Кіріспе
Венеция догы Франческо Фоскари (19 маусым 1373 – 1 қараша 1457) – Венеция Республикасының 65-ші догы. Оның билеу мерзімі, Венеция тарихындағы барлық догтардың арасындағы ең ұзақ мерзім, 34 жыл, 6 ай және 8 күнге созылды және итальяндық Ренессанстың басталуымен бірге келді.
Francesco Foscari (19 June 1373 – 1 November 1457) was the 65th Doge of the Republic of Venice from 1423 to 1457. His reign, the longest of all Doges in Venetian history, lasted 34 years, 6 months and 8 days, and coincided with the inception of the Italian Renaissance.
Өмірбаян
Франческо Фоскари 1373 жылы Николо Фоскари мен оның әйелі Катерузия Михиелдің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Фоскари әулеті тек орташа маңызға ие болған, бірақ «Жабылу» («Серрата») деп аталатыннан кейін Венецияның Ұлы Кеңесінде мұрагерлік орын алған ақсүйек отбасылардың біріне айналды және 14-шы ғасырда танымалдылығы арта бастады. Франческоның ата-бабалары жоғары лауазымды қызметтер атқарды, ал оның әкесі Николо тіпті ондық кеңестің құдіретті мүшесі болды. Франческо Венеция Республикасына көптеген ресми лауазымдарда қызмет етті – елші, Қырық кеңесінің президенті, Ондық кеңестің мүшесі, инквизитор, Сан-Марко прокураторы, 1423 жылы Пьетро Лореданды жеңіп, сайланғанға дейін. Дож ретінде оның міндеті – Венецияны бүкіл Солтүстік Италияны бағындыруға тырысқан Висконтилер басқаратын Миланға қарсы ұзақ және тартысты соғыстарға бастап әкелу болды. Гуманистік сенатор және тарихшы Бернардо Джустинианидің Фоскаридің жерлеу рәсімінде сөйлеген сөзінде айтылғандай, Венецияның террафермаға араласуын ақтауға және кейбір жеңістерге қарамастан, соғыс Венеция үшін өте қымбатқа түсті, оның байлығы мен билігінің нақты көзі теңізде болды. Фоскари басшылығымен Флоренциямен одақты үзіп, Венеция ақырында Франческо Сфорца басқаратын Милан күштерінен жеңіліске ұшырады. Бірақ Сфорца Флоренциямен келісімге келді, Венецияны жалғыз қалдырды. Фоскари екі рет үйленді: алғаш Мария Приулиге, содан кейін 1415 жылы Марина Наниге. 1445 жылы оның жалғыз тірі қалған ұлы Джакопо пара алу және сыбайлас жемқорлық айыптарымен Ондық кеңес алдында сотталды және қаладан қуылды. 1450 және 1456 жылдары тағы екі сот өтті. Соңғысында ол тіпті азаптаудың қажеті болмай, Осман сұлтаны Мехмед II және жоғарыда аталған Милан герцогынан көмек сұрағанын мойындады. Джакопоның өлімі туралы хабар Фоскариді үкіметтік міндеттерінен бас тартуға мәжбүр етті, ал 1457 жылдың қазан айында Ондық кеңес оны орнынан түсірді. Бірақ бір аптадан кейін қайтыс болғанда, жұртшылықтың наразылығы соншалық болғандықтан, оған мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды. Лазаро Бастиани салған портретімен қатар, Фоскари Донателлодан жасалған басрельефті қола плакетка тапсырыс берді, оның бірнеше данасы сақталған. Оның киелі Маркқа тізе бүгіп дұға еткен бейнесі Дож сарайының порталында 1797 жылға дейін, революциялық үкімет бұйрығымен бөлшектелгенге дейін орналасқан; басы сақталды және Палаццо Дукале Операсы мұражайында сақталады. Оның мүсінші Антонио Брегно және оның сәулетші ағасы Паоло бірлесіп жасаған ескерткіші Венециядағы Санта-Мария-деи-Фрари шіркеуіне орнатылды. Ол 1457 жылдың 27 қазанында биліктен алынып, бес күннен кейін қайтыс болды.
Әдебиет пен операда
Фоскаридің өмірі Лорд Байронның "Екі Фоскари" (1821) пьесасының сюжеті болды, сондай-ақ Сэмюэл Роджерстің "Италия" атты ұзын поэмасында эпизод ретінде бейнеленді. Байронның пьесасы Франческо Мария Пиавеге Джузеппе Вердидің "I due Foscari" операсы үшін либретто жазуға негіз болды, ол 1844 жылдың 3 қарашасында Римде тұңғыш рет қойылды. Ағылшын ауылдарының танымал әдеби сипаттамаларын жазған, "Біздің ауыл" атты туындысымен белгілі Мэри Митфорд та Фоскаридің өмірінен оқиғалармен байланысты сәтті пьеса жазды. Митфордтың "Фоскари" пьесасы 1826 жылы Ковент-Гарденде танымал актер Чарльз Кемблдің басты рөлінде ойнауымен дебют жасады.