. He became the first President of Gabon on 17 August 1960. Political nemesis Jean Hilaire Aubame briefly assumed the office of president through a coup d'état in February 1964, but order was restored days later when the French intervened. M'ba was reelected in March 1967, but died of cancer in November 1967 and was succeeded by his vice president, Albert Bernard Bongo.

Ерте өмір

Фанг тайпасының мүшесі М’ба 1902 жылдың 9 ақпанында Габонның Либревиль қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, шағын бизнеспен айналысқан адам, бір кезде франко-итальян саяхатшысы Пьер Саворгнан де Браззаның шаштаразшысы болып жұмыс істеген. Олар Либревильдегі алғашқы «жетілген жұбайлардың» бірі еді. М’баның ағасы да отарлық жүйеде маңызды рөл атқарды; ол Габонның алғашқы Рим католик дін қызметкері болды. Оның сөздері биліктің өкілдерін ренжітті, және ол 1922 жылдың желтоқсан айында әріптесіне жалған құжат бергені үшін, шағын қылмыс жасағаны үшін түрмеге кесілді. М’ба отарлық билікпен келісіп, Либревильдің Фанг ауданының қайтыс болған шеф-де-кантонының (ауыл басшысына ұқсас) орнын басты. Ол жеке пайдалану үшін кантон тұрғындарынан күшпен жұмыс істеуге мәжбүрледі, өзінің үлкен шығындарын жабу үшін. Колониялық әкімшілік бұл заңсыздықтан хабардар болғанмен, оған көз жұмды. Сол жылдары Лига мүшесі М’ба Рим католицизмінен алшақтады, бірақ толығымен сенімінен бас тартқан жоқ. Оның орнына ол Бвити дінінің жақтасы болды. Ол бұл отарлық әкімшілік зардап шеккен қоғамды жаңартуға көмектеседі деп сенді. Ол Либревильдегі отандастарымен хат алмасып, Фангтар арасындағы ықпалын сақтап келді. Бұл жағдайды ұнатпаған генерал-губернатор Антонетти 1934 жылы, түрме жазасы аяқталғаннан кейін М’баны бақылауға алуға бұйрық берді. Сүргінде жүрген жылдары ол «Essai de droit coutumier pahouin» еңбегінде Фанг халқының дәстүрлі құқықтары туралы жазды және 1938 жылы оны Bulletin de la société des recherches congolaises журналында жариялады. Бұл еңбек тез арада Фанг тайпасының әдет-ғұрып құқығы бойынша негізгі анықтамалыққа айналды. 1939 жылға қарай бұрынғы басшы Габон үшін немесе қарсы болды, Эстуария департаментінің басшысы Асье де Помпиньянның хатында көрсетілгендей:

Леон М’Ба ғана емес, колонияның ақшасын жеке пайдалануға талап еткен басшы еді. Ол сонымен қатар, өзінің теңдестері көріп тұрғандай, сиқыршылықпен айналысқандықтан үлкен беделге ие болды. Ол ақылды болғандықтан, бұл жағдайды өздері құрған топпен бірге басқаратын адамдарды аяусыз пайдалану үшін пайдаланды. Бірақ, екінші жағынан, ол биліктің өкілдерін қалай жағымпаздау керектігін білді, олардың күдігін жойып, сенімін жеңіп алды. Сондықтан ол жылдар бұрын түрлі тәртіпсіздіктер жасады, бірақ одан ешқашан уайымдаған жоқ. М’ба жер аударылған болса да, жергілікті әкімшілікте жұмыс істеді. Екінші деңгейдегі лауазымдарға тағайындалып, тиісті билігі болмағанмен, ол өте қабілетті және құнды қызметкер болды. Жоғары лауазымдағы адамдардың мақтауға лайық есептерінің арқасында ол отарлық әкімшілік сенім арта алатын сенімді жергілікті тұрғын ретінде қайта танылды. 1942 жылы оған жазасын жеңілдету туралы шешім қабылданды.

Габонға оралу және жергілікті саясаткер

1946 жылы М’ба Габонға оралды, оны достары зор қуанышпен қарсы алды. Сол жылы ол Африкалық демократиялық жиналысқа (АДР) жақын саяси партия – Габон аралас комитетін (ГАҚ) құрды. Партияның басты мақсаты – мүше мемлекеттердің автономиясын алу және Сенегал көшбасшысы Леопольд Седар Сенгордың федерализм идеясына қарсы тұру болды. Оның мақсаты – жергілікті әкімшілік және сот лауазымдарын иелену еді. Либревильдегі жетістігіне сүйене отырып, М’ба бір кезде аймақтың басшысы болуға ұмтылды, бұл идеяны 1947 жылдың ақпан айында Мицикте өткен Пахуин конгресінде көптеген белгілі Фангтар қолдады. Бірақ отаршылдық билік оны осы лауазымға тағайындаудан бас тартты. Француз коммунистік партиясымен байланысы бар RDA-мен қарым-қатынасының нәтижесінде М’ба колонияда коммунист және пропагандист ретінде қарастырылды; билік үшін бұл күдіктер М’баның 1949 жылы Абиджанда өткен RDA конгресіне қатысқан кезде расталды. 1951 жылы ГАҚ коммунистермен байланысын үзуді шешті, Хофуэ Бойнидің қолайлы ұстанымын қабылдады, ал ол да солай істеді. Сонымен қатар, М’ба сайлаушылар алдындағы «көтерісшіл» бейнесін сақтап, француз әкімшілігімен жақын қарым-қатынас орнатты. Дегенмен, әкімшіліктің қолдауы оның басты қарсыласы, конгрессмен Жан Илер Аубамеге тиді, ол М’баның қорғауында болды және оның жартылай бауырының асырап алған ұлы еді. 1952 жылғы наурыздағы аумақтық сайлауда Аубаменің Габон демократиялық және әлеуметтік одағы (ГДАО) 24 даулы орынның 14-ін жеңіп алды, ал ГАҚ-қа екі орын бұйырды; алайда ГАҚ Либревильдегі дауыс берудің 57%-ын алды. Ол ГАҚ-тан шығып, 1954 жылы Пол Гонджут басқарған Габон демократиялық блогына (ГДБ) қосылды. Гонджут, ГДБ хатшысы, М’баны бас хатшы етіп тағайындады және Аубамеге қарсы ұзақ мерзімді одақ құрды. 1956 жылғы 2 қаңтардағы заң шығарушы сайлауда М’ба 36% дауыс алды, ал Аубаме 47% дауыс алды. Сайланбағанымен, М’ба жергілікті аумақтың басшысы болды, ал ГДАО-ның бір бөлігі онымен одақтаса бастады. 1956 жылғы муниципалдық сайлауда М’ба француз ағаш өңдеу өнеркәсібінен, әсіресе Роланд Брюден қолдау алды және Либревиль қаласының мэрі болып сайланды. Бұл ГДБ-нің ГДАО-ға қарсы алғашқы маңызды жеңісі ретінде танылды. Брю және басқа француз орманшылары ГДАО депутаттарының бірнешеуіне саяси партияларын ГДБ-ға ауыстыру үшін пара берді. М’ба партиясы қайта санаудан кейін 21 орынды жеңіп алды, ал Аубаме партиясы 19 орынды иеленді. Алайда, абсолютті көпшілік болмағандықтан, екі партия да 1957 жылғы 21 мамырда үкіметке сайлануға лайық деп екі жақ та келіскен адамдардың тізімін ұсынуға міндетті болды. Сол күні М’ба француз губернаторы басшылығымен үкімет кеңесінің вице-президенті болып тағайындалды. М’баның жеңісінен кейін ГДАО-ның көптеген сайланған мүшелері парламенттік көпшілікке қосылды, нәтижесінде партия 40 заң шығарушы орынның 29-ын иеленді. Үкіметте жақсы орналасып, ол біртіндеп өкіметін нығайта бастады. 1958 жылғы 28 қыркүйектегі конституциялық референдумда Британ одағына ұқсас Франко-Африка қоғамдастығына дауыс бергеннен кейін, 1958 жылғы желтоқсанда Ассамблея заң шығарушы орган құруға дауыс берді, содан кейін 1959 жылғы 19 ақпанда Габон Республикасының конституциясын жариялады. 27 ақпанда М’ба премьер-министр болып тағайындалды. 1959 жылғы қарашада М’ба Габонды департаментке бөлуді ашық жариялағаннан кейін, Шарль де Гольдің Африка саясатының кеңесшісі Жак Фокар оған бұл шешімнің мүмкін еместігін айтты. М’ба жаңа туды қабылдауды шешті, ол ұлттық ағаш – Ангуманың суретін француз туының үстіне қойды. Фокар бұл әрекетке де қарсы шықты. Пунга тәуелсіздікке қол жеткізуге және парламенттік сайлау өткізуге бағытталған бірнеше шаралар ұйымдастырды, оларды ГДАО да қолдады.

In 1946, M'ba returned to Gabon, where he was greeted exultantly by his friends. That same year, he founded the Gabonese Mixed Committee (CMG), a political party close to the African Democratic Rally (RDA), an inter African party led by Félix Houphouët Boigny. The party's main objective was to obtain autonomy for its member states and oppose the Senegalese leader Léopold Sédar Senghor's idea of federalism. His goal was to win indigenous administrative and judicial posts. Based on his success in Libreville, M'ba aspired, at one point, to become the head of the region, an idea which many notable Fangs supported during the Pahouin congress at Mitzic in February 1947. However, the colonial authorities refused to give him the position. Due to his relations with the RDA, which was linked to the French Communist Party, M'Ba was seen as a communist and propagandist in the colony; for the authorities, these suspicions had been confirmed when M'ba was involved in the 1949 RDA congress in Abidjan. In 1951, the CMG decided to break its ties with the Communists, siding with the moderate position favored by Houphouët Boigny while he did the same. At the same time M'ba, while maintaining his "rebellious" image to the electorate, became close with the French administration. However, the administration was already supporting his main opponent, Congressman Jean Hilaire Aubame, who was M'ba's protégé and his half brother's foster son. In the territorial elections of March 1952, Aubame's Gabonese Democratic and Social Union (UDSG) won 14 of the 24 contested seats, against two for the CMG; however, the CMG received 57% of the votes cast in Libreville. He left the CMG to join the Gabonese Democratic Bloc (BDG) led by Paul Gondjout in 1954, Gondjout, the secretary of the BDG, appointed M'ba secretary general and formed a long term alliance against Aubame. In the legislative elections of 2 January 1956, M'ba received 36% of the votes versus 47% for Aubame. Though not elected, M'ba became the leader of the indigenous territory, and some of the UDSG began to ally themselves with him. In the municipal elections of 1956, M'ba received support from the French logging industry, especially Roland Bru, and was elected mayor of Libreville This has been cited as the BDG's first significant victory over the UDSG. Bru and other French foresters bribed several UDSG deputies to switch their political party to the BDG. M'ba's party won 21 seats against 19 for Aubame's party after a recount. However, in the absence of an absolute majority, both parties were obliged to submit on 21 May 1957, a list of individuals that both agreed were suitable for election into the government. That same day, M'ba was appointed vice president of the government council under the French governor. With M'ba's victory, many elected UDSG members joined the parliamentary majority, giving the party a majority with 29 of the 40 legislative seats. Well installed in the government, he slowly began to reinforce his power. After voting in favor of the Franco African Community, similar to the British Commonwealth, in the constitutional referendum of 28 September 1958, In December 1958, the Assembly voted to establish the legislature, and then promulgated the constitution of the Republic of Gabon on 19 February 1959. On 27 February, M'ba was appointed Prime Minister. After M'ba openly declared for the departmentalization of Gabon in November 1959, Jacques Foccart, Charles de Gaulle's spin doctor for African policy, told him that this solution was unthinkable. M'ba then decided to adopt a new flag by affixing the design of the national tree, the Angouma, over the French flag. Again, Foccart, as a loyal Frenchman, refused. PUNGA organised several events geared toward gaining independence and the holding of more parliamentary elections, which were also supported by the UDSG.

Билікті біріктіру

1960 жылғы 19 маусымда парламенттік сайлаулар scrutin de liste дауыс беру жүйесі арқылы ұйымдастырылды, бұл әр партия кандидаттардың тізімін ұсынатын және халық сол тізімге дауыс беретін блоктық дауыс беру түрі; көпшілік дауыс алған тізім жеңімпаз деп жарияланып, барлық даулы орындарды иеленеді. Аудандық және округтік шекараларды қайта бөлу арқылы БДГ 244 орын алды, ал УДСГ 77 орынға ие болды. Габонның 13 тамызда толыққанды саяси тәуелсіздікке қол жеткізгенге дейінгі айда М’ба Франциямен ұлттық қорғаныс, техникалық ынтымақтастық, экономикалық қолдау, материалдық ресурстарға қол жеткізу және ұлттық тұрақтылық мәселелері бойынша 15 ынтымақтастық келісіміне қол қойды. М’ба демократиялық режим құруға ұмтылды, ол оның пікірінше Габонның дамуы мен инвестицияларды тарту үшін қажетті шарт еді. Ол демократияның қажеттіліктерін күшті және біртұтас үкіметтің қажеттілігімен қатар келтіруге тырысты. Бірақ іс жүзінде, режим М’баның мақсатына жетудегі негізгі әлсіздігін көрсетті, ол осы кезде «қарт кісі» немесе «басшы» деп танылатын биліктің жоғары деңгейін иеленгісі келді. М’баның айналасында жеке тұлғаға табынушылық қалыптасты, оны мадақтаған әндер орындалды, оның суреті бар маркалар мен маталар шығарылды. 1960 жылдың қараша айында көпшілік партия ішінде дағдарыс орын алды. Парламентпен кеңеспей кабинет құрамын қайта құру туралы шешім қабылдағаннан кейін, Ұлттық Ассамблея төрағасы Пол Гонджут, М’баның бұрынғы одақтасы, сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс енгізді. Гонджут өзінің пайдасына өзгертілген билік тепе-теңдігінен үміттенді және әсіресе күшті парламент пен атқарушы билігі бар премьер-министрдің құрылуын қалады. М’ба бұл идеяларды бөліспеді және жауап ретінде репрессивті шаралар қолданды. 16 қарашада, құрылтайдың қастандық жоспары деген желеумен, төтенше жағдай жарияланды, соның салдарынан БДГ-ге қарсы шыққан сегіз адам қамауға алынды және келесі күні Ұлттық Ассамблея таратылды. Гонджут екі жылға бас бостандығынан айырылды. Конституцияға қарсы болған Сусатте де осылай жазаланды. Оларды босатумен бірге М’ба Гонджутты экономикалық кеңестің төрағасы, ал Сусаттені Ауыл шаруашылығы министрі етіп тағайындады, екеуі де көбінесе рәсімдік лауазымдар еді.

On 19 June 1960, legislative elections were organised through the scrutin de liste voting system, a form of bloc voting in which each party offers a list of candidates who the population vote for; the list that obtains a majority of votes is declared the winner and obtains all the contested seats. Through the redistricting of district and constituency boundaries, the BDG arbitrarily received 244 seats, while the UDSG received 77. In the month before full political independence of Gabon was achieved on 13 August, M'ba signed 15 cooperation agreements with France, pertaining to national defense, technical cooperation, economic support, access to materials, and national stability. M'ba aspired to establish a democratic regime, which, in his view, was necessary for the development and attraction of investments in Gabon. He attempted to reconcile the imperatives of democracy and the necessity for a strong and coherent government. Yet in practice, the regime showed a fundamental weakness in attaining M'ba's goal in which he, who had by this time become known as "the old man", or "the boss", would have a high degree of authority. A cult of personality developed steadily around M'ba; songs were sung in his praise and stamps and loincloths were printed with his effigy. In November 1960, a crisis broke out within the majority party. After deciding to reshuffle the cabinet without consulting Parliament, the president of the National Assembly, Paul Gondjout, a previous ally of M'ba's, filed a motion of censure. Gondjout supposedly hoped to benefit from a balance of power modified to his own advantage, and specifically sought the establishment of a strong parliament and a prime minister with executive power. M'ba, who did not share these ideas, reacted repressively. On 16 November, under the pretext of a conspiracy, he declared a state of emergency, ordering the internment of eight BDG opponents and the dissolution of the National Assembly the day after. Gondjout was sentenced to two years in prison. Sousatte, who also opposed the constitution, was also sentenced to the same amount of jail time. Upon their releases, M'ba appointed Gondjout president of the economic council and Sousatte Minister of Agriculture, both mostly symbolic posts.

Габонның "гиперпрезиденті"

4 желтоқсанда М’ба Гонджутты BDG Бас хатшысы ретінде алмастырып сайланды. Ол өзінің беделін нығайту үшін оппозицияға жүгінді. 12 ақпанда олар дауыстардың 99,75 пайызын жеңіп алды. Сол күні М’ба Габон Президенті болып сайланды. М’ба енді толық өкілдік билікке ие болды: ол функциялары мен жауапкершілігі өзі шешетін министрлерді тағайындай алатын; ол Ұлттық Ассамблеяны өз қалауынша таратуға немесе оның мерзімін қалыпты бес жылдан ұзарта алатын; ол қажет деп санаған жағдайда төтенше жағдай жариялай алатын, бірақ мұндай түзету үшін ол референдум арқылы халықпен кеңесуі керек еді. Бұл, шын мәнінде, Фулберт Юлудың пайдасына қабылданған конституцияға өте ұқсас болды. Француз құпия қызметінің баяндамасында жағдай былай сипатталды:

Ол өзін шынайы демократиялық көшбасшы деп есептейді; оны диктатор деп атаудан гөрі ештеңе оны ашуландырмайды. Дегенмен, ол конституцияны қайта жазып, өзіне барлық билікті беру үшін және парламентті қажет болған жағдайда айналып өтуге болатын қымбат декорацияға айналдырғанша тыныш бола алмады. Жаңа конституция мен Ұлттық одақ (олар құрған саяси одақ) 1961 жылдан 1963 жылға дейін М’ба мен Обаме арасындағы дауларды тоқтатты. Осыған қарамастан, халық арасында саяси толқулар күшейді, көптеген студенттер Ұлттық Ассамблеяның жиі таратылуына және елдегі жалпы саяси ахуалға наразылық білдіріп, демонстрациялар ұйымдастырды. Президент заңды өзі қолданудан тартынбады; ол өзіне құрмет көрсетпеген азаматтарды, тіпті оны сәлемдеуді «ұмытқан» жаяу жүргіншілерді де шикоттап ұрды. 19 ақпанда ол Обамемен байланысын үзді; UDSG-нің барлық өкілдері, М’баның қолдаушысы Фрэнсис Мейден басқа, жұмыстан босатылды. М’ба 25 ақпанда Обамені Жоғарғы Сот төрағасы етіп тағайындап, оны заң шығарушы орыннан ығыстыруға тырысты. Үкімет пен Ұлттық Ассамблея арасындағы шиеленіс туралы хабарларға байланысты Габон Президенті 1964 жылдың 21 қаңтарында «экономикалық шара» ретінде заң шығарушы органы таратып жіберді. Сайлау шарттары былай жарияланды: Сайлау округтері 67-ден 47-ге дейін азайтылды. М’ба жақында қызмет атқарғандардың барлығын кандидат ретінде тіркеуге тыйым салып, Обаменің кандидатурасын алып тастады. Кез келген партия 47 үміткерді ұсынуы керек еді, олардың әрқайсысы 160 АҚШ долларын төлеуі керек немесе мүлдем қатыспауы керек еді. Осылайша, науқан шығындарын ескермей, 7500 АҚШ долларынан астам қаражат жиналатын еді. М’баның ойынша, одан басқа ешбір партияның үміткерлерді тіркеуге жеткілікті қаражаты болмайды. Оған жауап ретінде оппозиция бұл сайлаудың әділ емес екенін мәлімдеп, қатысудан бас тартты. Француз командирлері Клод Хаулен мен майор Ройер радио Либревилл арқылы Габон халқына мемлекеттік төңкеріс болғанын, техникалық көмек қажет екенін және француздар бұл мәселеге араласпауын сұрады. М’бадан жеңілісін мойындау туралы мәлімдеме жасау талап етілді. «Д-күні келді, әділетсіздіктер шексіз, бұл халық шыдамды, бірақ олардың шыдамдылығының да шегі бар», - деді ол. «Жағдай шиеленіске жетті». Осы оқиғалар кезінде ешқандай оқ атылмады. Халық күшті қарсылық көрсетпеді, бұл әскерилердің пікірінше, мақұлдаудың белгісі болды. Уақытша үкімет құрылды, президенттікке Обаме ұсынылды. Үкімет Пол Гонджут сияқты UDSG және BDG-нің азаматтық саясаткерлерінен құралды. Төңкеріс жасаушылар бейбіт азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен ғана айналысты. Габон армиясының шағын бөлігі төңкеріске араласпады; көбінесе француз офицерлерінен тұратын олар казармаларында қалды. Жаңа үкімет басшысы француз елшісі Пол Куссеранмен байланысып, шетелдіктердің мүлкі қорғалғанын және француз әскери араласуын болдырмауды сұрады. Бірақ Парижде де Голль басқаша шешім қабылдады. Оның үстіне, оның режимі кезінде еуропалықтарға ерекше жағдай жасалды. Операция барысында бір француз сарбазы қаза тапты, ал Габон жағынан 15-25 адам қаза тапты. Ол мұны мемлекетке қарсы қастандық деп есептеді. Бірақ көп ұзамай үкіметке қарсы демонстрациялар «Леон М’ба, француз президенті!» деген ұрандармен басталды. немесе «диктатураның» аяқталуын талап еткендер. Олар 23 наурызда Обамеге төңкеріске қатысы бар деген айып тағылғаннан кейін оған қолдау көрсетті. Осы оқиғаларға қарамастан, төңкерістен бұрын жоспарланған заңнамалық сайлаулар 1964 жылдың сәуірінде өтті. Басты оппозициялық партиялар өздерінің көшбасшыларынан айырылды, олар төңкеріске қатысқандықтан сайлауға қатысуға тыйым салынды. UDSG саяси аренадан жоғалып кетті, ал оппозиция ұлттық бағыты жоқ және тек аймақтық немесе демократиялық платформаларды қолдайтын партиялардан тұрды. Оппозиция сайлауда 46 пайыз дауыс алып, 47 мандаттың 16-сын жеңіп алды, ал BDG дауыстардың 54 пайызын алып, Ассамблеяда 31 мандатқа ие болды. Оның француз достары оны үнемі қоршап, оған кеңес беріп немесе қорғап жүрді. Боб Малубьер, бұрынғы француз құпия қызметінің агенты президенттік күзетін құрды, оған француз мұнай компаниялары да қаржыландырды. Габон Франция үшін маңызды мұнай жеткізушісіне айналды. Олар Габонда соншалықты ықпалды болды, 1964 жылғы ақпан төңкерісінен кейін әскери араласу туралы шешімді Union Générale des Pétroles (UGP; қазір Elf Aquitaine) компаниясының бас директоры Пьер Гийома, Фоккар және басқа француз бизнесмендері мен саяси лидерлері қабылдады. Кейін UGP басшысының бірі, Гай Понсалье президенттің саяси кеңесшісі болып тағайындалды және француз компанияларымен келіссөздер жүргізуде М’баның өкілі болды. Алайда Габон президенті ішкі қақтыстықтардан немесе қастандықтан қорқып, өзінің қоршауындағы президенттік сарайында уақыт өткізді. Понсалье М’баға саяси орташалықтардан қолдау алуға көмектесті және Габон халқының арасындағы беделін қайта жаңарту үшін елді аралап сапар жасады. Жаңа француз елшісі Франсуа Симон де Кирьель, «дәстүрлі дипломат» Габонның ішкі істеріне араласпауға бел буды. Де Кирьельмен бірнеше айлық түсініспеушіліктерден кейін М’ба Фоккарға хабарласып, елшімен жұмыс істей алмайтынын айтты. Фоккар осы оқиғаны өзінің «Фоккар сөйлейді» атты естеліктерінде былай баяндады:

He regarded himself as a truly democratic leader; nothing irritated him more than being called a dictator. Still, he wasn't happy until he had the constitution rewritten to give him virtually all power and transforming the parliament into high priced scenery that could be bypassed as needed. The new constitution and the National Union (a political union they founded) suspended the quarrels between M'ba and Aubame from 1961 to 1963. Despite this, political unrest grew within the population, and many students held demonstrations on the frequent dissolutions of the National Assembly and the general political attitude in the country. The president did not hesitate to enforce the law himself; with a chicotte, he whipped citizens who did not show respect for him, including passersby who "forgot" to salute him. On 19 February, he broke his ties with Aubame; all UDSG representatives were dismissed, with the exception of M'ba supporter Francis Meye. In an attempt to oust Aubame from his legislative seat, M'ba appointed him President of the Supreme Court on 25 February. Faced with reports of tension between the government and the National Assembly, even though 70% of it were BDG members, the Gabonese president dissolved the legislature on 21 January 1964 as an "economy measure". The electoral conditions were announced as such: The election 67 districts were reduced to 47. M'ba disqualified Aubame by announcing anyone who held a post recently was banned. Any party would have to submit 47 candidates who had to pay US$160 or none at all. Thus, over US$7,500 would be deposited without considering campaign expenses. M'ba's idea was that no party other than his would have the money to enter candidates. In response to this, the opposition announced its refusal to participate in elections that they did not consider fair. French commanders Claude Haulin and Major Royer, On Radio Libreville, the military announced to the Gabonese people that a coup d'état had taken place, and that they required technical assistance and told the French not interfere in this matter. M'ba was instructed to broadcast a speech acknowledging his defeat. "The D Day is here, the injustices are beyond measure, these people are patient, but their patience has limits", he said. "It came to a boil." During these events, no gunshots were fired. The people did not react strongly, which according to the military, was a sign of approval. A provisional government was formed, and the presidency was offered to Aubame. The government was composed of civilian politicians from both the UDSG and BDG, such as Paul Gondjout. The plotters were content to ensure security for civilians. The small Gabonese army did not intervene in the coup; composed mostly of French officers, they remained in their barracks. The new head of government quickly contacted French ambassador Paul Cousseran, to assure him that the property of foreign nationals was protected and to ask him to prevent any French military intervention. But in Paris, de Gaulle decided otherwise. Moreover, under his regime, Europeans enjoyed particularly friendly treatment. Over the course of the operation, one French soldier was killed, while 15 to 25 died on the Gabonese side. He believed it was a conspiracy against the state. Soon, however, anti government demonstrations sprang up, with slogans such as "Léon M'ba, président des Français!" or ones that called for the end of the "dictatorship". They showed solidarity after Aubame was charged on 23 March for his alleged involvement in the coup d'état. Despite these events, legislative elections, which were planned before the coup, were held in April 1964. The major opposition parties were deprived of their leaders, who were prevented from participating in the elections due to their involvement in the coup. The UDSG disappeared from the political scene, and the opposition consisted of parties that lacked national focus and maintained only regional or pro democracy platforms. The opposition still won 46% of the votes and 16 of 47 seats, while the BDG received 54% of the vote and 31 seats in the assembly. His French friends constantly surrounded him, protecting or providing him with counsel. A presidential guard was created by Bob Maloubier, a former French secret agent, and co financed by French oil groups. Gabon quickly became a major oil supplier for France. They carried such influence in Gabon that following the February 1964 coup, the decision to seek military intervention was taken by the CEO of Union Générale des Pétroles (UGP; now known as Elf Aquitaine), Pierre Guillaumat, Foccart, and other French businessmen and leaders. Later on, another UGP executive, Guy Ponsaillé, was appointed as political adviser to the president and became M'ba's representative in discussions with French companies. However, the Gabonese president was afraid of internal strife or assassination, so he remained secluded inside his heavily defended presidential palace. Ponsaillé helped M'ba obtain support from political moderates and accompanied him in his visits around the country in order to restore his reputation among the Gabonese people. The new French ambassador François Simon de Quirielle, a "traditional diplomat", was determined not to interfere in the internal affairs of Gabon. After a few months of misunderstandings with de Quirielle, M'ba contacted Foccart to tell him that he could no longer work with the Ambassador. Foccart recounted the events in his memoirs, Foccart Speaks:

«Габон Президенті бұрқ етіп айтты, мен де Кирьельді қабылдап, оған жағдайды түсіндіріп жатырмын. Мен одан осы немесе басқа [Габондық] министр туралы, [Габонның] саяси өміріндегі осы немесе басқа мәселе туралы пікірін сұраймын. Ал оның жауабы не болды? Мырза Президент, өте кешіремін, бірақ менің қызметім елдің ісіне араласуыма тыйым салады», - деді ол. Осы оқиғадан кейін Фоккар Габонға жаңа француз елшісі ретінде «колонизатор» Маурис Делонеді тағайындады. Олар президент кабинетіндегі жас көшбасшы Альбер Бернар Бонгоны (кейін Әлхадж Омар Бонго Ондимба деп аталды) тамаша кандидат деп тапты. М’баның ізбасары ретінде бекітілген Бонго 1965 жылдың 24 қыркүйегінде Президенттік өкілі болып тағайындалды және қорғау және үйлестіру ісіне жауапкершілік берілді. Өзінің билікке ие болмауына қарамастан, президент өзінің билігінен айырылуға дайын емес еді. Ұзақ сонардан кейін ғана Фоккар М’баны Йембит орнына Бонгоны Вице-президент етіп тағайындауға көндірді, ол 1966 жылдың 14 қарашасында радио және теледидар арқылы жариялады. 1967 жылғы ақпан айындағы конституциялық реформа Бонгоны М’баның ізбасары ретінде заңдастырды. 1967 жылдың 28 қарашасында, Габон елшілігінде президенттік антына бекітілгеннен кейін бірнеше күн өткен соң М’ба сол жылдың тамызынан бері емделіп жатқан Парижде рактан қайтыс болды. Ол әйелі Полине М’ба және 11 баласынан қалды. 2008 жылғы ақпан айында ол жұртшылыққа ашылды. М’баның мазар ретінде ғана емес, Мемориалдық орталық ретінде де қызмет етеді.