Томас МакДонах: Ирландиялық революционер және ақын
Thomas MacDonagh
Томас МакДонах (1878-1916) – ирланд суретші, ақын, революционер. 1916 жылғы Пасха көтерілісінің жетекшісі, Ирландия Республикасының жарияланымын қол қойған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық революционер (1878–1916)
Irish revolutionary (1878–1916)
Томас Станислаус Макдонаг (Tomás Anéislis Mac Donnchadha; 1 ақпан 1878 – 3 мамыр 1916) – ирландиялық саяси белсенді, ақын, драматург, педагог және революциялық көшбасшы. Ол 1916 жылғы Пасха көтерілісінің жеті көшбасшысының бірі, Ирландия Республикасының жариялануына қол қойған және Якоб бисквит фабрикасында шайқасқан Ирландия еріктілерінің Дублин бригадасының 2-ші батальонының командирі болды. Ол көтерілістегі рөлі үшін отыз сегіз жасында атылды. Макдонаг Санкт-Энда мектебінің директордың орынбасары, Скоил Эанна және Дублин университетінің колледжінде ағылшын тілінен лекция оқыды. Ол Гейл лигасының мүшесі болды, онда Патрик Пирс және Эойн МакНиллмен достық қарым-қатынас орнатты. Ол МакНилл мен Пирспен бірге Ирландия еріктілерін құруға қатысты. Ол өлеңдер мен пьесалар жазды. Оның "Таң келгенде" атты пьесасы 1908 жылы Абби театрында қойылды. Басқа пьесаларға "Метемпсихоз" (1912) және "Бүтпағандар" (1915) кіреді, екеуі де Ирландия театр компаниясымен қойылды.
Thomas Stanislaus MacDonagh (Tomás Anéislis Mac Donnchadha; 1 February 1878 – 3 May 1916) was an Irish political activist, poet, playwright, educationalist and revolutionary leader. He was one of the seven leaders of the Easter Rising of 1916, a signatory of the Proclamation of the Irish Republic and Commandant of the 2nd Battalion, Dublin Brigade of the Irish Volunteers, which fought in Jacob's biscuit factory. He was executed for his part in the Rising at the age of thirty eight. MacDonagh was assistant headmaster at St. Enda's School, Scoil Éanna, and lecturer in English at University College Dublin. He was a member of the Gaelic League, where he befriended Patrick Pearse and Eoin MacNeill. He was a founding member of the Irish Volunteers with MacNeill and Pearse. He wrote poetry and plays. His play, When the Dawn is Come, was produced by the Abbey Theatre in 1908. Other plays include Metempsychosis, 1912 and Pagans, 1915, both produced by the Irish Theatre Company.
Ерте өмір
Ол Клауджордан, Типперри округінде, мектеп мұғалімі Джозеф Макдонаг пен Мэри Паркер отбасында дүниеге келді. Ол музыкаға, поэзияға және білімге толы үйде өсті, ал жас кезінен бастап ағылшын және ирланд мәдениеттерін сүйіп өсті. Оның ағалары болашақ Sinn Féin саясаткері Джозеф және кинорежиссер Джон болды. Оның екі ата-анасы да мұғалімдер болды және білім беруге ерекше мән берді. Макдонаг Рокуэлл колледжінде оқыды. Колледжде ол бірнеше жыл оқушы ретінде, кейде миссионерлік мансапқа дайындық ретінде өткізді, бірақ бірнеше жылдан кейін бұл өмір оған қолайсыз екенін түсініп, оқуын доғарды. Содан көп ұзамай, 1902 жылы «Сарықұйрық қақпасы арқылы» атты өлеңдер жинағын жариялады. Ол Килкеннидегі Сент-Киран колледжінде сабақ берді және 1903 жылдан бастап Корк округіндегі Фермойдағы Сент-Колман колледжінде француз, ағылшын және латын тілдерінен профессор болып жұмыс істеді, сонымен қатар ол Гейл лигасының филиалын құрды. Фермойда жүргенде Макдонаг 1908 жылы Фермой колледжінде құрылған орта білім беру мектептері мұғалімдерінің кәсіби одағының (ASTI) негісқалаушыларының бірі болды. Ол Дублинге көшіп, Эон МакНилл және Патрик Пирс сияқты адамдармен жақын достық қарым-қатынас орнатты.
He was born Cloughjordan, County Tipperary, to Joseph McDonagh, a schoolmaster, and Mary Parker. He grew up in a household filled with music, poetry and learning and was instilled with a love of both English and Irish culture from a young age. His brothers included future Sinn Féin politician, Joseph, and film director John. Both his parents were teachers; who strongly emphasised education. MacDonagh attended Rockwell College. While there MacDonagh spent several years as a scholastic, sometimes a preparation for a missionary career, however, after a few years he realised that it wasn't the life for him, and left. Very soon after, he published his first book of poems, Through the Ivory Gate, in 1902. He taught in St Kieran's College in Kilkenny and from 1903 he was employed as a professor of French, English and Latin at St. Colman's College, Fermoy, County Cork, where he also formed a branch of the Gaelic League. While in Fermoy, MacDonagh was one of the founding members of ASTI, the secondary teachers trade union which was formed in the Fermoy College in 1908. He moved to Dublin, soon establishing strong friendships with such men as Eoin MacNeill and Patrick Pearse.
Оқыту
Пирспен достығы және ирланд тіліне деген сүйіспеншілігі оны 1908 жылы құрылған Пирстің екі тілді Сент-Энда мектебінің құрамына қабылдануға жетеледі. Ол француз және ағылшын тілінен сабақ беруші және оқу ісі жөніндегі орынбасар директор болып жұмыс істеді. Ол мұғалімдердің кәсіби одағы ASTI (Ирландия орта мектеп мұғалімдерінің қауымдастығы) негізін қалаушылардың бірі болды. МакДонах мектептің алғашқы жетістіктеріне зор үлес қосты, ал үйленгеннен кейін Ұлттық университетінде ағылшын тілінен лекция оқушы болып тағайындалды, сонымен бірге Сент-Энда мектебіне көмектесуін жалғастырды. МакДонах ирланд тіліне берілгендігін сақтап, 1910 жылы Гейл лигасының жас мүшесі Джозеф Планкеттке жетекшілік етті. Екеуі де ақын болғандықтан, ирланд театрына қызығушылық танытып, өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1912 жылдың 3 қаңтарында ол Мюриэл Гиффордқа (Ирландия шіркеуінің мүшесі болғанымен, оның екеуі де шіркеуге бармайтын) үйленді; олардың ұлы Донах сол қарашада, ал қызы Барбара 1915 жылдың наурыз айында дүниеге келді. Мюриэлдің әпкесі Грейс Гиффорд 1916 жылы Жозеф Мэри Планкетттің өлім жазасын орындауға бірнеше сағат қалғанда үйленді. МакДонах Ирландия әйелдерінің сайлау құқығы лигасының мүшесі болды. Ол Дублин локауты кезінде ереуілшілерді қолдады және Джозеф Планкеттпен бірге "Кәсіптік бейбітшілік комитетінің" құрамына кірді, олардың мақсаты – дауды әділ шешуге қол жеткізу болды.
His friendship with Pearse and his love of Irish led him to join the staff of Pearse's bilingual St. Enda's School upon its establishment in 1908, taking the role of French and English teacher and Assistant Headmaster. He was one of the founders of the teachers' trade union ASTI (Association of Secondary Teachers in Ireland). MacDonagh was essential to the school's early success, on his marriage he took the position of lecturer in English at the National University, while continuing to support St Enda's. MacDonagh remained devoted to the Irish language, and in 1910 he became tutor to a younger member of the Gaelic League, Joseph Plunkett. The two were both poets with an interest in the Irish Theatre and formed a lifelong friendship. On 3 January 1912 he married Muriel Gifford (a member of the Church of Ireland, though neither she nor he was a churchgoer); their son, Donagh, was born that November, and their daughter, Barbara, in March 1915. Muriel's sister, Grace Gifford, was to marry Joseph Mary Plunkett hours before his execution in 1916. MacDonagh was a member of the Irish Women's Franchise League. He supported the strikers during the Dublin lockout and was a member of the "Industrial Peace Committee" alongside Joseph Plunkett, whose stated aim was to achieve a fair outcome to the dispute.
Республикашылдық
1913 жылы Макдонаг пен Планкетт ирландиялық еріктілердің алғашқы отырысына қатысып, оның Уақытша комитетіне қосылды. Кейіннен Макдонаг Дублиннің 2-ші батальонының командирі болып тағайындалды, ал ақырында бүкіл Дублин бригадасының командирі болды. Бастапқыда толыққанды конституционалист болғанмен, Пирс, Планкетт және Шон Мак Диармада сияқты адамдармен байланысы және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен Еуропаның әскериленуі салдарынан Макдонаг республикалық көзқарастарын күшейтіп, шамамен 1915 жылдың жазында Ирландия республикалық бауырластығына (IRB) қосылды. Осы шарада Том Кларк одан Еремия О’Донован Россаның әсем әрі әсерлі жерлеу рәсімін жоспарлауды сұрады, ол Пирстің қабір басында сөйлеген сөзінің арқасында үлкен үгіт-насихат жеңісіне айналды.
In 1913 both MacDonagh and Plunkett attended the inaugural meeting of the Irish Volunteers and joined its Provisional Committee. MacDonagh was later appointed Commandant of Dublin's 2nd Battalion and eventually made commandant of the entire Dublin Brigade. Although originally a pure constitutionalist, through his dealings with men such as Pearse, Plunkett, and Seán Mac Diarmada, and through the increasing militarisation of Europe in the onset of World War I, MacDonagh developed stronger republican beliefs, joining the Irish Republican Brotherhood (IRB), probably during the summer of 1915. Around this time Tom Clarke asked him to plan the grandiose funeral of Jeremiah O'Donovan Rossa, which was a resounding propaganda success, largely due to the graveside oration delivered by Pearse.
Пасхалық көтеріліс
Пасхалық көтерілістің жеті жетекшісінің бірі ретінде есептелсе де, Макдонаг бұл топқа соңынан қосылды. Ол 1916 жылдың сәуір айында, көтеріліс басталар алдында бірнеше апта бұрын ғана көтерілісті жоспарлаған құпия әскери кеңеске мүше болған жоқ. Оның осы кезеңде қабылдану себебі белгісіз. ИЖК-ға салыстырмалы түрде жаңа келген Кларк сияқты адамдар оны осы деңгейдегі лауазымға тым ерте көтеруге тартынған болуы мүмкін, бұл оны неге қабылдау керек деген сұрақ тудырады. Оның Пирс пен Планкеттпен тығыз байланысы, сондай-ақ Дублин бригадасының командирі лауазымы себеп болуы мүмкін (бірақ бұл лауазымы кейін Дублин дивизиясының бас командирі Джеймс Конноллимен алмастырылды). Дегенмен, Макдонаг Республика жариялану туралы Декларацияға қол қойды. Көтеріліс кезінде Макдонагтың батальоны Якоб бисквит фабрикасының үлкен кешенінде орналасты. Осы мақсатқа бағытталған батальон жолында тәжірибелі фениан Джон МакБрайдке кездесті, ол сол жерде батальонға екінші командир ретінде қосылды және іс жүзінде Пасха аптасы бойына команданың бір бөлігін өз қолына алды, бірақ ол бұл туралы бұрын білмеген және сол аймақта кездейсоқ болған. Макдонагтың алғашқы орынбасары Майкл О’Ханрахан болды. Сонымен қатар, Макдонагтың шеніне және оның ең күшті батальондардың біріне басшылық еткеніне қарамастан, олар көп шайқас көрмеді, себебі британдық армия Дублиннің орталық бөлігінде бекініп алғанда фабриканы жақтап өтті. Макдонаг 30 сәуірде капитуляциялау туралы бұйрық алды, бірақ оның бүкіл батальоны күресті жалғастыруға толық дайын болды. Капитуляциядан кейін Макдонагқа әскери сот тағайындалды және 1916 жылдың 3 мамырында отыз сегіз жасында ату арқылы жазаланды. Ол Декларацияға қол қойған үшінші адам болды. Ол жазаға тартуға әкелінген кезде сыбызғымен үрлеген деген әңгіме бар. Оның әйелі Мюриел 1917 жылдың 9 шілдесінде Дублин графтығындағы Скерристе жүзу кезінде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды; оның ұлы Донаг Макдонаг судья болды, сондай-ақ ол белгілі ақын, Бродвей драматургі, ән жазушы және радио хабаршысы, 1940-1960 жылдардағы ирланд әдеби жаңаруының маңызды мүшесі болды. Ол Нуала Смитпен үйленді және олардың төрт баласы болды. Оның қызы Барбара актер Лиам Редмондқа үйленді және олардың төрт баласы болды. 1950-1960 жылдары ол күйеуінің атағын пайдалана отырып, Ирландияның ұлттық радио хабарларын таратушысы Radio Éireann үшін көптеген сценарийлер жазды.
Though credited as one of the Easter Rising's seven leaders, MacDonagh was a late addition to that group. He didn't join the secret Military Council that planned the rising until April 1916, weeks before the rising took place. The reason for his admittance at such a late date is uncertain. Still a relative newcomer to the IRB, men such as Clarke may have been hesitant to elevate him to such a high position too soon, which raises the question as to why he should be admitted at all. His close ties to Pearse and Plunkett may have been the cause, as well as his position as commandant of the Dublin Brigade (though his position as such would later be superseded by James Connolly as commandant general of the Dublin division). Nevertheless, MacDonagh was a signatory of the Proclamation of the Republic. During the rising, MacDonagh's battalion was stationed at the massive complex of Jacob's Biscuit Factory. On the way to this destination the battalion encountered the veteran Fenian, John MacBride, who on the spot joined the battalion as second in command, and in fact took over part of the command throughout Easter Week, although he had had no prior knowledge and was in the area by accident. MacDonagh's original second in command was Michael O'Hanrahan. As it was, despite MacDonagh's rank and the fact that he commanded one of the strongest battalions, they saw little fighting, as the British Army avoided the factory as they established positions in central Dublin. MacDonagh received the order to surrender on 30 April, though his entire battalion was fully prepared to continue the engagement. Following the surrender, MacDonagh was court martialled, and executed by firing squad on 3 May 1916, aged thirty eight. He was the 3rd signatory of the Proclamation to be shot. It is said that as he was taken from his cell to be executed he whistled. His widow, Muriel, died of heart failure while swimming in Skerries, County Dublin on 9 July 1917; his son Donagh MacDonagh became a judge, and was also a prominent poet, Broadway playwright, songwriter and broadcaster, a central member of the Irish literary revival of the 1940s/1960s. He married Nuala Smyth and they had four children. His daughter Barbara married the actor Liam Redmond and they had four children. During the 1950s and 1960s, she wrote many scripts for Radio Éireann, the Irish national radio broadcaster, using her husband's more famous name.