Кіріспе

Оувеа үңгіріндегі кешірімсіз оқиға 1988 жылдың 22 сәуірінен 5 мамырына дейін Францияның бақылауындағы Оңтүстік Тынық мұхитындағы Оувеа аралында, Жаңа Каледонияда болды. Жандарм бригадасын басып алу және ұстау кезінде, тәуелсіздік қозғалысының мүшелері – Канак және Социалистік Ұлттық Азаттық фронты – төрт жандармды өлтірді (оның ішінде екі қарусыз) және 27 қарусыз жандармды тұтқынға алды (қару-жарақ түнде арсеналда қалды). Кейіннен, келіссөздер жүргізу үшін жіберілген мемлекеттік прокурор, француздық GIGN әскери бөлімшесінің жеті мүшесі және қалыпты армияның лейтенанты да тұтқынға алынды. Олар Жаңа Каледонияның Франциядан тәуелсіздігі туралы француз үкіметімен келіссөздер жүргізуді талап етті. Алдыңғы жылдары, тәуелсіздік қозғалысына байланысты Жаңа Каледонияда шамамен он жандарм қаза тапқан, сондай-ақ Ричард Камуда (1975), Теодор Дэй (1980), Элой Махоро және Марсель Нонаро (1985) сияқты кейбір канактар полиция және жандармдар тарапынан өлтірілген. 1987 жылы Сент-Луис тайпасының жас канагі де қаза тапқан. Франция үкіметі террористермен келіссөздер жүргізуден немесе топтың талаптарына келісуден бас тартқанын мәлімдеді. Олар 12 адамнан тұратын тұтқынды құтқаруға арналған бірлескен топты жіберді:
Groupe d'Intervention de la Gendarmerie Nationale (GIGN) – 12 адам
Commando Hubert – 15 адам
11e régiment parachutiste de choc (Сыртқы қауіпсіздік бас басқармасына қарасты жасырын бөлімше) – 30 адам
Escadron Parachutiste d'Intervention de la Gendarmerie Nationale (EPIGN) – 3 адам

Шабуыл кезінде тұтқынға алушылардың он тоғызы және тұтқынды құтқару тобының екі мүшесі қаза тапты. Тұтқынға алынғандардың көпшілігі тұтқындалғаннан кейін жазасыз өлімге ұшыраған деген айыптамалар бар. Жандармдарға шабуыл жасағаннан кейін, көтерілісшілер аралдың терең орманмен жабылған шалқар бөлігіне шегінді. Үкімет пен тұтқынға алушылар арасында келіссөздер басталды, бірақ олар тиімді болмады. Үкімет бейбіт шешім табуға тырысқандықтан, кейбір GIGN операторлары да тұтқынға алынды.

Шабуыл жасау

Операция тұтқынға алушылардың саны (30-дан астам) және шабуыл күшінің мөлшері мен орналасуы (Жаңа Гвинея немесе Эниветок сияқты қалың жартастарлы джунгли) үшін өте ерекше жағдай болды. "Виктор операциясы" шабуылы 4 мамыр күні сағат 22:15 шамасында басталды. Жетпіс төрт оператор орманға, тұтқынға алынғандарға қарай жылжыды. Канак тәуелсіздікшілерінің саны шамамен 30-ға жуық болды және олар жақсы қаруланған (шабуылдық мылтықтар, мылтықтар және бірнеше ауыр пулеметтер). Тұтқындар Оувеа аралындағы Госсанна үңгірінде, үңгірлер кешенінде табылды. Шабуыл тобы үңгірдің кіреберісінен шамамен 300 метр қашықтықта соңғы шабуыл позициясына жетті. Хьюберт коммандосының операторларына үңгірдің кіреберісінде орналасқан АА52 7,5 мм орташа пулеметін залалсыздандыру тапсырылды, себебі ол кез келген жақындаған күшті ұстап, тұтқындардың зардап шегу қаупін арттыратын еді. 11-ші топ оңтүстікке қарай орналасқан басқа Канак позицияларын залалсыздандыруға тиіс болды. GIGN және Хьюберт коммандосының бірлескен тобы тұтқындар орналасқан үңгірдің кіреберісіне жақындасты. Шабуыл 06:15-те басталды, бірақ шабуыл тобы бастапқы позициялардың дұрыс еместігін тез түсінді, бұл жердің қиындығына байланысты кейбір кешігулерге әкелді. Шуды тудыруға арналған Puma тікұшағы үш минут кешігіп, нысанадан 300 метр қашықтықта келді. Нәтижесінде, сепаратистер шабуыл туралы ескертіліп, үңгірлерге қайтаруға үлкерді. Кейбір Канак күзетшілері шабуыл тобының жақындап келе жатқанын байқады, олар солтүстікке қарай жылжу керек болған, олар атыс ашты, Хьюберт коммандосының операторы жараланды. Басқа оператор атыс салған күзетшіні атып өлтірді. Шабуыл тобының тағы бір мүшесі үңгірдің алдындағы ашық жерді кесіп өткен кезде қаза тапты. Содан кейін Хьюберт коммандосы пулемет позициясының алдындағы аумақты от тастағыштармен тазартты. Бір сағаттық шайқас барысында 11-ші топтан екі оператор (адъютант Режис Педрацца және қара сержант Жан-Ив Верон) және он екі тәуелсіздікші қаза тапты. Тұтқындар шатақтан пайдаланып үңгірдің түбінде жасырынды және Канактардың үңгірдің осы бөлігіне кіруіне кедергі жасады (себебі келіссөздер кезінде оларға қару жеткізілген). Канак тобы бас берді, бірақ шабуылдың соңында он тоғыз тұтқынға алушы және екі әскери қызметкер қаза тапты. Барлық тұтқындар құтқарылды. Кейіннен сол кездегі GIGN басшысы капитан Филипп Легорюстің баяндамасына сәйкес: "Француз әскері өз әскери міндеттеріне қайшы келетін кейбір варварлық әрекеттер жасады". Өлім жазасына кесілген үш Канак белсендісі атылып, аяғына оқ тиіп ауыр жарақат алған Альфонс Диану бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Осы есептен бұрын капитан Филипп Легорюс операцияға қатысқан көптеген GIGN агенттері тарапынан командалық әлсіздіктерге және операцияның соңғы кезеңдерінде "қауіпті жоғалуларға" (кейбіреулері тіпті ол қашқан деді) кінәланды. Ол осы операциядан кейін GIGN-ден кетуге мәжбүр болды, себебі ешкім оны басшы ретінде немесе оның басшылығымен соғысуды қаламады. Әскери билік капитан Филипп Легорюстің оқиғалар туралы нұсқасын әрқашан жоққа шығарды. Басшылықтың тергеуінен кейін Мишель Рокард үкіметінің қорғаныс министрі Жан-Пьер Шевенмент "тергеудің ешбір бөлігі жазалаулар болғанын көрсетпегенін" атап өтті. Алайда, тұтқындалғаннан кейін Альфонс Диану тізесіне оқ тиіп, төрт сағат бойы емделмеген, оның қан құюы бір солдат тарапынан жыртылған. Көшірілгеннен кейін ол қайтыс болды. Оның мәйітін қарап шығу нәтижесі анық болды: тәуелсіздік көшбасшысы ұрып-сапаланған. Сонымен қатар, Le Figaro басылымына сұхбат берген операцияға қатысушылардың айтуынша, шайқас аяқталғаннан кейін аймақта ешқандай оқ атылғаны естілмеген.

Көтеріліс туралы фильм

2011 жылы түсірілген "Көтеріліс" деректі фильмі "Оувеа" үңгіріндегі кешірімшілікке алынған кешенге негізделген, оқиға бас келіссөзшінің көзқарасынан баяндалған.