Кіріспе

1964 жылдан бері Гавайидің Хило қаласында жыл сайын өткізілетін фестиваль.

Мерри Монарх фестивалі – Гавайидің Хило қаласында, Пасхадан кейінгі аптада жыл сайын өтетін бір апталық мәдени фестиваль. Ол өнерді қолдағандықтан "Күлкілі монарх" деп аталған және өзінің билігі кезінде хула сияқты көптеген гавайи мәдени дәстүрлерін қайта жаңғыртқан король Давид Калакауаға құрмет көрсетеді. Әр жыл сайын көптеген халау хула (мектептер), оның ішінде АҚШ материгінен келгендер мен халықаралық орындаушылар көрмелерге және жарыстарға қатысу үшін фестивальге қатысады. Фестиваль бүкіл әлемге танымал және барлық хула жарыстарының ең беделдісі саналады. Мерри Монарх аптасы жыл сайын Пасха жексенбісінде басталады. Жарыс шаралары аптаның соңында, яғни бейсенбі, жұма және сенбі күндері өтеді.

2023 жылғы Мерри Монарх хула жарысы 2023 жылдың 13 сәуірінде сағат 18:00-де (HST) басталды және үш күн бойы Hawaii News Now веб-сайтында тегін тікелей эфирде көрсетілді.

Тарих

Фестиваль 1874 жылдан 1891 жылы қайтыс болғанға дейін билік құрған Гавай Корольдігінің соңғы патшасы Дэвид Калакауаның естелігіне арналған. Мерри Монарх фестивалі 1963 жылы Гавайи округінің атқарушы директоры Хелен Хейл Гавайи аралына туризмді көбейту мақсатында шара ұйымдастыруды шешкен кезде басталды. Арал қант өнеркәсібінің күйреуінен кейін экономикалық қиындықтарға тап болды, сондықтан фестивальтің экономиканы жақсартады деген үміт болды. 1968 жылға қарай фестивальдің танымалдылығы азайды. Қазір ол Гавайи штатының Сауда және тұтынушылар істері департаментінде тіркелген коммерциялық емес ұйым. Патшалық сарайдың шеруі Merrie Monarch хула бәйгесінің әр кешінде басталып, аяқталады, ал олар өнер көрсету кезінде мемлекеттік деңгейде отырады.

Жарыссыз іс-шаралар

Фестивальдің алғашқы төрт күні ақысыз, бәсекеге қатыспайтын шаралардан тұрады. Оларға Хило қаласының төңірегіндегі көптеген сахналарда жергілікті және халықаралық халаулардың өнер көрсетулері, сондай-ақ қолөнер және өнер бұйымдары жәрмеңкесі, Аляска және Жаңа Зеландия сияқты елдерден келген халықтық немесе инақты бишілер мен билер кіреді. Сенбі күні таңертең фестивальдің соңғы бәсекеге қатыспайтын шарасы – «Мерри Монарх» шеруі өтеді.

Алоха Хула әжей

Бейсенбі күні кешке бірінші жарыс іс-шарасы өтеді. Жеке әйел бишілер "Мисс Алоха Хула" атанымы үшін жарысады. Бастапқыда "Мисс Хула" деп белгілі болған аталым кейіннен "Мисс Алоха Хула" деп өзгертілді. "Мисс Алоха Хула" жарысы 1971 жылы басталды. Әр халау 18-ден 25 жасқа дейінгі, отбасы құрмаған бір қатысушыны ұсына алады. Әр қатысушы хула кахико және хула ауана билерін орындайды. Кахико үшін олар 7 минут ішінде оли, каи, меле және хоиді орындауы тиіс. Оли орындалғанда микрофон қолданылмайды және макияж минималды түрде жағылады. Олардың киім-кешектері мен гүл шоқтары да бағаланады.

Құралай кахико тобы

Топтық жарыстың екі бөлімі бар, ерлер (kāne) және әйелдер (wahine) бөлімі. Жұма күні кешке халау ежелгі стильдегі хула билерін орындайды. Олар ән айту (oli) мен билеу (hula) кезінде төрешілер әннің мағынасын түсінуді, хуланың, әннің немесе өлеңнің көркемдігін, дене тіркейісін, нақтылықты, қол қимылдарын, аяқ және дене қозғалыстарын, киімнің және әшекейлердің сәйкестігін бағалайды. KITV фестивальді 29 жыл бойы көрсетті; 2009 жылы, жақында Мерри Монарх фестивалінің президенті лауазымын алған Луана Кавелу, бәсекелес KFVE телеарнасымен 2010 жылдан бастап фестивальді көрсету туралы келісім жасады. Хула жарысы үш күн бойы Hawaii News Now веб-сайтында тегін тікелей эфирде көрсетіледі, соның арқасында Гавайіде тұрмайтын адамдар да оны тамашалай алады.

На-Хивахива О-Хавай фестивалі, Жапония

Кейбір халау үшін фестиваль жарыс аяқталғаннан кейін де тоқтамайды. Жарыста жүлделі орындар алғандар Токиодағы (Жапония) Nā Hiwahiwa фестиваліне шақырылады. Бұл фестивальге Мерри Монарх фестивалінің және Nā Hōku Hanohano фестивалінің жеңімпаздары қатысады. Бұл фестиваль – осы жарыстарда марапатталған гавайилық бишілер мен әншілерді құрметтеу мерекесі. Жапония – хула және гавайи мәдениетін әлемдегі ең көп қолдайтын елдердің бірі. Жапон хула мектептері Мерри Монарх фестивалінде бәсекелес болмайды, бірақ көптеген мектептер жыл сайын Хилоға барып, хула халауларын қолдап, Мерри Монарх фестивалі ұсынатын той-қуаныштарды көреді.

Судьялар

Судья Жылдар2024202320222021201920182017201620152014201320122011201020092008Эйнсли Халеману5Алисия Кеавекан Смит4Сай Бриджес7Эд Коллиер3Этуа Лопес4Хокулани Холт Падилла2Холоа Стендер1Жоан С. Линдсей5Калена Силва8Карл Вето Бейкер1Кавайкапуокалани Хьюетт3Кеалии Райхел6Кехаулани Кекуа1Кейт Авай1Кимо Алама Кеалана1Лейана Вудсайд1Леймоми Хо1Маэ Камамалу Клейн6Маэлия Лоебштейн Картер4Налани Канакаоле Зейн13Нани Лим Яп4Натан Напока3Ноеноэлани Зуттермейстер Льюис10Пат Намака Бэкон2Пиилани Луа5Пуалани Канакаоле Канахеле1Рэйчел Лахела Каʻаихуэ3Вики Холт Такаминэ5Уэйн Чанг2Уильям Кахакулейлехуа Хаунуʻу "Сонни" Чинг2