Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қылқаламша (Kaupifalco monogrammicus), немесе кесіртке бүркіті, Accipitridae тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Ол Сахара Африкасына тән. Атына қарамастан, ол Buteo бүркіттеріне қарағанда Accipiter бүркіттерімен тығыз байланысты болуы мүмкін.
The lizard buzzard (Kaupifalco monogrammicus), or lizard hawk, is a bird of prey in the family Accipitridae. It is native to Sub Saharan Africa. Despite its name, it may be more closely related to the Accipiter hawks than the Buteo buzzards.
Таксономия
Молекулалық филогенетикалық зерттеулер кескілеген бүркіттің Бутео бүркіттерімен емес, Accipiter бүркіттерімен жақын туыс екенін анықтады. Бұл морфологиялық ерекшеліктерге де қатысты, мысалы, кескілеген бүркіттің қанаттары ұзынша келген және салыстырмалы түрде қысқа. Кескілеген бүркіт Африкада мекендесе де, филогенетикалық деректер оның ең жақын туыстарының Орталық және Оңтүстік Америкадағы екі Microspizias бүркіті екенін көрсетеді.
Molecular phylogenetic studies have revealed that the lizard buzzard is not closely related to Buteo buzzards but rather to Accipiter hawks. This extends to morphological associations, e. g. the lizard buzzard has pointed and fairly short wings. Despite the lizard buzzard inhabiting Africa, phylogenetic evidence indicates that its closest relatives are the two Microspizias hawks of Central and South America.''''
Сипаттама
Бұл шаяншақ – денесі мықты, орташа мөлшердегі жыртқыш құс, оның денесінің ұзындығы 35–37 см, қанаттарының ені шамамен 79 см. Аталықтарының салмағы 246 г, ал аналықтарының орташа салмағы 304 г. Денесінің жоғарғы бөлігі, басы және кеудесі сұр түсті. Бұл түрді басқа жыртқыштардан ерекшелендіретін ақ тамағындағы тік қара сызық бар. Құрсағы ақ түсті, қара жолақтармен өрнектелген. Қанаттарының асты ақ, ұштары қара. Құйрығы қара, ұшы ақ және бір ақ жолағы бар. Көздері қара қызғылт қоңырдан қара түске дейін болады. Мұрты мен аяқтары қызылдан қызыл-сары түске дейін. Еркектер мен ұрғашылар бір-біріне ұқсас. Ұшу үлгісі – қарға сияқты толқынды. Жасы шаяншақ ересек құсқа ұқсайды, айырмашылығы – қанаттарында ашық қоңыр реңк және мұрты мен аяқтары сары түсті. Оның табиғатындағы сүйікті ортасы – ылғалды, тығыз саванналық орман, әсіресе миомбо орман, орман шеттері және өзендердің орманды жағалары. Олар ұяларын көбінесе жапырақша астында салады, бірақ егер бұрыннан бар ұяны пайдаланса, онда оны жоғарырақ, шатырдың үстінде де салады. Шаяншақтар, сондай-ақ, ұялар үшін Шықралармен де бәсекелеседі. Африкада жыртқыштардың азаюының себептері – адам халқының жылдам өсуі, жерді тым көп пайдалану, биоәртүрліліктің жоғалуы және түрлердің азаюы. Батыс Африкадағы жыртқыштардың санының азаюы орман мен ұялау орындарының жоғалуымен, пестицидтердің қолдануының артуымен, әсіресе мақтаның қарқынды өсіруімен және ұяларды бұзумен байланысты. Африкадағы адам санының көптігіне және олардың белсенділігіне қарамастан, барлық жыртқыштардың саны күрт азаймады. Кейбір жыртқыштар, әсіресе мүмкіндікті пайдаланушылар мен көшпенділердің саны артты. Батыс Африкада көбелек шаяншақ, қара қарға және қапталды қасқырдың саны мен таралу аймағы өсті. Сол сияқты, Оңтүстік Африканың Батыс Кейп аймағында далалық шаяншақ, кіші қарға және сары мүңкілдің саны мен таралу аймағы артты. Қазіргі уақытта Аңқаз құстың адамның жерді пайдалануына бейімделуін анықтау үшін жеткілікті мәліметтер жоқ. Оның сүйікті ортасы – орманды жерлердің жоғалуына қалай бейімделгені белгісіз. Оның сүйікті жемі – жәндіктер, кесірткелер және кеміргіштер – адамдардың өзгерткен жерлерінде кең таралған, бұл оның қазіргі тіршілігін түсіндіруге болады.
The lizard buzzard is a smallish stocky raptor with a total body length of 35–37 cm and a wingspan of about 79 cm. Males weigh 246 g, females 304 g on average. The upperparts, head and breast are grey. There is a vertical black line on the white throat, which distinguishes this species from all other raptors. The belly is white with fine dark barring. The underwings are white with dark tips. The tail is black with a white tip and a single white band. The eyes are dark reddish brown to black. The cere and legs are red to orange red. Sexes are similar. The flight pattern is undulating like a thrush. The juvenile lizard buzzard resembles the adult, the only variations are slight brown tinge to the wings with an orange yellow cere and legs. Its preferred habitat is moist dense savannah woodland especially miombo woodland, forest edges and wooded margins of rivers. Although they prefer to build nests in the subcanopy, when they occupy an existing nest this can occur in the canopy above. Lizard buzzards will also compete with Shikras for available nests, The reasons for raptor decline in Africa are rapid human population growth driving overexploitation of the land causing biodiversity loss and a decreased species richness. The raptor population declines in West Africa have been linked to loss of woodland and nest sites, increased pesticide use, intensive cultivation especially cotton and disturbance of nests. Despite high human population and activity in Africa, not all raptor species have declined sharply. Some raptors, especially opportunistic generalists and migrants have increased. In West Africa the grasshopper buzzard, black kite and hooded vulture have increased in number and range. Similarly in the Western Cape of South Africa, the steppe buzzard, lesser kestrel and yellow billed kite have increased range and number. Currently there is insufficient data on the Lizard Buzzard to determine its adaptation to human land usage. It is unclear how it has adapted to loss of Woodland its preferred habitat and nesting site. Its preferred prey insects, lizards and rodents remain common in most human altered landscapes which could account for its current survival.