Кіріспе

1987 жылғы мета-жұмбақ компьютерлік ойыны

The Fool's Errand – 1987 жылы Клифф Джонсон жасаған компьютерлік ойын. Бұл мета-жұмбақ ойын, онда оқиға баяндау, визуалды жұмбақтар және құпия қазына картасы бар. Ол – Таро елінде бағын іздейтін және Бас жұманың (High Priestess) құпиясына қарсы тұратын саяхатшы Ақымақ туралы әңгіме. 2012 жылдың 25 қазанында "Ақымақ пен оның ақшасы" атты жалғасы шықты.

Сюжет

Сюжет Таро карталарының "Ақымақ" картасына негізделген. Ол биік, қауырсынды қалпақ, иілген бақай шағылған және таяққа ілген сөмкесі бар жас жігіттің силуэті ретінде бейнеленген. Ақымақ – оқиғаның басты кейіпкері, ол Тароның басқа карталарымен кездеседі. Оқиғаның басында "Күн" картасы оған шатастырылған картаны сыйға береді және оны "Әлемнің жоғалған 14 қазынасын" табуға бағыттайды. Ақымақ төрт мемлекет арқылы саяхаттайды (әрқайсысы Тароның кіші арканаларының бір түрін көрсетеді), онда ол басқа кейіпкерлермен кездеседі, олар оған қосымша ақпарат береді немесе жаңа тапсырмалар қояды. Тароның "Жоғары Құдай қызы" картасы оқиғаның жауыз кейіпкері ретінде бейнеленген, ал ол кездесетін барлық кейіпкерлер Тароның басқа карталары. Әр кейіпкер және фон қара силуэт түрінде салынған.

Ойын процесі

Ойын бес бөлімге бөлінген әңгімелер кітабы ретінде құрылған, әрқайсысында көптеген түрлі тараулар бар; әңгімелер кітабын экраннан үздіксіз мәтін ретінде қарап, оқуға болады. Дегенмен, ойынның басында барлық тараулар қолжетімді емес, ал қолжетімді тараулар тізбектей келмейді. Көптеген тарауларда жұмбақ (сиқыр деп аталады) бар; мұндай жұмбақты шешу келесі тарауларды ашуға мүмкіндік береді. Әр тарау Үлкен немесе Кіші Арканадағы таро картасының атымен аталады. Көбінесе, жұмбақтар осылай жасалған: жұмбақтың шешімі логикалық түрде ашылған тарауға алып келеді; мысалы, ойыншы «Кеме жоқ» деген фразамен аяқталатын акростих жұмбағын шешіп, содан кейін күзетшінің кеме көрмегенін хабарлап, оның салдарымен айналысатын оқиғаның бөлігін ашады. Басқа жұмбақтарда оқиғаның бөліктерін бейнелейтін суреттер немесе тіпті басқа жұмбақтарға қатысты нұсқаулар бар. Бірінші тарау, «Күн» деп аталады, онда «Күн картасы» жұмбағы бар. Бұл – оқиғадағы әр тарауға бір бөлігі бар пазл; әр пазл бөлігі тиісті тарау ашылғанда ғана пайда болады. Әр бөлікте ол шыққан тарауды көрсететін символ және баяндамада айтылған ретпен барлық бөліктер арқылы өтетін үздіксіз жолдың бір бөлігі бар. Пазл сәтті жиналғаннан кейін, картадағы басқа элементтер белсенді түрту нысандарына айналады және соңғы жұмбақты шешу үшін пайдалы ақпарат немесе процестер ретінде қолданылуы мүмкін: «Тот кітабы», «Бас діни қызметкер» тарауында жасырылған, ол оқырманнан бүкіл оқиғаны үздіксіз мәтін ретінде оқып, баяндамада жасырылған бірнеше фразаларды табуды талап етеді.

Даму

Клифф Джонсон, сол кезде кинорежиссер болып жұмыс істеген, Sleuth және The Last of Sheila сияқты фильмдерден шабыттанды, олар көрерменге шешуге арналған жұмбақтарды қамтыды; ол ойыншылар жасырын құпияларды ашу үшін із іздейтін "құпия" кештер өткізуді жоспарлады. Кит Уильямстың 1979 жылғы "Маскарад" туындысы оған одан әрі ықпал етті. Сурет кітабының соңғы тарауында басты кейіпкер – қоян қазынасын жоғалтқаны және оқырманды кітап бойынша іздерді табуға шақырды, осы арқылы ол қазынаның қайда жасырылғанын анықтауы керек еді; бұл кітап 2 миллионнан астам дана сатылды және Джонсон оның өзіне ұнамаса да, идеясының қызықты болғанын сезінді. Оның мақсаты – "тәжірибені жағымды әрі бір түстен кейін шешуге болатын ету" еді. Оның бағдарламалауға жасаған алғашқы қадамдары анимациялық фильмдер жасау тәжірибесімен басқарылды, ол "өте жалықтыратын кадр бойынша кадр процесін" қамтыды, содан кейін бүкіл суретті жинау үшін жоспар жасап, бөліктерді біріктіру арқылы, тізбек құрастырған сияқты әрекет етті. Джонсон жобаны қаржыландыру үшін 50 000 доллар қарыз алды және даму кезінде нервтік күйзеліске ұшырады. 1986 жылға қарай ол 30-дан астам жеке деректерге негізделген бағдарлама жасады, оларды ZBasic-те бір қосымшаға айналдыру қажет болды.

Шығару

"Ақымақтың қателігі" 1987 жылы Майлз баспасында жарық көрді. Портталған нұсқалар түс қосады, бірақ төменгі ажыратымдылықта (320×200, ал түпнұсқа нұсқасы 512×342 ажыратымдылықта болған). 2002 жылы ойын shareware ретінде шығарылды және Джонсонның Fools errand.com веб-сайтынан жүктеуге қолжетімді болды. Қазір ойын тегін ұсынылады. Джонсон компьютерде ойнайтындарға Macintosh нұсқасын жүктеуді және Macintosh эмуляторын пайдалануды кеңес береді. Ойынның Macintosh емес нұсқалары символдарға негізделген кодтық дөңгелекпен қорғалған. Автор ұсынған тегін нұсқада бұл механизм өшірілген: сұрақтар экраны әлі де пайда болады, бірақ кез келген жауап қабылданады.

Қабылдау

Fool's Errand бастапқыда жақсы сатылмады, бірақ 1988 жылдың шілдесінде MacUser журналында жарық көрген өте жағымды шолудан кейін үлкен сәттілікке ие болды, бұл Miles Computing компаниясын ойынды басқа платформаларға көшіруге итермеледі. 1989 жылдың соңына дейін 100 000 дана сатылды. MacUser шолуында ойынға бес мысықтың бес жұлдызы берілді, онда ойын "жақсы ойыннан" асып, "миф әлеміне, эпикалық аңыздың бастапқы жерлеріне, Юнг архетипінің құйынына кіріп, біздің әлемімізге оралып, қалыпты өмірдің шекарасын асып өтуге мүмкіндік береді" делінген. 1989 жылдың желтоқсанында MacUser The Fool's Errand ойынын Macintosh үшін қолжетімді 27 ең жақсы ойынның бірі деп атады. Macworld ойынды жағымды бағалап, оны "көптеген әрекеттер мен тапқырлықты" талап ететін әртүрлі және күрделі жұмбақтар жинағы деп сипаттады. Шолуда жұмбақтардың тартымды және ерекше ұсынылуы, анимациялық пролог пен финалдың әдемі графикасы жоғары бағаланды. Клифф Джонсонның келесі ойыны – At the Carnival туралы шолуда Macworld The Fool's Errand ойынын "дәстүрлі санаттардан асып түсетін компьютерлік ойынның жаңа түрі" деп атады. Computer Gaming World ойынды мақтап, "Сіз автормен тікелей ақылдасып жатқандай сезінесіз, емес, 'жасырын нәрсені табу' ойынын ойнамайсыз" деді; журналдың Scorpia оны "мен ойнаған ең жақсы ойындардың бірі" деп сипаттады. STarts шолушысы The Fool's Errand ойынын аяқтауға жақын болғанын, бірақ "Мен ақыл-ой марафонын жүгіріп, жеңіліске ұшырағандай сезіндім" деп мойындады. The Games Machine The Fool's Errand ойынының PC нұсқасына Алтын жарқыншақ сыйлады және оны 93% бағалап, "жаңа, түпнұсқа және құнарлы" деп атады. Game Player's PC Strategy Guide PC нұсқасын жағымды бағалап, "тамаша графика", "тұрақты қиындық деңгейі" және ең бастысы, жұмбақтардың "әділ" екенін, ешқандай жасырын ишараттар мен амалдарсыз екенін атап өтті. info журналы ойынның Amiga нұсқасын "ойын дизайнындағы керемет жетістік" деп атады, бірақ порттың нашар сапасы салдарынан рейтингті бес жұлдыздан үш жұлдызға дейін төмендетті, оның оң жақ тышқан батырмасы қолданылмаған, "көтермелі EGA" графикасы және нашар сапалы дыбыстары болды. Amiga Format ойынды 70% бағалап, "жұмбақтардың көп саны мен әртүрлілігін" мақтап, графика мен дыбыс сапасына қатысты шектеулерге қарамастан, "машинаны ақылды пайдалану" деп атады.

Ретроспективті тексерулер

2004 жылы Inside Mac Games The Fool's Errand ойынын Macintosh платформасындағы ең үлкен әсер еткен 20 ойынның бірі деп таңдап, оны "құпиялы және визуалды тұрғыдан бай" деп сипаттады. Ойынның "мистика, сиқыршылық, фольклор және ойынның соңғы мета-жұмбағын қалай шешуге болатыны туралы" "түпнұсқа және тартымды" әңгімесі бар еді. 2007 жылы Game Set Watch оны "жеке компьютер тарихындағы ең ұлы жұмбақ ойындардың бірі" деп атады. 2018 жылы PC Gamer The Fool's Errand ойынын апталық ең жақсы тегін ПК ойындары тізіміне қосып, "ерекше қиял" ойыншының миын жаттықтыратынын айтты. GamesTM журналы The Fool's Errand ойынын "Ең ұлы ретро ойын" рубрикасында жариялап, оны "өте тартымды" және "ойнаған барлық дерлік адамдар құрметтейтін" ойын деп бағалады. 2013 жылы ребус видео ойындарының эволюциясы туралы жарияланған мақаласында Retro Gamer The Fool's Errand ойынын "жақсы жазылған сюжеті бар" тамаша стратегиялық фантазиялық ойын деп атады және оның "Professor Layton сериал сияқты, осындай сюжеттік жұмбақтарды шешуге мүмкіндік беретін ойындарға жол ашқанын" айтты.

Марапаттар

The Fool's Errand 1987 жылы Macworld Game Hall of Fame-ге ең жақсы миды қиындыратын ойын ретінде қосылды. GAMES Magazine журналы The Fool's Errand ойынын 1988 жылдың ең жақсы компьютерлік ойындарының бірі деп таңдап, "Кейбір жұмбақтар оңай, ал кейбіреулері қиын; барлығы әдемі және шешуге қатты қызықты" деді. VideoGames & Computer Entertainment журналы The Fool's Errand ойынын 1988 жылдың ең жақсы компьютерлік стратегиялық ойыны деп атады, бұл Prime Time, Rommel: Battles for North Africa және Solitaire Royale ойындарынан басым болды. Журнал The Fool's Errand ойынын "сөз ойындары мен жұмбақтар антологиясы үшін жасалған ең тапқыр құрылым" деп мақтады. Game Player's PC Strategy Guide редакторы ойынға 1990 жылғы "Ең жақсы PC жұмбақ ойыны" сыйлығын табыс етті. Олар: "Қазімге дейін жасалған ең жақсы жұмбақ ойындардың бірі – лабиринттерден криптограммаларға дейін барлық нәрсе әдемі, тапқыр сюжетке енгізілген және ерекше графикалық шеберлікпен ұсынылған." деді.