Фритьоф Шуон: философ, ақын және суретші өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Швейцариялық философ, ақын және суретші (1907-1998)

Фритхьоф Шуон (18 маусым 1907 – 5 мамыр 1998) – неміс тегінен шыққан швейцариялық метафизик, дәстүрлі мәңгілікшілік мектебіне жататын. Ол метафизика, руханилық, дін, антропология және өнер туралы француз тілінде жиырмадан астам еңбек жазды, олар ағылшын және көптеген басқа тілдерге аударылды. Ол сонымен қатар суретші және ақын болды. Рене Генон және Ананда Кумарасвамимен бірге Шуон мәңгілік философияның 20 ғасырдағы маңызды өкілдерінің бірі ретінде танылды. Олар сияқты, ол ғаламның бастауын көрсететін Абсолютті Принципті – Құдайды растады және барлық діни аяндардың, айырмашылықтарына қарамастан, ортақ мәні бар екенін айтты: бір және сол ғана Шындық. Ол сондай-ақ адамның аса рационалды білімге қабілетті екендігіне сенімді болды және, оның пікірінше, дәстүрлі тамырларынан үзілген қазіргі заманғы сананы қатаң сынады. Платон, Плотин, Ади Шанкара, Мейстер Экхарт, Ибн Араби және басқа метафизиктерді ұстанған Шуон Принцип пен оның көрінісі арасындағы метафизикалық бірлікті растауға тырысты. Шейх Ахмад әл-Алауиден суфи Шәдхили орденіне кірісіп, ол Тариқа Мариамияны құрды. Оның жазбалары метафизикалық ілімнің әмбебаптығын, дінді ұстану қажеттілігін баса көрсетеді; сонымен қатар, ол ізгіліктер мен сұлулықтың маңыздылығын атап көрсетеді. Шуон әртүрлі діни және рухани көзқарастарға ие көптеген тұлғалармен жақын қарым-қатынас жасады. Ол Солтүстік Америка далаларындағы үндістердің дәстүрлеріне ерекше қызығушылық танытып, олардың бірқатар басшыларымен берік достық қарым-қатынас орнатты және Лакота Сиу тайпасы мен Кроу тайпасының құрамына қабылданды. Өмірінің көп бөлігін Францияда және Швейцарияда өткізген ол 73 жасында АҚШ-қа көшті.

Базель, Швейцария (19071920)

Фритхоф Шуон 1907 жылғы 18 маусымда Швейцарияның неміс тілді бөлігіндегі Базель қаласында дүниеге келді. Ол Пауль Шуон мен Маргарет Бёлердің екі ұлының кішісі болды, екеуі де неміс тегінен шыққан (әкесі Швабиядан, анасы Эльзастан). Әкесі – жағымды, беделді адам, концерттік скрипкашы, отбасында музыка ғана емес, әдебиет пен рухани мәдениет те қастерленген. Шуондар, өзі католик болып өскендіктен, ұлдарын католик шіркеуіне қарсы емес, протестант ретінде тәрбиеледі. Бастауыш мектепте Шуон болашақ метафизик және өнер маманы Титус Буркхардтпен танысты, олар өмір бойы дос болып қалды. Он жасынан бастап шындықты іздеу оны ғана емес, сонымен қатар Упанишадтарды, Бхагавад Гитаны және Құранды, Платон, Эмерсон, Гёте және Шиллерді оқуға жетеледі. Кейін Шуон өзінің жастық шағында төрт нәрсе оны ең терең қозғағанын айтты: "Қасиеттілік, ұлылық, сұлулық, балалықтың тазалығы".

Франция (1920-1940 жылдар)

1920 жылы Шуонның әкесі қайтыс болды, ал анасы жас ұлдарын Франциядағы жақын маңдағы Мулхаус қаласына, отбасына қайтаруға шешім қабылдады. Версаль келісім-шартының нәтижесінде Шуон француз азаматы атанды. Бір жыл өткен соң, 14 жасында, ол католик дінін қабылдады. 1923 жылы оның ағасы траппист монастырына кірді, ал Шуон отбасын асырау үшін мектепті тастап, тоқыма суретшісі болып жұмыс істеді. Содан кейін ол «Бхагавад-гита» мен Веданта әлеміне енді. Осы индуизмнің шақыруы оны он жыл бойы күшпен ұстады, бірақ ол өзі индус бола алмайтынын жақсы білді. Кейін Шуон Генон туралы: «Ол өзінің сүйген нәрселерінің терең және күшті теорияшысы еді» деді. Парижде тұру оған дәстүрлі өнердің түрлі салаларымен, әсіресе жастығынан бағалаған Азия өнерімен бұрынғыдан гөрі жақсырақ танысуға мүмкіндік берді. 1932 жылдың соңында ол өзінің алғашқы кітабын – «Leitgedanken zur Urbesinnung» атты еңбегін аяқтады. Бұл кітап 1935 жылы жарық көрді және кейін «Бастапқы Медитация: Шындықты зерделеу» деген атпен ағылшын тіліне аударылды. Батыстың қазіргі заманғы құндылықтары оның табиғатына қайшы болғандықтан, одан кеткісі келді. Исламға деген қызығушылығы артып, ол Шығысқа бағытталған Марсель портына келді. Сол жерде ол екі маңызды тұлғамен танысты, олардың екеуі де Алжирдің Мостаганем қаласындағы суфи шейх Ахмад әл-Алавидің шәкірттері еді. Шуон осы кездесулерде өзінің тағдырының белгісін көріп, Алжирге аттанды. Мостаганемде ол ислам дінін қабылдады және шейхтің зауиясында шамамен төрт ай болды. Шейх оған `Īsā Nūr ad Dīn деген есім берді. Бірақ француз колониялық билігінің қысымымен Шуон көп ұзамай Еуропаға оралуға мәжбүр болды. Шуон исламға өтуін айналдыру деп санамады, себебі ол христиандықтан бас тартқан жоқ; ол әр аянда бір және сондай-ақ шындықтың әртүрлі формаларын көрді. Бірақ сол кездегі Генонның көзқарасы бойынша, батыс христиандығы рухани ұстаздың басшылығымен «білім жолын» ұстану мүмкіндігін ұсынбайтындығын сезінді, ал мұндай жол суфизм, ислам эзотеризмінің аясында әлі де ашық болды. Шуон 1934 жылдың шілдесінде бір түні «Бхагавад-гита» оқып жатқанда ерекше рухани оқиғаға тап болғанын айтты. Ол Алланың есімі оның санасын толыққанды баурап алғанын, үш күн бойы оны үнемі шақырудан басқа ештеңе істей алмағанын мәлімдеді. Көп ұзамай ол шейхтің сол күні қайтыс болғанын білді. 1935 жылы ол Мостаганемнің зауиясына оралды, онда шейх әл-Алавидің ізбасары шейх Ада бен Тунес оған мукаддам лауазымын берді, осылайша оған Алауи бауырластығына талапкерлерді қабылдауға рұқсат берді. Еуропаға оралғаннан кейін Шуон Базельде, Лозаннада және Амиенде зауиялар құрды. Келесі төрт жыл бойы ол Эльзаста тоқыма суретшісі болып жұмыс істеді. 1936 жылдың соңында бір түні рухани тәжірибеден кейін Шуон, еш күмәнсіз, рухани ұстаз, шейх лауазымымен марапатталғанын сезінді. Бұл оның шәкірттерінің сол түні көрген түстерімен расталды. Шуон мен Мостаганем зауиясы арасындағы көзқарас айырмашылықтары, Генонның қолдауымен, Шуонның тәуелсіздігіне әкелді. 1938 жылы Шуон Мысырға сапар шекті, онда ол 7 жыл бойы хат алысып келген Генонмен кездесті. 1939 жылы ол екі шәкіртімен бірге Үндістанға аттанды, Каирде ұзақ тоқтады, онда ол тағы да Генонмен кездесті. Бомбейге келгеннен кейін көп ұзамай Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, ол оны Еуропаға оралуға мәжбүр етті. Француз армиясында қызмет еткен ол нацистерге тұтқынға алынды, олар Ресей майданында соғысу үшін барлық альзас текті әскерлерді герман армиясына қосуды жоспарлап отырды. Шуон Швейцарияға қашып кетті, ол сонда қырық жыл бойы тұрды.

In 1920, Schuon's father died and his mother decided to return with her young sons to her family in nearby Mulhouse, France, where Schuon became a French citizen, consequent upon the Treaty of Versailles. One year later, when he was 14, he was baptized as a Catholic. In 1923 his brother entered a Trappist monastery, and Schuon left school in order to provide for the family, finding work as a textile designer. He then immersed himself in the world of the Bhagavad Gītā and the Vedānta; this call of Hinduism sustained him for ten years, though he was perfectly aware that he could not become Hindu himself. Schuon would later say of Guénon that he was "the profound and powerful theoretician of all that he loved". Living in Paris also gave him the opportunity to be exposed to various forms of traditional art to a much greater degree than before, especially the arts of Asia with which he had had a deep affinity since his youth. At the end of 1932 he completed his first book, Leitgedanken zur Urbesinnung, which would be published in 1935 and later translated into English under the title Primordial Meditation: Contemplating the Real. His desire to leave the West, whose modern values were so contrary to his nature, combined with his growing interest in Islam, prompted him to go to Marseilles, the great port of departure for the East. There he made the acquaintance of two key personages, both of them disciples of Sheikh Ahmad al Alawī, a Sufi in Mostaganem, Algeria. Schuon saw the sign of his destiny in these encounters, and embarked for Algeria. In Mostaganem he entered Islam, and spent nearly four months in the Sheikh's zāwiya. The Sheikh gave him initiation and named him `Īsā Nūr ad Dīn. However, Schuon was soon forced to return to Europe under pressure from the French colonial authorities. Schuon did not consider his affiliation to Islam as a conversion, since he did not disavow Christianity; in each revelation he saw the expression of one and the same truth, in different forms. But for him, in the Guenonian perspective that he held at the time, Western Christianity no longer seemed to offer the possibility of following a "path of knowledge" under the guidance of a spiritual master, whereas such a path was still open within the framework of Sufism, Islamic esoterism. Schuon reported that one night in July 1934, while immersed in reading the Bhagavad Gītā, he experienced an extraordinary spiritual event. He said that the divine Name Allāh took possession of his being, and that for three days he could do nothing but invoke it ceaselessly. Shortly afterwards, he learned that his Sheikh had died on the same day. In 1935 he returned to the zāwiya of Mostaganem, where Sheikh Adda ben Tounes, Sheikh al Alawī's successor, conferred on him the function of muqaddam, thus authorizing him to initiate aspirants into the Alawī brotherhood. Returning to Europe, Schuon founded a zāwiya in Basel, another in Lausanne and a third in Amiens. He resumed his profession as a textile designer in Alsace for the next four years. One night towards the end of 1936, after a spiritual experience, Schuon sensed, without a shadow of a doubt, that he had been invested with the function of spiritual master, of sheikh. This was confirmed, he later related, by visionary dreams that several of his disciples reported having had the same night. The differences of perspective between Schuon and the Mostaganem zāwiya gradually led to Schuon's assuming independence, supported by Guénon. In 1938, Schuon traveled to Egypt, where he met Guénon, with whom he had been in correspondence for 7 years. In 1939, he embarked for India with two disciples, making a long stopover in Cairo, where he saw Guénon again. Shortly after his arrival in Bombay, World War II broke out, forcing him to return to Europe. Serving in the French army, he was interned by the Nazis, who were planning to incorporate all soldiers of Alsatian origin into the German army to fight on the Russian front. Schuon escaped to Switzerland, which was to be his home for forty years.

Лозанна, Швейцария (1941-1980)

Ол Лозаннаға қоныс аударды, онда ол 1933 жылдан бері Генонияның «Традициондық зерттеулер» журналына үлес қоса берді. 1947 жылы Джон Г. Нейхардттің «Қара қаз сөйлейді» кітабын оқығаннан кейін, Солтүстік Америка үндістеріне әрдайым қызығушылық танытқан Шуон, Қара қаздың Сиу дәстүрі туралы кітапта жазылғаннан гөрі әлдеқайда көп білетініне көз жеткізді. Ол америкалық достарынан ескі басшыны іздеуді сұрады. Осы бастаманың нәтижесінде этнолог Джозеф Э. Браун «Қара қаз» кітабынан «Киелі құбыр» кітабының мазмұнын құрайтын жеті Сиу обрядының сипаттамасын жинады. 1948 жылы Шуон француз тілінде өзінің алғашқы кітабын жариялады, ол «Діндердің трансценденттік біртүтастығы» деп аталды. Бұл кітап туралы Т. С. Элиот: «Шығыс және Батыс діндерін салыстырып зерттеуде одан әсерлі еңбекке тап болған емеспін» деп жазды. Оның барлық келесі еңбектері – жиырмадан астам – неміс тілінде «Діндердің трансценденттік біртүтастығы» (Von der Inneren Einheit der Religionen) мәтінінің қайта жұмысқа салынуынан басқа, француз тілінде жазылды. 1949 жылы Шуон француз білімі алған неміс-швейцариялық Катерина Ферге үйленді. Ол некеден кейін көп ұзамай Швейцария азаматтығын алды. 1953 жылдың қысында Шуон әйелімен бірге Парижге барып, Crow бишілері тобы ұйымдастырған қойылымды тамашалады. Олар болашақ дәрігер және Күн биінің басшысы Томас Йеллоутейлмен достық қарым-қатынас орнатты. Бес жылдан кейін Шуондар Брюссельдегі Дүниежүзілік көрмеге барды, онда 60 Сиу «Жабайы Батыс» тақырыбында өнер көрсетті. Осы жолы да жаңа достар тапты. Осылайша, 1959 және 1963 жылдары үндістердің шақыруымен Шуондар Американың батысына сапар шегіп, әртүрлі жазық тайпаларына барып, олардың қасиетті дәстүрлерінің көптеген қырларын көруге мүмкіндік алды. Осы сапарлардың біріншісінде Шуон мен оның әйелі Сиу тайпасының басшысы Джеймс Ред-Клаудтың немересі Сиу отбасына қабылданды, ал бірнеше аптадан кейін Вайоминг штатының Шеридан қаласында өткен үнділер фестивалінде олар ресми түрде Сиу тайпасына қабылданды. Шуонның Американың жергілікті халықтарының дінінің орталық обрядтары туралы жазған еңбектері және олардың өмір салтын бейнелеген суреттері оның олардың рухани әлемімен ерекше байланысын көрсетеді. 1970 жылдары оның биографтары бұрын француз журналында жарияланған мақалалардан құралған үш маңызды еңбегі жарық көрді. Бұл еңбектер «Логика және трансценденттік», «Діндердегі форма және мән» және «Эзотеризм – принцип және жол» деген атаулармен аударылды. Өмір бойы Шуон Қасиетті Марияға үлкен құрметпен және берілгендікпен қарады және мұны өз жазбаларында білдірді. Осының нәтижесінде оның ілімдері мен суреттері ерекше Мариялық сипатқа ие. Оның Қасиетті Марияға деген құрметі американдық профессор Джеймс Катсингер тарапынан егжей-тегжейлі зерттелді, ол 1965 жылы Шуонның ерекше Мариялық инабатқа ие болған екі эпизодын баяндайды. Сондықтан ол құрған суфилік тариқаның аты – Марямия («Мариан» араб тілінде) – Әлауия Даркуия Шадилия орденінің бір тармағы болып табылады.

He settled in Lausanne, where he continued contributing to the Guénonian journal Études Traditionnelles, as he had done since 1933. In 1947, after reading Black Elk Speaks by John G. Neihardt, Schuon, who had always been deeply interested in the North American Indians, was convinced that Black Elk knew much more about Sioux tradition than was contained in the book. He asked his American friends to seek out the old chief. Following this initiative, the ethnologist Joseph E. Brown collected from Black Elk the description of the seven Sioux rites which would form the content of The Sacred Pipe. In 1948 Schuon published his first book in French, De l'Unité transcendante des religions. Of this book, T. S. Eliot wrote: "I have met with no more impressive work in the comparative study of Oriental and Occidental religion." All his subsequent works – more than twenty – would be written in French, apart from a major reworking in German of the text of The Transcendent Unity of Religions (Von der Inneren Einheit der Religionen), published in 1982. In 1949 Schuon married Catherine Feer, a German Swiss with a French education who, besides being deeply interested in religion and metaphysics, was also a gifted painter. He received Swiss citizenship shortly after his marriage. In the winter of 1953, Schuon and his wife travelled to Paris to attend performances organized by a group of Crow dancers. They formed a friendship with Thomas Yellowtail, the future medicine man and Sun Dance Chief. Five years later, the Schuons visited the Brussels World's Fair, where 60 Sioux were giving performances on the theme of the Wild West. New friendships were made on this occasion also. Thus it was that in 1959 and again in 1963, at the invitation of their Indian friends, the Schuons journeyed to the American West, where they visited various Plains tribes and had the opportunity to witness many aspects of their sacred traditions. During the first of these visits, Schuon and his wife were adopted into the Sioux family of Chief James Red Cloud, grandson of Chief Red Cloud, and a few weeks later, at an Indian festival in Sheridan, Wyoming, they were officially received into the Sioux tribe. Schuon's writings on the central rites of Native American religion and his paintings of their way of life attest to his particular affinity with their spiritual universe. The 1970s saw the publication of three works considered as particularly important by his biographers composed of articles previously published in the French journal Études Traditionnelles. These works have been translated under the titles Logic and Transcendence, Form and Substance in the Religions, and Esoterism as Principle and as Way. Throughout his life, Schuon had great respect for and devotion to the Virgin Mary, and expressed this in his writings. As a result, his teachings and paintings are imbued with a particular Marian presence. His reverence for the Virgin Mary has been studied in detail by American professor James Cutsinger, who relates the two episodes in 1965 when Schuon experienced an especial Marian grace. Hence the name Maryamiyya ("Marian" in Arabic) of the Sufi tarīqa he founded as a branch of the Alawiyyah Darqawiyyah Shadhiliyyah order.

Жазбалары бойынша пікірлері

Сейед Хосейн Наср үшін Шуон бірден "метафизик, теолог, дәстүрлі философ және логик", "салыстырмалы дінтану", "дәстүрлі өнер және өркениет", сондай-ақ "адам және қоғам ғылымы" салаларында білімді; ол "қазіргі заманғы әлемді ғана емес, сонымен қатар оның философиялық және ғылыми жақтарын сынға түсіретін" ретінде де танымал. Оның еңбектерінде Шуонның басты тақырыптары – "космологиялық және антропологиялық салдары бар маңызды және осылайша әмбебап метафизика, ең кең мағынадағы руханият, ішкі мораль және эстетика, дәстүрлі принциптер мен құбылыстар", діндер және олардың эзотерикасы, қасиетті өнер болып табылады.

Көпжылдық

Дәстүрлі немесе мәңгілік рухани көзқарас алғаш рет 1920 жылдары Рене Генонмен, ал 1930 жылдары Фритжоф Шуонмен айтылды. Метафизиктер мен өнер мамандары Ананда Кумарасвами мен Титус Буркхардт та осы интеллектуалды ағымның белгілі жақтастары болды. Мәңгілік философия жазушысы Уильям Стоддарттың айтуынша, "мәңгілік философияның орталық идеясы – Құдай Шындығы біртұтас, уақыттан тыс және әмбебап, ал әртүрлі діндер – осы бір Шындықты білдіретін әртүрлі тілдер" – сондықтан Шуон өзінің француз тіліндегі тұңғыш кітабына берген атауы, De l'unité transcendante des religions. Патрик Лауд үшін мәңгілік философияны жақтаушы – "негізгі метафизикалық принциптердің әмбебаптығы мен бастапқылығын, сондай-ақ осы принциптерді адамда іске асыратын даналықтың мәңгілігін, барлық ұлы аян-аяқтарда және ғасырлар бойы даналар мен әулиелердің маңызды ілімдерінде көрініс тапқандай мәлімдейтін адам". Гарри Олдмидоудың сөзіне қарағанда, бұл бастапқы шындық немесе даналық "көптеген аттармен белгілі: Philosophia Perennis, Lex Aeterna, Hagia Sophia, Dīn al Haqq, Akālika Dhamma, Sanātana Dharma" және т.б. Шуон бастапқы даналықтың Ади Шанкара, Пифагор, Платон, Плотин және тағы басқа езотеризмнің көрнекті өкілдерінің еңбектерінде көрінгенін көрсетеді. "Метафизика мен эзотеризмге шолу" еңбегінде Шуон мәңгілік философия (philosophia), мәңгілік даналық (sophia) және мәңгілік дін (religio) тұжырымдарының үйлесімдігі мен ерекшеліктерін көрсету үшін пікір білдіреді: Philosophia perennis термині Ренессанс дәуірінде пайда болып, неосхоластикада кеңінен қолданылды, ол негізгі және әмбебап онтологиялық принциптердің ғылымын білдіреді; бұл принциптер сияқты өзгермейтін және оның әмбебаптығы мен қатесіздігінің өзімен бастапқы ғылым. Сөздің стандартты және шамамен мағынасындағы "философия" емес екенін көрсету үшін біз sophia perennis терминін қолданамыз – надандықтан, күмәннен және болжамдардан, тіпті жаңалық пен түпнұсқалыққа құштарлықтан туындайтын қарапайым ой құрылыстарын білдіреді. – немесе осы даналықтың іс-қимылдық жағын, яғни оның мистикалық немесе бастамашылық аспектісін атағанда religio perennis терминін де қолдана аламыз. Лаудтың пікірінше, Шуонның ілімін ең алдымен "діндердің трансценденттік бірлігі" тұжырымы емес, "метафизикалық ілім және рухани іске асыру құралы ретінде қарастырылатын sophia perennis немесе religio perennis-тің қайта құрылуы" сипаттайды.

The traditionalist or perennialist spiritual perspective was initially enunciated in the 1920s by René Guénon and in the 1930s by Frithjof Schuon. The metaphysicians and art specialists Ananda Coomaraswamy and Titus Burckhardt also became prominent advocates of this intellectual current. According to the perennialist writer William Stoddart, "the central idea of the perennial philosophy is that Divine Truth is one, timeless and universal, and that the different religions are but different languages expressing that one Truth" – hence the title given by Schuon to his first book in French, De l'unité transcendante des religions. For Patrick Laude, a perennialist author is "one who claims the universality and primordiality of fundamental metaphysical principles and the perennity of the wisdom that actualizes these principles in man, as expressed in all great revelations and major teachings of sages and saints throughout the ages". According to Harry Oldmeadow, this primordial truth or wisdom has "carried many names: Philosophia Perennis, Lex Aeterna, Hagia Sophia, Dīn al Haqq, Akālika Dhamma, Sanātana Dharma", etc. Schuon points out that primordial wisdom is expressed in the work of Adi Shankara, Pythagoras, Plato, Plotinus and several other representatives of quintessential esoterism. In Survey of Metaphysics and Esoterism, Schuon comments on the three notions of perennial philosophy (philosophia), perennial wisdom (sophia) and perennial religion (religio) to show both their concordance and their particularities: The term philosophia perennis, which appeared as early as the Renaissance and was used extensively by neo scholasticism, designates the science of the fundamental and universal ontological principles; a science that is immutable like these principles themselves, and primordial by the very fact of its universality and infallibility. We would readily use the term sophia perennis to indicate that this is not a matter of "philosophy" in the standard and approximative meaning of the word – suggesting mere mental constructions springing from ignorance, doubt, and conjectures, indeed from the taste for novelty and originality – or we could also use the term religio perennis when referring to the operative side of this wisdom, thus its mystical or initiatic aspect. For Laude, it is not the notion of the "transcendental unity of religions" that primarily characterizes Schuon's teaching, but rather "a reformulation of the sophia perennis, or religio perennis, conceived as the conjunction of a metaphysical doctrine and a means of spiritual realization".

Суфизм

Шуон үшін суфизм (тасаувуф, арабша) – "Исламның мәні" – бұл негізінен "сенімнің адалдығы". "Діни тұрғыдан алғанда" бұл адалдық "Біртұтас идеясынан ең қатаң салдарларын шығаратын" "ақыл-ой көзқарасынан" туындайды; оның соңғы қорытындысы – әлемнің жоқтығы ғана емес, сонымен қатар ең жоғарғы Өзіндік идеясы. Патрик Лауд Шуонның "таза" эзотерикалық суфизм мен "орташа" суфизм арасындағы айырмашылықты атап көрсетеді. Бұл суфизм эзотеризмге ұмтылса да, экзотерикалық санаға тәуелді болып қалады, сондықтан "ғибадат амалдарын күшейтуге, сезімдерді сыртқа шығаруға, бағынуға құштарлыққа және формальды талаптарға, сондай-ақ қорқыныш сезіміне артық мән беруге бейімділік" пайда болады. Лауд үшін "таза суфизмнің" "ең дәл және қысқаша анықтамасы" – кез келген басқа руханияттың өзекті өлшеміндегідей – "Шуонның негізгі ілімдік екілігі, Абсолют пен салыстырмалыны ажырату және Абсолютке толық назар аудару әдісін қамтиды". Шуон "Суфизмнің барлығын мына төрт сөзбен қорытындылауға болады: Хаққ, Қалб, Дхикр, Факр: "Ақиқат", "Жүрек", "Еске алу", "Кедейлік". Әл-хаққ (ақиқат, шындық) "Шаһадамен сәйкес келеді, ол "метафизикалық, космологиялық, мистикалық және эсхатологиялық шындықты" жариялайтын екі куәлік. Суфилердің мағынасындағы бұл соңғы мағына Шуон үшін "тек Құдай ғана шын екенін, ал әлем болса, уақытша болғандықтан, иллюзия екенін" ғана емес, сонымен қатар "ешқандай жаратылыс Құдайдан тыс орналаса алмайтынын, барлық нәрсе "Одан басқа емес" екенін" білдіреді, әйтпесе әлем болмас еді. Лауд бұл екінші мағынаның екінші куәліктен де шығатынын атап көрсетеді, ол "шартты және Шартсыз, салыстырмалы және Абсолют" арасындағы біртұтас қатынасты эзотерикалық тұрғыдан жариялайды. Әл-қалб (жүрек) – адамның "экзистенциалды және интеллектуалдық орталығы", "Құдайдың қасында болу орны, сонымен қатар метафизикалық сенімділіктің орны", және сонымен қатар, көбінесе сенімнің орны. "Бұл ақыл-ойды білім және сүйіспеншілік тұрғысынан білдіреді" және "имманенттілік кереметі арқасында ол Құдайдың Өзіне және танылатын, сонымен қатар нақты нәрсеге – шексіздікке ашылады". Сондықтан шындықты (әл-хаққ) "ақылмен ғана емес, жүрекпен, яғни барлық болмысымызбен қабылдау керек". Лаудтың айтуынша, бұл амал – рұқсат алу қажет – Шуон суфи дәстүріне сәйкес "тасаувуфтың орталық тәжірибесі" саналады. "Неге шақыру керек?" деген сұраққа Шуон былай деп жауап береді: "Ең терең себебі, әрине, "мен бармын" болуы керек, себебі барлық нәрсе белгілі бір жағдайда Құдайдың сөзі, Оның өзін осы есіммен атауы. Құдай Өзінің есімін айтады, Оның өзін "жоқтан" "жасау" үшін, ал жаратылыс осы есімді "болу" үшін, яғни "өзі болған нәрсеге" қайта оралу үшін, "Шындыққа" қарай айтады". "Ең жоғары Есім" – қандай рухани жолмен жүрсе де – "метафизикалық Ақиқат және құтқарушы Қасиет". Әл-факр (рухани кедейлік) – "жанның қарапайымдылығы мен тазалығы, сенімнің немесе гнозистің іске асуына мүмкіндік береді, оған адалдық сыйлайды, ал адалдықсыз ешбір амал жарамсыз". Шуон бұл көзқарасты – "кішіпейілділік" немесе "көктен түсуді" – "рухани ізгілік" деп санайды, ол "жекелеу, салауаттылық, шыдамдылық, қанағаттану", "Құдайдың еркіне мойынсұну және Оның мейіріміне сенімділік" сипаттайды; бұл "Құдайда жойылудың алдын ала сезімі" сияқты.

For Schuon, Sufism (tasawwuf, in Arabic) – "the marrow of Islam" – is essentially "sincerity of faith". "On the doctrinal level" this sincerity arises from an "intellectual vision" which draws "from the idea of Unity its most rigorous consequences; its ultimate conclusion is not only the idea of the nothingness of the world but also that of supreme Identity". Patrick Laude underlines the distinction made by Schuon between a "quintessential", purely esoteric, Sufism and a "moderate" Sufism which, though tending towards esoterism, remains dependent on the exoteric mentality, whence a propensity to the "intensification of pious acts, emotional exteriorization, obediential zeal, and an inordinate emphasis on formal scruples and the perspective of fear". For Laude, "the most accurate and succinct definition" of quintessential Sufism – as of every other spirituality in its essential dimension – is "Schuon's fundamental doctrinal dyad, entailing discernment between the Absolute and the relative, along with the corresponding method of exclusive concentration on the Absolute". Schuon considers that "the whole of Sufism [ ] [can be] summed up in these four words: Haqq, Qalb, Dhikr, Faqr : "Truth", "Heart", "Remembrance", "Poverty". al haqq (truth, reality) "coincides with the Shahādah, the twofold testimony which enounces "metaphysical, cosmological, mystical and eschatological Truth". This latter meaning – that of the Sufis – signifies for Schuon not only "that God alone is real, in contrast to the world, which, being contingent, is illusory", but also "that no existence can be situated outside God, that everything that exists 'is not other than He', otherwise the world would not exist". Laude notes that this second meaning also emerges from the second testimony, which esoterically enounces the unitive relationship between "the conditioned and the Unconditioned, the relative and the Absolute". al qalb (the heart) "is the existential and intellectual centre" of the human being, "the seat of the divine Presence and thus also of metaphysical certitude", and also, more commonly, the seat of faith. "It represents the Intellect with respect to both knowledge and love" and "thanks to the miracle of immanence, it opens onto the divine Self and onto the infinitude, both extinctive and unitive, of the knowable, hence of the Real". Thus truth (al haqq) "must not be accepted with the mind alone but with the Heart, thus with all that we are". According to Laude, this rite – subject to authorization –, is considered by Schuon, in accordance with the Sufi tradition, to be "the central practice of tasawwuf". To the question "why invoke? ", Schuon answers: "the most profound reason would no doubt be 'because I exist', for Existence is in a certain way the Word of God, by which He names Himself. God pronounces His Name in order to manifest Himself – to 'create' – in the direction of 'nothingness', and the relative being pronounces this Name in order to 'be', that is to say, to 'become once again what he is' in the direction of Reality". "The supreme Name", whatever the spiritual path practised, "is both metaphysical Truth and saving Presence". al faqr (spiritual poverty) is "simplicity and purity of soul, rendering possible" the actualization of faith or gnosis "by conferring upon it the sincerity without which no act is valid". Schuon sees "spiritual virtue par excellence" in this attitude of "holy poverty" or "effacement", an attitude that implies "detachment, sobriety, patience, contentment", "resignation to the Will of God and trust in His Mercy"; it is "like an anticipation of extinction in God".

Рухани жол

Жазушы Али Лаханидің айтуынша, "Шуон өмірдің мәні Құдайға, әрқайсымыздың бойымыздағы Ақиқатты іздеу, ол – құдайлық санаға қайта оралу" деп атап көрсеткен. Шуон үшін адам "Жер мен Көк арасындағы көпір"; екінші жағынан, "Абсолют туралы түсінік және Құдайға деген махаббат [оның] субъективтілігінің өзегін құрайды; бұл субъективтілік [оның] өлместігінің және Құдайдың дәлелі; [осы] өзінің мәні – теофания". Шуон бізге діни немесе рухани өмірдің үш негізгі жолын ұсынады, олар адам темпераменттерінің көптігіне сәйкес келеді: 1) іс-қимыл жолы, еңбек, аскетизм, қорқыныш (индуизмнің карма маргасы немесе карма йогасы); 2) махаббат жолы, құлшыныш (бхакти маргасы); және 3) гнозис жолы, біріктіруші тағайын (джьяна маргасы); Суфизмде: махафа, махабба, ма`рифа. Алғашқы екеуі дуалистік және экзотерикалық, аянға негізделген, ал білім жолы моноистік және эзотерикалық, аянмен қолдау көрсетілген зиялылыққа негізделген. Махаббат жолы жақсы амалдарсыз және құрметпен қорқусыз болмайтыны сияқты, эзотерикалық немесе метафизикалық жол да басқа екі жолды жоққа шығара алмайды. Бұл ажырату, ырымдар мен дұға арқылы Шындыққа назар аудармаса, таза ой-қиялы болып қалады, яғни Құдаймен, Жоғарғы Жақсылықпен тиімді байланыссыз. Шуон атап көрсеткендей, Құдайға жол "әрқашан керісінше болады: сырттан ішке, көптікке бірлікке, шашыраудан шоғырлануға, өзімшілдіктен оқшаулануға, құштарлықтан сергектікке өту керек". Шуон діннің экзотерикалық және эзотерикалық ырымдары – және тек солар ғана – рухани әдістің негізі болып табылатынын айтады. Дұға – оның орталық элементі, себебі олсыз және Құдайдың рақымысыз жүрек, ақылдың түсінгенін қабылдай да, сезіне де алмайды. Шуон дұғаның үш түрін еске салады: жеке дұға, онда құлшынып тұрған адам өзін Құдайға еркін және ресми емес түрде ашады; дәстүр бойынша белгіленген канондық, жеке емес дұға; және жапа, зикр, шақыру дұғасы немесе "жүрек дұғасы", ол "бұрыннан өлім және Құдаймен кездесу, бізді мәңгілікке жеткізеді; ол қазірдің өзінде жұмақтың бір бөлігі және тіпті оның құпия және 'жаратылмаған' мәнінде Құдайдың бір бөлігі". Бұл дұғаның түрі – құдайлық есімді, қасиетті сөзді, мантраны шақыру; ол Ақиқаттың трансценденттілігі мен имманенттілігін үйлестіреді, себебі егер Ақиқат бізден шексіз асып түсетін болса, гностик, дейді Шуон, оның сонымен қатар "өз рухының мәніне мәңгілік жазуда жазылғанын" біледі; Құдай ең жоғары да, ең терең де, ал салиқалы адамның Құдай туралы білімі – шын мәнінде Құдайдың сол адам арқылы Өзін білуі.

According to the writer Ali Lakhani, "Schuon emphasizes that the meaning of life is nothing less than the quest for [ ] God, [ ] for the Truth that resides within each of us; [ ] it is the return to the heart consciousness of the Divine Presence." For Schuon, man is "a bridge between Earth and Heaven"; on the other hand, "the notion of the Absolute and the love of God constitute the very essence of [his] subjectivity; this subjectivity [ ] is a proof both of [his] immortality and of God; [it] is, properly speaking, a theophany." Schuon reminds us that religious or spiritual life offers three fundamental paths, which correspond to as many human temperaments: 1) the path of action, works, asceticism, fear (the karma mārga or karma yoga of Hinduism); 2) the path of love, of devotion (bhakti mārga); and 3) the path of gnosis, of unitive contemplation (jñāna mārga); in Sufism: makhāfah, mahabbah, ma`rifah. The first two are dualistic and exoteric, and are based on revelation, whereas the path of knowledge is monistic and esoteric, and based on intellection supported by revelation. Just as the path of love cannot do without good works and reverential fear, so the esoteric or metaphysical path cannot exclude the two other modes. This discernment would remain purely mental in the absence of concentration on the Real through rites and prayer, i. e. without an effective link with God, the Sovereign Good, The way towards God, as Schuon points out, "always involves an inversion: from outwardness one must pass to inwardness, from multiplicity to unity, from dispersion to concentration, from egoism to detachment, from passion to serenity." Schuon emphasizes that the exoteric and esoteric rites of the religion practised – and of that one alone – are the basis for the spiritual method. Prayer is its central element, for without it – and without divine grace – the heart cannot assimilate or realize what the mind has been able to grasp. Schuon recalls the three modes of prayer: personal prayer in which the worshipper opens himself spontaneously and informally to God; canonical, impersonal prayer, prescribed by his tradition; and invocatory prayer or "prayer of the heart" (japa, dhikr), which "is already a death and a meeting with God and places us already in Eternity; it is already something of Paradise and even, in its mysterious and 'uncreated' quintessence, something of God". This form of prayer is the invocation of a divine name, a sacred formula, a mantra; it reconciles the transcendence and the immanence of Truth, because if, on the one hand, Truth transcends us infinitely, the gnostic, asserts Schuon, knows that it is also "inscribed in an eternal script in the very substance of [his] spirit"; God is both the highest and the deepest, and the knowledge the realized being has of God is in reality the knowledge that God has of Himself through that being.

Қасиеттілік

Өзінің жазбаларында Шуон ілім мен әдістің екі талабы үшінші элементсіз, ізгіліксіз күшін жойатынын айтады, себебі рухани жол міндетті түрде үш негізгі адамдық қабілетті біріктіруі керек, атап айтқанда: интеллект (ілім, шындық, ажырату қабілеті), ерік (әдіс, дұға, шоғырлану) және жан (мінез-құлық, ізгілік, моральдық сәйкестік). Шуон үшін ізгілік – «рухани бірігудің бастапқы нысаны; оның болмауында біздің білуіміз бен қалауымыз бізге еш пайда бермейді». Оның пікірінше, ізгіліктің болуы – ең алдымен, оған қарсы келетін қателіктерден ада болу, өйткені Құдай бізді ізгілікпен жаратты. Ол бізді Өзінің бейнесінде жаратты; қателіктер кейіннен пайда болды. Сонымен қатар, ізгілікті біз емес, ізгілік бізді иемденеді. [ ] Ізгілік – біздің табиғатымыз арқылы немесе еркіміз арқылы, оңай не қиындықпен, бірақ әрқашан Құдайдың кеңшілігімен қатысатын, Ең жоғалы Жақсылықтың қайталануындай. Шуон үшін кішіпейілділік, қайырымдылық және шыншылдық, яғни эгоның жойылуы, өзінен бас тарту және шындыққа адалдық – рухани жолдың үш кезеңіне сәйкес келетін маңызды ізгіліктер: тазару, кеңею және бірігу. Сонымен қатар, өзіміздің шағын екендігімізді сезіну, қасиеттілікке және құрметке құштарлық ізгіліктердің гүлденуі үшін қажетті жағдайлар болып табылады. Авторды қорытындылай келе, Джеймс Катсингер кемел ізгіліктер метафизикалық шындықтармен сәйкес келетінін атап өтеді; олар осы шындықтарды өмірлік тұрғыдан іске асырады. Басқаша айтқанда, Шуон атап көрсеткендей: «ақиқат ізгіліктің кемелдігі үшін қажет, дәл сол сияқты ізгілік шындықтың кемелдігі үшін қажет».

Әдемілік

Шьюн кез келген рухани жолдың негізі – шындық, дұға және ізгілік деп санайды, бірақ ол төртінші элементтің маңыздылығына да ерекше тоқталады: сұлулық. Оның пікірінше, сұлулықты бойға сіңіру мінездің асылдығын талап етеді және сонымен бірге оны қалыптастырады. Оның функциясы – "ақылды және сезімтал жаратылыста мәнді еске түсіру арқылы, Бір және шексіз Мәннің нұрлы түніне жол ашу". Құдайдың сұлулығын сезінуге тек ішкі сұлулық – яғни, ізгіліктер ғана емес, сонымен қатар сыртқы сұлулыққа деген сезім де сәйкес келуі керек, ол табиғатты тамашалауда немесе көркемдік сезімде көрінеді. Әдемілік пен тыныштыққа толы дәстүрлі үйдің ішкі ортасының, қазіргі заманның құштарлығына жатқан рөлін де ұмытпау қажет. "Сұлулық, адам оны қандай мақсатта қолданбасын, негізінен оның Жаратушысына тиесілі, Ол осы арқылы әлемге Өзінің бір бөлігін сыйлайды." – ол өзгермейтін, эволюцияға ұшырамайтын табиғатқа ие, қазіргі ғылымның ойынша керісінше.

Модернизмді сынға алу

Схуонның ой-пікірін қорытындылай келе, Сейед Хосейн Наср бізге Еуропада, қайта өрлеу дәуірінде, "модернистік" немесе адам жағдайы мен ғаламның редукционистік көрінісі қалыптасқанын, бірнеше ғасырдан кейін басқа құрлықтарға әсер етуінен бұрын еске салады. Адамды оның рационалды және жануарлық қырларына дейін кеміту арқылы, оның рухани өлшемі мен жер бетіндегі өмірдің мақсатын ескермей, Шуонның айтуынша, оның негізгі сипаттамалары – рационализм, ол жоғары рационалды білім мүмкіндігін жоққа шығарады, материализм, оған сәйкес тек материя ғана өмірге мағына береді, психологиялық редукционизм, ол рухани және интеллектуалдыны психикалық деңгейге дейін төмендетіп қарастырады, скептицизм, релятивизм, экзистенциализм, индивидуализм, прогрессивизм, эволюционизм, ғылымға құмарлық және эмпиризм, сондай-ақ агностицизм мен атеизмді қамтиды. Қазіргі заманғы ғылымға қатысты, физикалық жазықтағы оның ашылуларының масштабына қарамастан, Шуон оны "аянды және зиятты жоққа шығаратын тоталитарлық рационализм, сонымен қатар материя мен әлемнің метафизикалық салыстырмалылығын елемейтін тоталитарлық материализм" деп сынап, былай дейді: "Ол кеңістік пен уақыттан тыс, әлемнің нақты қағидасы болып табылатын сезімтал емес нәрсені білмейді, сондықтан ол "материя" деп аталатын контингентті және өзгермелі жиынтықтың бастауында да тұр". Осылайша, Шуонның пікірінше, ғылымның өзінің қарама-қайшылығы – "метафизиканың көмегінсіз шындықты түсіндіруге тырысу, осылайша тек Абсолют туралы білім ғана салыстырмалы білімге мағына мен рет береді". "Жаратылыс эманационизмі" және "көрінбейтін әлемдердің иерархиясы" қағидаларын ескермейтін осы ғаламдық көзқарас "заманауи рухтың ең типік өнімі" – эволюция теориясын және оның салдары – "адам прогресі" туралы иллюзияны тудырды. Шуонның сыны әйгілі "даналықты сүю" – философияға да қатысты, ол бастапқыда "ақыл-ойымен ғана емес, ішкі зиятпен ойлау" ретінде қабылданған. Ол "барлық негізгі принциптердің ғылымы", интеллектуалды түйсік – зиятпен жұмыс істейді, "сезінеді, бірақ ақылмен ғана емес, қорытынды шығарады", сондықтан дананың нақтылығы мен қазіргі философтың пікірі арасындағы терең айырмашылық туындайды. Шуон үшін, екі ғана мүмкіндік бар: "адамның барлық өмірлік қажеттілігі мен соңғы мақсатын қамтитын, бірақ кейбір кемшіліктері мен сенімдері болатын толыққанды, рухани өркениет, және фрагментарлық, материалистік, прогрессивистік өркениет, ол – әзірге ғана – белгілі бір жердегі артықшылықтарды ұсынады, бірақ адамның өмірлік мақсатын жоққа шығарады".

Summarizing Schuon's thought, Seyyed Hossein Nasr reminds us that it was in Europe, during the Renaissance, that the "modernist" or reductionist vision of the human condition and the universe took shape, before it affected the other continents a few centuries later. By reducing man more and more to his rational and animal aspects, to the detriment of his spiritual dimension and the purpose of earthly life, According to Schuon, its main characteristics are rationalism, which denies the possibility of a supra rational knowledge, materialism, according to which only matter gives meaning to life, psychologism, which reduces the spiritual and the intellectual to the psychic, skepticism, relativism, existentialism, individualism, progressivism, evolutionism, scientism and empiricism, without forgetting agnosticism and atheism. Regarding modern science, in spite of the scale of its discoveries on the physical plane, Schuon reproaches it for being "a totalitarian rationalism, which eliminates both Revelation and Intellect, and at the same time a totalitarian materialism, which ignores the metaphysical relativity of matter and the world; it does not know that the supra sensible, which is beyond space and time, is the concrete principle of the world, and that it is consequently also at the origin of that contingent and changeable coagulation called 'matter'". Thus, still according to Schuon, the contradiction of scientism is to "want to give an account of reality without the help of this initial science that is metaphysics, thus ignoring that only the science of the Absolute gives meaning and discipline to the science of the relative". This conception of a universe which ignores as much the principle of "creative emanationism" as much as that of the "hierarchy of the invisible worlds", has engendered "that most typical offspring of the modern spirit", the theory of evolution, with its corollary: the illusion of "human progress". Schuon's criticism extends to philosophy – "the love of wisdom" – which was originally the fact of "thinking according to the immanent Intellect and not by reason alone". It "is the science of all fundamental principles". It operates with intellectual intuition – intellection – "which perceives, and not with reason alone, which concludes", hence the abyss that separates the certainty of the sage from the opinion of the modern philosopher. For Schuon, there are ultimately only two possibilities: "integral, spiritual civilization, implying abuses and superstitions, and fragmentary, materialistic, progressivist civilization, implying – quite provisionally – certain earthly advantages, but excluding that which constitutes the sufficient reason and final end of all human existence".

Кітаптардағы тараулар

Наср, Сейед Хосейн (2005). "Кіріспе" The Essential Frithjof Schuon, Bloomington/IN: World Wisdom, 2005 ж.
Олдмедоу, Гарри (2004). "The Heart of the Religio Perennis: Frithjof Schuon on Esotericism" in Esotericism and the Control of Knowledge, Сидней университеті.
Олдмедоу, Гарри (2012). "Фритжёф Шуон мәдениеттілік туралы + Фритжёф Шуон шығыс дәстүрлері туралы" Touchstones of the Spirit, Bloomington/IN: World Wisdom.
Олдмедоу, Гарри (2019). "Гнозис: перенниалистік көзқарас" The Gnostic World, Лондон және Нью-Йорк: Routledge.
Скотт, Тимоти (2004). "Таңдалғандар және білімнің алдын ала белгіленуі: "Эзотеризм" және "Эксклюзивизм": Шуониялық көзқарас" Esotericism and the Control of Knowledge, Сидней университеті.
Стоддарт, Уильям (2008). "Фритжоф Шуон және перенниалистік мектеп" Remembering in a World of Forgetting: Thoughts on Tradition and Postmodernism, Bloomington/IN: World Wisdom.
Верслуис, Артур (2014). "Еуропадан Америкаға" American Gurus: From American Transcendentalism to New Age Religion, Оксфорд/Ұлыбритания: Oxford University Press.

DVD және онлайн бейнелер

Кейси, Дженифер (2012). DVD: Frithjof Schuon – мәңгілік философияның елшісі, Bloomington/IN: World Wisdom
Coomaraswamy R., Cutsinger J., Laude P., Lings M., Nasr S. H., Oldmeadow H., Perry M., Smith H., Stoddart W. Видео: Мәңгілік философия мектебінің пайда болуы
Laude, Patrick. Видео: Фритжёф Шуон кім болған?
Lings, Martin. Генон және Шуон. Видео:
Schuon, Catherine. Видео: Фритжёф Шуонның діндердің трансценденттік бірлігін түсінуіне алғашқы әсерлер.