Кіріспе

Ноттингемдегі тарихи үй-мұражай, Англия.

Вуллатон залы – Англияның Ноттингем қаласындағы Вуллатон паркіндегі шағын, бірақ көзге түсетін төбеде орналасқан 1580 жылдардағы елизаветалық кезеңдегі шатырлы үй. Бүгінде бұл үй Ноттингем табиғи тарих мұражайы болып табылады, ал шаруашылық ғимараттарында Ноттингем өнеркәсіп мұражайы орналасқан. Айналасындағы саябақта бұғылар мекендейді және осы жерде рок-концерттер, спорттық жарыстар мен фестивальдер сияқты ірі ашық іс-шаралар жиі өткізіледі.

Воллатон және Уиллоубилер

Воллатон залы 1580 және 1588 жылдар аралығында сэр Фрэнсис Уиллоуби үшін салынды және елизаветалық сәулетші Роберт Смитсон жобалаған деп саналады. Ол бұл кезде Лонглит құрылысын аяқтаған және Хардвик залын жобалауға кіріскен еді. Воллатонның жалпы жоспары осы екеуімен салыстыруға болады және басқа да үйлер үшін кеңінен қолданылды, бірақ Воллатонның әсем әшекейлеуі ерекше, және Уиллоуби оның жасалуына белсенді қатысқан болуы мүмкін. Стилі – дамыған елизаветалық стиль, ерте Якоб стилінің элементтерімен. Воллатон – классикалық «ғажайып үй», «өз заманының сәулеттік сенсациясы», бірақ оның құрылысшысы ірі сарай кеңесшісі болмаған, ал құрылысқа жұмсалған қаржы көбінесе көмір өндіруден түскен табыс есебінен жүзеге асты; алғашқы отбасылық үй төбенің етегінде орналасқан. Ішкі жағы көп рет қайта жаңартылса да, «көзге жарқын» сыртқы келбеті көбінесе сақталған. 1603 жылдың 21 маусымында Уиллоубидің ұлы Персиваль Уиллоуби Данияның Аннасын және оның балалары – ханзада Генри мен ханшайым Елизаветаны Воллатонға шақырды. 1604 жылы болашақ І Карл, Карл да келді.

Сипаттама

Ғимарат үш қабатты залдан тұратын орталық блоктан құралған, оның бір жағында тас экран, ал екі жағында галереялар орналасқан. Одан жоғарырақ "Проспектива бөлмесі" жайласады. Осы бөлмеден саябақ пен айналасындағы аймақтың кең көрінісі ашылады. Ғимараттың әр бұрышында жоғарғы қабаттан сәл шығып тұратын мұнаралар бой көтеріп тұр. Әр бұрышта үш қабаттан тұратын, шатыр сызығынан биік көтерілген әшекейлі элементтері бар шаршы павильондар салынған. Ғимарат тұрған тастан көп бөлігі қазылып жасалған ең төменгі қабат. Архитектура тарихшысы Марк Жируард бұл жобаның Николаус де Лираның Иерусалимдегі Сүлеймен ғибадатханасын қайта жасауынан және Иосиф Флавийдің оның сипаттауынан шабыттанғандығын, ал Смитсон таныс болған 16-ғасырдың ортасындағы Корнуоллдағы Эджкамб тауынан тікелей әсер алғандығын айтады. Ғимараттар сарапшысы Джеймс Д. Венн Киелі кітап, классикалық антикалық дәуір, Платон және ромбтық додекаэдр геометриясымен байланысты архитектурада жасырылған көптеген мағыналарды анықтады. Осы кодтар Женевалық Киелі кітапты басып шығарған сэр Роуленд Хиллдің үйі болған ескі Соултон залында да кездеседі, содан Вуллатонның жобалау схемасына сол үйден әсер еткен деген болжам бар. Ғимарат Линкольнширден әкелінген Анкастер тасынан салынған, және оның құрылысына Уиллоубиге тиесілі Вуллатон шахталарынан алынған көмірмен төленген; еңбекшілерге де солай төленген. 1702 жылы Кассандра Вилоуби, Чандос герцогинясы, бас шеберлердің және кейбір мүсіндердің Италиядан әкелінгенін жазған. Сыртқы қабырғалардағы тасқа қашалған гондола бекіту сақиналары және басқа архитектуралық ерекшеліктер осыған куәлік етеді. Сонымен қатар, француз және голланд әсері де анық байқалады. Сыртқы және зал кең көлемді, күрделі өрнектермен безенілген, олардың ішінде таспалы оюлар мен сан алуан сәндік формалар бар. Орталық блоктағы жоғарғы қабаттардың терезелері мен жалпы сәндеудің әсемдігі орта ғасырларға саяхат жасағандай, оны "фантастикалық готика" деп сипаттаған.

Кейінгі тарих

1642 жылы болған өрттен кейін үй 1687 жылға дейін шамамен төрт он жыл бойы қолданылмады, содан кейін қайта пайдаланылып, интерьерді қайта жаңартудың бірнеше кезеңінің біріншісі басталды. Бас залдың галереясында Ноттингемширдегі ең көне құбырлы орган орналасқан, ол 17 ғасырдың соңында, мүмкін, шебер Джерард Смит жасаған. Ол әлі де қолмен желдетіледі. Залдың астында көптеген жертөлелер, дәліздер, сондай-ақ құдық және оған қосымша резервуар бар. Кейбір деректерде Уиллоуби әулетінің адмиралы күнделікті ванна қабылдағандығы айтылады. Уиллоубилер көптеген саяхатшыларды өндіргенімен белгілі, ең танымалдары – сэр Хью Уиллоуби, ол 1554 жылы Арктикада Солтүстік-Шығыс жолы арқылы Катайға өтуге тырысқанда қаза тапты. Уиллоуби жері оның құрметіне аталған. 1881 жылы үй әлі де Уиллоуби әулетінің басшысы Дигби Уиллоубиге, 9-шы Миддлтон баронына тиесілі болды, бірақ ол кезде ол "ірі өндіріс қаласының түтіні мен шулы қызметіне тым жақын орналасқан, қазір тек қана елді мекеннен тар жолақпен ғана бөлінген" болды. Сондықтан, әулеттің бұрынғы басшысы Генри Уиллоуби, 8-ші Миддлтон бароны, үйді жалға беруді бастады және 1881 жылы ол бос тұрды. Залды 1925 жылы Ноттингем қалалық кеңесі сатып алды. Уиллоуби әулетінің мүліктік және жеке құжаттары Ноттингем университетінің Қолжазбалар және ерекше жинақтар бөлімінде Миддлтон коллекциясын құру үшін пайдаланылды. Олардың ішінде Вуллатон антифонасы және 13 ғасырдан кейінгі Артур заманынан кейінгі "Le Roman de Silence" романының жалғыз қолжазбасы бар. Ноттингем қалалық кеңесі 1926 жылы залды мұражай ретінде ашты. 2005 жылы екі жылдық жөндеу жұмыстарына байланысты жабылып, 2007 жылдың сәуір айында қайта ашылды. Үйдің жоғарғы қабатындағы перспективалық бөлме және жертөледегі ас үйлер жұртшылыққа ашылды, бірақ оларды тек экскурсия барысында ғана көруге болады. Экскурсияны сол күні брондауға болады, ол шамамен бір сағатқа созылады және кіру ақысы бар. 2011 жылы "Бэтмен: Қараңғы рыцарьдың оянуы" фильмінің маңызды көріністері Волатон залының сыртында түсірілді. Зал Уэйн үйі ретінде көрсетілді. Зал Ноттингемширдегі Готэм қаласының солтүстігінде бес миль қашықтықта орналасқан, ал Готэм қаласы осыдан кейін атын алған.

Бау-бақшалар

Воллатон Холл паркі тарихи парктер мен бақтар тізілімінде ІІ* санатта тіркелген. Камелия үйі, сондай-ақ дорилік ғибадатхана және Ха-Ха сияқты көптеген басқа ғимараттар мен құрылыстар да өздігінен тіркелген ескерткіштер болып табылады.

Ұқсас ғимараттар

1855 жылы Джозеф Пакстон Букингемширдегі Ментмор мұнарасын жобалады, ол Вуллатоннан көптеген элементтерді алған. Екі нысан да Кристофер Ноланның «Бэтмен» фильмдер трилогиясының түсірілім алаңдары ретінде қолданылған, «Бэтмен басталады» фильмінде Уэйн Маноры, ал «Қараңғы рыцарь көтеріледі» фильмінде Вуллатон Холл өзі көрсетілген.