Кіріспе
Гавай тілінде кез келген мамандық бойынша сарапшыға арналған сөз – Кахуна (). Кахуна – гавай тілінде кез келген саладағы сарапшыны білдіретін сөз. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл термин дәрігерлерге, хирургтарға және стоматологтарға, сондай-ақ дін қызметкерлеріне, пасторларға және әсіресе сиқыршыларға қатысты қолданылған.
Kahuna (; ) is a Hawaiian word that refers to an expert in any field. Historically, it has been used to refer to doctors, surgeons and dentists, as well as priests, ministers, and sorcerers.
Өмірбаян
Кахуна ауыл шаруашылығымен, каноэ жасаумен немесе кез келген басқа да шеберлікпен немесе білім саласымен таныс болуы мүмкін. Олар қауымдық шараларда жаңа ғимараттарды және құрылыс жобаларын бата беруге немесе үйлену тойларын өткізуге шақырылуы мүмкін.
Құқықтық мәртебе
Қолөнер шеберлері кахуна ешқашан тыйым салынбаған; алайда, жергілікті гавай мәдениетінің құлдырауы кезінде көптеген адамдар қайтыс болды және өздерінің білімін жаңа оқушыларға жеткізбеді. Мысалы, ежелгі гавайиліктердің теңізге саяхаттау қабілетін дәлелдеу үшін Оңтүстік Тынық мұхитына жүзу үшін «Ақ теңіз» кемесі салынғанда, гавайиліктерге навигацияны үйрету үшін Сатавалдан Мау Пиаилуг кеме жүргізушісі Гавайиге әкелінді. 1820 жылы американдық миссионерлер Гавайиге келгеннен кейін, олар кахуна тәжірибелеріне тыйым салған деген хабар бар. Бірақ, миссионерлер келгеннен кейінгі 100 жыл ішінде барлық кахуна тәжірибелері 1831 жылға дейін заңды болды, кейбіреулері 1863 жылға дейін заңсыз болды, барлығы 1887 жылға дейін заңды болды, ал кейбіреулері 1919 жылға дейін заңсыз болды. 1919 жылдан бастап барлығы заңдастырылды, басында заңсыз деп жарияланған, бірақ 1972 жылы қылмыстан босатылған сиқыршылықтан басқа. Алғашқы христиан миссионерлері 1820 жылы келді. Гавайи ұлтының ең беделді тұлғаларының бірі Каахуману 1825 жылға дейін дінін өзгертпеді. Миссионерлер келгеннен кейін он бір жыл өткен соң, ол хула, ән, кава және гавайи діндеріне қарсы заңдар шығарды.
Гавайилік емес пайдалану
Бұл термин 1959 жылы түсірілген «Гиджет» фильмінде қолданылды. Фильмде Клифф Робертсон (телевизиялық эпизодта Мартин Милнер) сомдаған «Үлкен Кахуна» серфингшілер тобының жетекшісі болды. «Үлкен Кахуна» кейпі 1960-шы жылдардағы «Beach Blanket Bingo» сияқты жағажайдағы кештер туралы фильмдерде кеңінен таралды, онда «Үлкен Кахуна» жағажайдағы ең шебер серфер болып есептелді. Гавайи серфингінің шебері, Герцог Каханамокуды да «Үлкен Кахуна» деп атаған болуы мүмкін, бірақ ол бұл терминнен бас тартты, өйткені оның бастапқы мағынасын білген. «Хуна» деп аталатын Жаңа дәуір рухани жүйесінде гавайи тілінен алынған сөздер мен ұғымдар, сондай-ақ гавайи дәстүрінен бейімделген элементтер қолданылады. Бұл туындылардың халық мәдениетінде кең таралғаны ағылшын тіліндегі сөздіктердегі анықтамаларға әсер етті, мысалы, Merriam-Webster сөздігі «кахуна» терминін «ең көрнекті тұлға немесе нәрсе» деп қана емес, сонымен қатар «гавайи шаманы» деген қосымша анықтама ретінде ұсынады. Уэллс колледжінің профессоры, гавайилік Лиза Кахалеол Холл, Гавайи университетінің рецензиялық басылымында «Хуна гавайилік дүниетанымына немесе рухани тәжірибеге мүлдем ұқсамайды» деп жазды және оны «Жаңа дәуір рухани индустриясының» бір бөлігі деп атады.