Кіріспе

Лелистад – Нидерландының Флеволанд провинциясындағы қала және муниципалитет. Бұл қала елдің орталық бөлігінде орналасқан және Флеволанд провинциясының астанасы болып табылады. Теңізден қайтарылған жерге 1967 жылы салынған Лелистад қаласы, Afsluitdijk бөгетін жасаған және осы қайтаруды мүмкін еткен Корнелис Лелидің құрметіне аталған. Лелистад теңіз деңгейінен төмен жатыр.

Тарих

Лелистад бұрынғы Зюдерзее теңізінің түбінде салынған. Шамамен 6500 жыл бұрын бұл батпақты жер теңіз деңгейінен жоғары орналасып, адамдар қоныстанған, бірақ Нидерланды содан бері үнемі шөгіп келеді. Лелистад маңындағы Свифтербанттан Батыс Еуропадағы ең көне адам қаңқалары табылды. Су деңгейінің көтерілуі мен дауылдар салдарынан құнарлы топырақтар шайылып, Лакус Флево (Рим дәуірінде) Альмереге (Орта ғасырларда) айналып, соңында Зюдерзееге дейін өсті. Зюдерзее (Оңтүстік теңіз) Амстердамнан Солтүстік теңізге және Ганза қалаларына қарайтын маңызды көлік жолы болды. Флеволандтағы көптеген кемелердің қаза тауып, батып кетуіне байланысты Лелистадта Ұлттық теңіз тарихы орталығы, мұражай және "Батавия" кемесінің көшірмесін жасаған кеме құрылыс орны орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Зюдерзее жұмыстары жалғасты, Шығыс Флеволанд полирін салу жұмыстары жүргізілді. 1950 жылы Иссельмердің ортасында бірнеше құрылыс аралдарында жұмыс басталды. Лелистад-Хавен ең ірі арал болды, ал оның ағаш казармаларында бөгет салушылардың қауымы тұрды. 1955 жылы олар құрлыққа жетіп, Лелистадқа көлікпен бару мүмкіндігі пайда болды. 1957 жылғы маусымда полирді құрғатуға арналған үш сорғы станциясының бірі – дизельдік Wortman станциясы Лелистад-Хавенде орналасқан. 1967 жылға дейін Лелистадта бұрынғы құрылыс аралында тұратын техникалық инженерлер, жұмысшылар және басқарушылар ғана тұрды.

Бейнелеу

Лелистад – Нидерландыдағы аумағы бойынша ең үлкен муниципалитет, бірақ оның көп бөлігі су: Маркермеер және Ийселмеер көлдері. Тағы бір маңызды аймақ – Оңтүстік Флеволандтың полині құрғатылған кезде табиғи түрде пайда болған, әлемге әйгілі Оствардерсплэсен табиғи паркі. Лелистадты орманды алқаптар, саябақтар және тегіс егістік жерлер қоршап тұр. Ландшафт пен аспанның маңыздылығын бірнеше жер суреттері мен инженерлік құрылыстар, сондай-ақ Роберт Моррис салған обсерватория сияқты туындылар көрсетеді (төменде қараңыз). Маркер Вадденнің жасанды аралдары Лелистадтың солтүстік-батысында орналасқан. Құрылысы 2016 жылы басталды, ал алғашқы аралдар қазірдің өзінде маңызды жануарлар мекендеу орындарына айналды, көбею маусымында көптеген құс түрлері осы аралдарға келеді.

Көлік

Лейлистадқа әуемен, суда және құрлықпен баруға болады.

Ауа

Lelystad әуежайы Нидерландыдағы жалпы авиацияға арналған ең ірі әуежай болып табылады. Ол Schiphol Group компаниясына толыққанды тиесілі. Lelystad әуежайы үлкен кеңейтуден өтті, оның ішінде коммерциялық рейстерге арналған жолаушылар терминалының құрылысы, сондай-ақ ұшу-қону жолағының ұзартылуы жүзеге асырылды. Бұл әуежайдың бастапқы жоспары елге келетін жолаушылар үшін басты қақпа ретінде жұмыс істеу еді, бұл Амстердамдағы Схипхол әуежайына түсетін жүктемені азайтуға бағытталған. Схипхол өз кезегінде, халықаралық транзиттік хаб ретіндегі рөліне назар аударуға мүмкіндік алатын еді. Lelystad әуежайының кеңейтілуі аяқталғанымен, әртүрлі саяси себептерге байланысты ол әлі жолаушыларға ашылмады. 2022 жылдан бастап үкімет терминалдарды ашуды кем дегенде екі жылға кейінге шегерді, тіпті содан кейін де ашылуына кепілдік жоқ.

Су

Лелистадта шағын ішкі порт, бірнеше мариналар және су деңгейін басқаруға да көмектесетін канал жүйесі бар. Канал жүйесі Лелистадтың оңтүстік-батысындағы шлюз арқылы Маркермеерге қосылады, сондай-ақ қала мен оның өнеркәсіптік аймақтарын полирдегі басқа барлық қалалар мен олардың тиісті өнеркәсіптік аймақтарымен байланыстырады.

Темір жол

Weesp–Lelystad темір жолы (Flevolijn) Lelystad Centrum темір жол станциясынан оңтүстікке қарай созылып, қаланы Almere және одан әрі Randstad аймағымен байланыстырады. Lelystad–Zwolle темір жолы (Hanzelijn) Lelystad-тан солтүстікке қарай созылып, оны Dronten, Kampen және Zwolle қалаларымен байланыстырады.

Автомобиль жолы

A6 тас жолы қаланың шығыс жағымен Лелистад қаласының бойымен өтеді. Бұл тас жолға Лелистадты жалғастыратын үш кіреберіс бар, олар көліктерге солтүстікке қарай Эммелорд пен Фрисландия провинциясына немесе оңтүстікке қарай Альмереге және Рандстад аймағына қатынай беруге мүмкіндік береді.

Облыстық жолдар

N302 провинциялық жолы Лелистадты оңтүстік-шығысқа қарай Хардервейкпен және одан әрі Гелдерланд провинциясымен байланыстырады. N307 Лелистадты Хутрибдейк арқылы Энкхейзенмен және Солтүстік Голландия провинциясымен, сондай-ақ Дронтенмен және одан әрі Оверейсел провинциясындағы Кампенмен жалғастырады. N309 Лелистадты Дронтенмен және одан әрі Гелдерланд провинциясындағы Эльбургпен байланыстырады.

Қалқан мен ту

Лелистадтың қаруындағы бал аралы тор, алты қырлы бетон немесе базальт блоктарынан салынған бөгеттерді көрсетеді. Алтын түс – осы полидерді жасау жобасының жоғары құнын білдіреді. Ортадағы қалқан инженер Корнелис Лелидің қаруын бейнелейді. Теңіз арыстандары осы жердің тарихын көрсетеді. Туда fleur de lis (лилия) тағы да орталық орынға ие, бұл Лели есіміне сілтеме жасайды. Сары түс – құнды жерді, ал көк сызықтар – бөгеттер мен су жолдарын көрсетеді. Провинцияның туы да Лелиді еске алу үшін fleur de lis-пен әшекейленген.

Туған қала

Лелистад Суринамдағы Лелидорп қаласымен халықаралық қарым-қатынас қолдайды.