Кіріспе

Жапондық коммуникация теоретигі (1950 жылы туған)

Юкио Цуда (津田 幸男) – Цукуба университетінің Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар аспирантурасының зейнеткер профессор және Бейбітшілік лингвистикасы институтының директоры. Ол сонымен қатар Мацуяма университетінің ағылшын тілі кафедрасының профессоры.

Білім және мансап

Цуда 1950 жылы Жапонияның Канагава қаласында дүниеге келген. Ол ағылшын тілі мамандығы бойынша білім алып, 1973 жылы Йокогама ұлттық университетін бітірген. 1978 жылы TEFL (ағылшын тілін шет тілі ретінде оқыту) бойынша магистр, ал 1985 жылы Карбондейлдегі Оңтүстік Иллинойс университетінен сөйлеу коммуникациясы бойынша доктор ғылымын қорғады. Цуда академиялық мансабында бірнеше факультеттерде жұмыс істеген. 1986-1988 жылдары Нагасаки университетінің экономика факультетінде доцент болды. Кейін Нагоя университетіне ауысып, 1988-1993 жылдары Тілдер және мәдениеттер институтында доцент, 1993-2001 жылдары Халықаралық коммуникация кафедрасында және Халықаралық даму жоғары мектебінде профессор қызметін атқарды. 2001 жылдан бастап Цуда Цукуба университетінің гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар аспирантурасындағы қазіргі заманғы мәдениеттер мен қоғамдық саясат докторлық бағдарламасының профессоры болды. Цукуба университетінен зейнеткерлікке шығып, 2014 жылы Ибараки префектурасында Бейбітшілік лингвистикасы институтын құрды. Қазір Эхиме префектурасындағы Мацуяма университетінің ағылшын тілі кафедрасының профессоры. 1996 жылы Кётодағы Жапон зерттеулерінің халықаралық зерттеу орталығында, ал 2007 жылы Калифорниядағы Сан-Матео колледжінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, 1996 жылы «Интернационализация форумы» бағдарламасында Braj Kachru стипендиясын, ал 1999 жылы Гавайидегі Гонолулу қаласындағы Шығыс-Батыс орталығында қонақ зерттеуші болып тағайындалды. Цуданың ғылыми қызығушылықтарына тіл саясаты, мәдени психоанализ, халықаралық және мәдениаралық коммуникация жатады. Оның жарияланған еңбектерінің ішінде: «Мәдениеттер аралық коммуникациядағы тілдік теңсіздік және бұрмалау: сындық теориялық тәсіл» (John Benjamins, 1986), «Тіл, білім және мәдениеттер аралық коммуникация» (Нагасаки университеті, 1988), «Эиго Шихай но Кодзо: [Ағылшын тілінің үстемдігінің құрылымы]» (Daisan Shokan, 1990), «Шинряку суру Эиго, Хангеки суру Нихонго: [Ішкі қабаттарға енген ағылшын, қарсы шабуылға өткен жапон]» (PHP институты, 1996) және «Эиго Шихай то Котоба но Бёдо: [Ағылшын тілінің гегемониясы және тілдік теңдік]» (Keio University Press, 2006) кітаптары бар.

Тілдің экологиясы

Цуда ағылшын тілінің гегемониясын сынап, тілдік және мәдени көптүрлілікті қолдайтын белгілі ғалым. Ол ағылшын тілінің үстемдігін тілшілдік және тілдік қырғынға теңеп қарастырады, ал тілдік гегемония мәселесін шешу адам және мәдени қауіпсіздікті дамыту үшін өте маңызды деп санайды. 2007 жылғы 19 наурыздағы Сан-Матео қауымдық колледжі газетінде жарияланған мақалада Цуда былай деген: «Бір тілді ғана үйретуші ұстаз болудың орнына, басқа тілдерді үйренуші студент болу әлдеқайда маңызды». Ол «ағылшын тілінің таралуы» парадигмасына қарама-қарсы «тіл экологиясы» парадигмасын ұсынды. Цуда халықаралық және мәдени коммуникация саласындағы ғалымдарды, әсіресе ағылшын тілді елдерде, ағылшын тілінің гегемониясын академиялық зерттеу нысаны ретінде тануға шақырады. Сондай-ақ, ол ағылшын тілін оқыту мамандарына тіл экологиясы парадигмасын оқыту мазмұны мен әдістеріне, сондай-ақ ұстаздарды даярлауға енгізуді ұсынады. Соңында, ол ағылшын тілін ана тілі ретінде білетін және білмейтін барлық адамдар тіл экологиясының философиясын үйренуге шақырады, осылайша олар халықаралық және мәдени коммуникацияның этикалық жақтарына көбірек мән беруге мүмкіндік алады.

Жарияланымдар

Тсуда, И. (1992). Ағылшын тілінің басымдығы және тілдік дискриминация. Медиа дамуы, 34(1), 32–34. Тсуда, И. (1993). Ағылшын тіліндегі коммуникация: мәдениетке қарсы бағытталғандық па? Даму коммуникациясы журналы, 4(1), 69–78. Тсуда, И. (1994). Ағылшын тілінің таралуы: мәдениет пен коммуникацияға тигізетін әсері. Keio Communication Review, 16, 49–61. Тсуда, И. (1997). Ағылшын тілінің гегемониясы және тіл экологиясы: халықаралық коммуникацияда теңдік құру. Л. Э. Смит және М. Л. Форман (ред.), World Englishes 2000: Таңдалған эсселер (21–31 б.). Гонолулу, Гавайи: Гавай университетінің Тіл, лингвистика және әдебиет колледжі және Шығыс-Батыс орталығы. Тсуда, И. (1998). Ағылшын тілінің басымдығы және халықаралық коммуникацияға оның тигізетін әсері жөніндегі сындық зерттеулер. Japan Review, 10, 219–236. Тсуда, И. (2000). Демократиялық тілдік тәртіпті көз алдыға елестету. TESL Reporter, 33(1), 32–38. Тсуда, И. (2000). Жапонияда корей тілі мен ұлттық идентификацияның сақталуы. Тіл білімі саласындағы зерттеулер, 30(1), 219–227. Тсуда, И. (2001). «World Englishes» – сындық теория ма, идеология ма? Keio Communication Review, 23, 319. Тсуда, И. (2002). Ағылшын тілінің гегемониясы: мәселелер, қарсы көзқарастар және коммуникация құқықтары. Г. Мазаферро (ред.), Ағылшын тілі және билік (19–31 б.). Александрия, Италия: Edizionoi dell’Orso. Тсуда, И. (2008). Ағылшын тілінің гегемониясы және тілдік жікшелену. China Media Research, 4(1), 47–55. Тсуда, И. (2010). Ағылшын тілінің гегемониясына қарсы тұру: мәселелер, идеологиялар және шешімдер. Т. К. Накаяма және Р. Т. Халуалани (ред.), Мәдениеттер аралық коммуникацияның критикалық нұсқаулығы (248–269 б.). Батыс Сассекс, Ұлыбритания: Wiley Blackwell. Тсуда, И. (2014). Ағылшын тілінің гегемониясы және тілдік плюрализм стратегиялары: Тіл экологиясы парадигмасын ұсыну. М. К. Асанте, Ю. Мике және Ж. Ин (ред.), Әлемдік мәдениеттер аралық коммуникация оқулығы (2-басылым, 445–456 б.). Нью-Йорк, Нью-Йорк: Routledge.