Кіріспе

Венецияның 55-ші дожы (1274–1355)

Марино Фальеро (1274 – 17 сәуір 1355) – 1354 жылдың 11 қыркүйегінде тағайындалған Венецияның 55-ші дожы. Оны кейде Marin Falier (стандартты итальян тілінде емес, венециялық тілде) немесе Falieri деп те атаған. Ол төңкеріс жасауға тырысқаны үшін ату жазасына кесілді.

Ерте өмір

Фалиеро Якопо Марин мен Бериола Лорэданның ұлы еді. Оның сол аттас туысы болған, оны көбінесе шатастырады. 1315 жылы Фалиеро Баджамонте Тиеполоның 1310 жылғы қастандықтарын ұйымдастырғандарды жазалаған Ондық Кеңестің үш жетекшісінің бірі болды. Фалиеро 1320 жылға дейін кеңес мүшесі болып қызмет етті және бірнеше рет басшы және инквизитор лауазымын атқарды. 1320 жылы оған Андреа Михиелмен бірге Тиеполо мен Пьетро Квериниді өлтіруді ұйымдастыруына айып тағылды, олар сол кезде әлі де іздеуде болған қастандықтардың екі жетекшісі еді. 1323 жылы Фалиеро Негропонтеде капитан және бейлі болып тағайындалды. 1326 жылы ол қайтадан Венецияға Ондық Кеңестің мүшесі ретінде оралды, бірақ келесі жылы Венециямен дауласқан сервиттер орденінің басшысына (приор) хабар жеткізу үшін Болоньяға сапарлады. Кеңеске қайта оралғаннан кейін, ол көп ұзамай Венеция билерінің тағы бір тобы – Бес ақсақалдың бірі болып сайланды. Бірнеше жыл қоғамдық өмірден шетте тұрғаннан кейін, 1330 жылы ол қайтадан Ондық Кеңестің мүшесі ретінде көзге түсті. 1333 жылы ол Үлкен теңіз және Константинопольдегі галералардың капитаны болды және Қара теңіздегі Танаиске сауда жасауға барушы саудагерлерді қорғады. 1352 жылы Фалиеро дипломатиялық миссиямен жіберілді, Никопольде болгар патшасы Иван Александрмен кездесіп, оған додж Андреа Дандолодан хат тапсырды.

Венеция догтары

Фалиеро – теңіз және әскери қолбасшы, содан кейін Андреа Дандолодан кейін дож болып сайлануға дейін дипломат болған. Сайланғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, 1355 жылдың сәуір айында Фалиеро биліктегі аристократтардан билікті алу мақсатымен төңкеріс жасауға тырысты. Дәстүр бойынша, бұл Фалиероның екінші әйелі Алюиция Граденигоны аристократтық отбасының мүшесі Микеле Стено қорлағаннан кейін болды, бірақ Венеция дожларын зерттеген Антонелла Григнола Фалиероның әрекеті итальян қалаларында олигархиялық үкіметтен абсолюттік, династиялық билікке қарай үдейтін үрдіспен үйлесетінін айтады. Оның денесі қиратылды. Тағы он бас көшбасшы Сан-Марко алаңындағы Дож сарайынан асылып өлтірілді.

Мұра

Фальероға damnatio memoriae жазасы берілді, сол себепті Дож сарайының Ұлы кеңес залында (Sala del Maggior Consiglio) ілінген оның портреті алынып тасталды, ал бұл орын қара матамен боялды, оны бүгінге дейін сол залда көруге болады. Боялған матадағы латынша жазу: Hic est locus Marini Faletro decapitati pro criminibus ("Бұл – қылмыстары үшін басы кесілген Марино Фальероның орны"). Бәрі де Фальероның әйелінің абыройын қорғау үшін әрекет еткені туралы дәстүрлі оқиғаны баяндайды. Эжен Делакруаның 1826 жылғы "Дож Марино Фальероның атылуы" картинасы Лорд Байронның пьесасы негізінде салынған. Оның үйі, Палаццо Фалье, Венецияда әлі де сақталған, ол қаладағы ең көне құрылыстардың бірі.