Хью Бортон: Америкалық тарихшы және Жапонияны зерттеуші

Кіріспе

Хью Бортон (14 мамыр 1903 – 6 тамыз 1995) – америкалық тарихшы, Жапония тарихы саласында маманданған және кейін Хаверфорд колледжінің президенті болған.

Өмірбаян

Бортон 1903 жылғы 14 мамырда Нью-Джерси штатының Мурстаун қалашығында, діншіл квакер отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы оны квакер мектептеріне жіберді және 1927 жылы Хаверфорд колледжін бітіргеннен кейін, ол әйелі Элизабет Уилбурмен бірге квакерлік нанымдарына сай өмір сүрудің жолын іздеді. Олар Теннессидің Ұлы Түтінді тауларының етегіндегі шағын мектепте оқытушылық қызмет атқаруға мүмкіндік берген Америка Достар Қызметі Комитетіне жүгінді. 1928 жылы Бортон мен оның әйелі Токиоға (Жапония) барып, Комитеттің жұмысына көмектесуді сұрады. Жапонияда үш жыл өмір сүргені оның көзқарасына орасан зор әсер етіп, ол одан әрі Жапонияны зерттеуге өмірін арнады. Алғашында Бортон сол кезде Британ консулдығында қызмет еткен британдық ғалым сэр Джордж Сансомтан кеңес алды. 1931 жылы Бортон білімін жетілдіру үшін Америкаға оралды. Ол Колумбия университетінде тарих мамандығы бойынша магистратураны бітіріп, Гарвард университетінде қысқа мерзім оқыды. Содан кейін ол Атлант мұхитын кесіп, Нидерландыдағы Лейден университетінде профессорлар Дж. Дж. Л. Дюйвендак пен Йоханнес Рахдердің жетекшілігімен оқуын жалғастырды. Ол бірнеше жыл Токио императорлық университетінде жұмыс істегеннен кейін Лейден университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Ол Америка Құрама Штаттарына оралып, Колумбия университетіндегі факультетке қабылданды, онда қазіргі жапон тарихы мен тілінен дәріс берді. Ол сондай-ақ жақында кеңейтілген Қытай және Жапон кафедрасында жапондық зерттеулер бойынша алғашқы бакалавриат бағдарламасын құруға белсенді қатысты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі ғылыми еңбектерінің ішінде Токугава дәуіріндегі Жапониядағы шаруалар көтерілісі және 1931 жылдан бері Жапония: оның саяси және әлеуметтік дамуы кітабы бар. Бортонның академиялық мансабы Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен, японияның Перл-Харборға шабуылымен үзіліске ұшырады, ол оны мемлекеттік қызметке бағыттап жіберді. Бортон өзінің квакерлік принциптерін еске алып, қарулы күштерде қызмет етуден адал ниетпен бас тартты, бірақ соғыстан кейінгі бейбітшілікке дайындық үшін бар күшін салуға мүдделі болды. 1942 жылдың маусым айында ол Колумбия университетінен жазғы демалысын Шарлоттсвиллдегі Вирджиния университетінің Әскери үкімет мектебінің факультетінде өткізу үшін рұхсат сұрады. Күзде ол АҚШ Мемлекеттік департаментіне ауысты. Бұл алты жыл бойы ол соғыстың әскери жақтарына емес, Жапонияны жазалауға емес, оны реформалауға бағытталған бейбіт уақыттағы шараларды дайындаумен айналысқан шенеуніктер тобының құрамында болды, осылайша сондай-ақ соғыстың қайталанбауына ықпал етуді көздеді. Бортон Мемлекеттік департаменттің көптеген ұсыныстарын жасады және оның көптеген ұстанымдарын қолдады, соның ішінде император Хирохитоны соғыс қылмыскері ретінде соттамау және жапон үкіметін алмастыру емес, жапон әскерін таратып, соғыс уақытындағы басшылықты ауыстыру туралы шешімдерге әкелді. Оның тобы Жапония конституциясын түбегейлі реформалауға да тырысты. 1948 жылы Бортон Колумбия университетіндегі академиялық өміріне оралды, онда ол Университеттің қазіргі және заманауи Шығыс Азия зерттеулерінің орталығы ретінде Шығыс Азия институтын ұйымдастыруға белсенді қатысты. Ол алғашқы директор Джордж Сансомты ауыстырды және кейіннен Азия зерттеулері қауымдастығын құруға көмектесті, оның алғашқы қазынашысы және кейіннен президенті болды. Оның еңбектерінің ішінде «Одақтастардың оккупациясы астындағы Жапония, 1945–1947» және «Жапонияның заманауи ғасыры» кітабы бар, ол оның кезеңіндегі ең көп қолданылатын тарих оқулықтарының біріне айналды. 1957 жылы Бортон Колумбия университетіндегі лауазымынан кетіп, Хаверфорд колледжінің президенті қызметін қабылдады, ал 1967 жылы зейнетке шықты. 1972 жылы ол Массачусетс штатының Беркшир төбелеріндегі фермасына зейнетке шығып, өміріне ұнаған фермалық өмірмен шұғылданып, квакерлік сенімін сақтады. Бортон 1995 жылғы 6 тамызда 92 жасында Массачусетс штатының Конвей қаласындағы үйінде қайтыс болды.

Borton was born on May 14, 1903, to a devout Quaker household in Moorestown Township, New Jersey. His parents sent him to Quaker schools and after graduating from Haverford College in 1927, he and his wife Elizabeth Wilbur, proceeded to find a way of making a living that was in line with their Quaker beliefs. They looked to the American Friends Service Committee, which set up teaching posts for them at a small school in the foothills of the Tennessee’s Great Smoky Mountains. In 1928 Borton and his wife were asked to travel to Tokyo, Japan, to help the Committee's work there. Borton's three years living among the Japanese affected his outlook to the extent that he thereafter devoted himself to studying Japan. Initially, Borton sought guidance from Sir George Sansom, a British scholar who was then serving in the British Consulate. In 1931, Borton returned to America to further his education. He completed a master's degree in history at Columbia University and studied briefly at Harvard University. He then traveled across the Atlantic to pursue further study under the supervision of Professors J. J. L. Duyvendak and Johannes Rahder at Leiden University in the Netherlands. He was awarded his PhD by Leiden after several years of work at Tokyo Imperial University. He returned to the United States to take a position on the faculty at Columbia, lecturing on modern Japanese history and language. He also played a key role in structuring the first undergraduate program in Japanese studies in the newly expanded Department of Chinese and Japanese. His research publications prior to the Second World War included Peasant Uprisings in Japan of the Tokugawa Period and Japan Since 1931: Its Political and Social Development. Borton’s academic career was interrupted by America’s entry into the Second World War following the Japanese attack on Pearl Harbor, diverting him into public service. Borton cited his Quaker principles in conscientiously objecting to serving in the armed forces, but he was interested in doing what he could to prepare for the peace after the war. In June 1942 he sought leave from Columbia to spend the summer serving on the faculty of the School of Military Government at the University of Virginia at Charlottesville. In the fall he moved to the US State Department. It marked the beginning of six years during which he was in the midst of a corps of officials who focused not on the military advancement of the war, but in preparing peacetime measures not focused on punishing Japan, but on reforming it so that a similar war would be less likely to occur. Borton drafted many of the State Department proposals and was a proponent of many of its positions, including those that resulted in key decisions such as the decision not to prosecute Emperor Hirohito as a war criminal and the decision to not replace the Japanese government but to disband the Japanese military and replace the wartime leadership. His group also sought to implement fundamental reform of the Japanese constitution. In 1948 Borton returned to academic life at Columbia, where he was a prominent organizer of the East Asian Institute as the University's centre of modern and contemporary East Asian studies. He replaced the inaugural director, Sir George Sansom, and later helped to establish the Association for Asian Studies, serving as its first treasurer and later as its president. Among his works were Japan Under Allied Occupation, 1945–1947 and Japan's Modern Century, which went on to become one of the most widely used history texts of his period. In 1957, Borton resigned his post at Columbia to accept an appointment to Haverford College as its president, before retiring in 1967. In 1972 he retired to his farm in the Berkshire Hills of Massachusetts to enjoy the farm life which he loved and to practice his Quaker faith. Borton died on August 6, 1995, at the age of 92 at his home in Conway, Massachusetts.