Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Партиялық ойын жанры қылмыс құпиясы партиялық ойындары
Party game genre
murder mystery party games
Қылмыс құпиясы ойындары – партиялық ойындардың бір жанры. Ойыншылардың бірі құпия түрде кісі өлтіруші рөлін ойнаса, қалған ойыншылар олардың арасындағы қылмыскерді анықтауы керек. Қылмыс құпиясы ойындары көбінесе ойын барысында қонақтардың нақты 'өліміне' алып келеді немесе 'өлім' жағдайымен басталып, қалған уақыт тергеуге жұмсалады. Әдеттегі қылмыс құпиясы ойындары 6-дан 20 адамға дейінгі топпен ойналады.
Murder mystery games are a genre of party games. One of the players secretly plays a murderer, while other players must determine who among them is the criminal. Murder mystery games often involve actual 'murders' of guests throughout the game, or open with a 'death' and have the rest of the time devoted to investigation. Average murder mystery games are played in a group of six to 20 people.
Шығу тегі
Қылмысты құпиялар жанры XIX ғасырдың бірінші жартысында пайда болды. Көз қысу ойыны, ХХ ғасырдың басында пайда болып, бір ойыншының жасырын түрде кісі өлтіруші ретінде таңдалғандығын көрсетеді, ол көз қысу арқылы басқа ойыншыларды "өлтіре" алады. "Өлтірілген" ойыншы "өлуге" дейін бесеуге дейін санауы керек, ал кісі өлтіруші анықталмауға тырысады. 1937 жылы алғашқы қылмысты құпиялар ойыны – "Жюри қорабы" жарық көрді. Бұл ойында ойыншыларға немесе қазылар алқасына қылмыс сценарийі мен аудандық прокурор ұсынған дәлелдер беріледі, содан кейін ойыншылар кісі өлтірушіні анықтау үшін жарысады. Ол 1948 жылы жарық көрді. "Қалай өткізуге болады" нұсқауы бар қорапша форматындағы қылмысты құпиялар ойынының ең алғашқы түрі 1980 жылдары пайда болды. Сценарийлер көбінесе қазіргі заманғы ойындарға қарағанда қарапайым болды, актерлік нұсқаулар минималды болды және ойын қонақтардың бір-біріне қойған сұрақтарға еркін жауап беруіне тәуелді болды. 1986 жылы Димитрий Дэвидофф "Мафия" деп аталатын ойынды жасады, онда ойыншылар бөлмеде отырып, көздерін жұмып, құпия мафия мүшелері жазықсыз ойыншыларды "жоюға" тырысады. Бұл ойыншылардың құпия топты ашуға тырысатын әлеуметтік дедукция ойындарының жанрына әкелді.
The murder mystery fiction genre began in the first half of the nineteenth century. The party game, wink murder, dates back to the early twentieth century and sees one player secretly selected as a murderer, being able to "kill" other players by winking at them. A killed player must count to five before "dying", and the murderer tries to avoid detection. In 1937, the first murder mystery game Jury Box was released. In this game, the players or jurors are given a murder scenario, evidence presented by the district attorney where players race to identify a killer. It was released in 1948. The earliest form of role playing murder mystery games in a "How To Host" boxed format was in the 1980s. The scenarios were typically simpler than modern games, with the acting directions minimal and the games relying on the guests being comfortable ad libbing responses to each other's questions. In 1986, Dimitry Davidoff created the party game Mafia, where players sit in a room and a number of secret mafia members conspire to "murder" innocent players during eyes closed night phases. This led to a genre of social deduction games where players attempt to uncover a secret subgroup.
Кешкі қонақтардың ойыны
Қазіргі заманғы қылмыс ойындары кешкі жиындарға арналған, онда әрбір қатысушы тең дәрежеде қатысады. Қылмыс құпиясы кешкі ойын жиынтықтары сценарийлік немесе интерактивті форматта болуы мүмкін. Ойыншының таңдауы, кешті қалай өткізгісі келетініне байланысты болады. Сценарийлік ойындарда шағын топ үстел басында отырып, алдын ала жоспарланған қылмыс құпиясын ойнайды; ал интерактивті ойындарда, сценарийдің орнына, ойыншылар қылмыскерді анықтау үшін іздер іздеуге тиіс. Сценарийлік қылмыс құпиясы ойындарында қатысушыларға не айту керектігі және қашан айту керектігі нақты беріледі. Оларға көбінесе кіріспе сөздер, сұрақтар, жауаптар, ал кейде мұзды еріту үшін ортақ диалогтар ұсынылады. Кейіпкер туралы ақпарат көбінесе кеш бойы оқылатын кітапшаларда беріледі, әдетте үстел басында, қылмысты шешуді мақсат ете отырып. Мұндай ойындар 1990 жылдары «How To Host Box Games» ойындары арқылы танымал болды. Сценарийлік ойындарда импровизацияға орын жоқ; ойыншылар кейіпкерлерін сомдай алады, бірақ өзара әрекеттесулер ойын ақпаратымен шектеледі. Интерактивті қылмыс құпиясы ойындарында қонақтарға кейіпкерлердің өмірбаяны және құпия ақпарат беріледі. Сценарийлік ойындардан айырмашылығы, мұнда көптеген қосымша сюжеттер бар және мақсат тек қылмысты шешу ғана емес. Көбінесе кешкі ас кезінде өтеді, бірақ қонақтар үстелге жайғасуға міндетті емес, кез келген уақытта кез келген адаммен сөйлесе алады. Оларға басқа қонақтармен тергеу жүргізуге, әрекеттер жасауға немесе істі шешуге немесе өз кейіпкерлерінің мақсаттарын орындауға көмектесетін шараларға қатысуға рұқсат беріледі. Интерактивті ойындар импровизацияға мүмкіндік береді және ойыншыға кейіпкерін жаңа бағытта дамытуға мүмкіндік береді. Кейбір ойындарда қылмыскер өзінің рөлін алдын ала біледі, ал басқаларында бұл ақпарат топтың қалған бөлігіне шешім қабылданар кезде құпия сақталады. 6-дан 20-дан астам ойыншыға арналған ойындар әдетте 2-3 сағатқа созылады, ойыншылар кейіпкерлер кітапшаларын және іздерді (яғни ойын мазмұнын) пайдаланып, сұрақтар, жауаптар, меңзеулер, дәлелдер және іздер арқылы қылмыстың тарихын зерттейді. Бұл ақпараттың барлығы ойыншылар кінәлі деп санайтын адамды анықтауға жеткілікті дәлелдер жинағанша, қылмыстың мән-жайларын анықтауға бағытталған. Көбінесе үй иелері ойыншыларды ойын сценарийіндегі күдіктілердің бірінің рөлін сомдауға шақырады. Сценарийлік ойын әдетте үш тағамдық кешкі ас кезінде ойналады, ал интерактивті ойынды саусақпен жеуге арналған тағамдармен, швед столымен немесе отырып ішетін кешкі аспен араласу және әңгімелесу стилінде ойнауға болады. Интерактивті ойындар командалық жұмыс жасау ортасында да қолданылады. Компаниялар мен шіркеулер оларды жақсы коммуникация дағдыларын дамыту және адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсарту үшін пайдалы құрал деп тапты. Ойынды ұйымдастырушылар қонақтарды білу деңгейіне қарай рөлдер мен кейіпкерлерді тағайындай алады.
Modern murder mystery games for dinner parties are often structured so that each guest is equally involved. Murder Mystery Dinner Party Game Kits can take the form of scripted games or interactive games. A player's preference will be driven by how they want their party to progress. Scripted Games are where a small group of people sit around a table and play a planned out Murder Mystery; whereas Interactive games are set up similar to parties, with the players having to find clues to figure out who the murderer is instead of scripts. In scripted murder mystery games, the participants are told exactly what to say and when. They are often provided with introductory statements, questions to ask, answers to give, and occasionally some shared dialogue to break the ice. Character information often comes in booklets which are read from throughout the course of the evening, usually around a table in rounds with the sole purpose being to solve the murder. These were popular in the 1990s with the How To Host Box Games. There is no room for ad libbing in scripted games; players may act out their character, but interactions are restricted to the information provided in the game. In interactive murder mystery games the guests are provided with character backgrounds and confidential information. Unlike scripted games, there are many sub plots and the goal isn't just to solve the murder. A dinner normally takes place during the party, but the guests are not restricted to sitting around a table and can move around, talking to whoever they want, when they want. They are given a license to interrogate, perform actions, or partake in activities with the other guests which will help them solve the case or accomplish their own characters' goals. Interactive games do allow for ad libbing and allow a player to take their character in an original direction. Some games will allow the murderer to know upfront that they are the killer, and others will keep it a secret until the rest of the group is told during a solution round. The games for 6 to 20+ players usually takes over 2–3 hours and the players use their character booklets and clues (i. e., the game contents) to delve into the background of the murder using the questions, answers, hints, evidence, and clues provided. These are all designed to elicit more and more information about the murder until the players are in a good position to suggest who they believe the guilty party is. More often than not, hosts invite players to attend the party dressed as, and ready to play the part of, one of the suspects listed in the game scenario. The scripted game is usually played over a three course dinner party, whereas an interactive game can be played in a mix and mingle style format with finger foods, a buffet, or a sit down dinner. Interactive games are also used in team building environments. Companies and church groups have found them to be a good resource for fostering good communication skills and building closer relationships among individuals. Organizers of the mystery can assign roles and characters based on their knowledge of the guests.
Жұбенша
2010 жылдардың соңында Қытайда "жюбенша" деп аталатын детективтік ойындар танымал болды. Ойыншылар үстел басында жиналып, сценарийді оқып, олардың арасында кімнің қылмыскер екенін анықтауға тырысады. Кейбір орындар "көшпелі жюбенша" ойындарын ұсынады, онда ойыншылар костюм киіп, персонал ойыншы емес кейіпкерлердің рөлін ойнайды. Бұл ойындар батыстық детективтік кештерден шабыт алған. 2022 жылдың басына қарай Қытайда 30 000-нан астам жюбенша орындары болды.
Murder mystery games known as jubensha became popular in China in the late 2010s, where players meet around a table and read through a script to deduce who among them is the murderer. Some venues offer "immersive jubensha" games where players dress in costume, and venue staff perform the roles of non player characters. The games draw inspiration from Western murder mystery evenings. By early 2022, there were more than 30,000 jubensha venues in China.
Танымал мәдениетте
Ngaio Marshтың 1934 жылғы қылмыстық романы "Адам өлген күйде жатыр" ағылшыл елдегі шатырлы үйінде өткен кісі өлтіру ойыны кезінде жазылады, онда қонақтардың бірі нағыз пышақпен өлтіріледі. 1973 жылғы "Шейланың соңғысы" фильмінде кейіпкерлер құпия рөлдер тағайындалатын ойын ойнайды, бұл мүмкін кісі өлтіруге алып келеді. Сценарий осы фильмнің авторы Стивен Сондхаймның колледжден кейін достары үшін ойлап тапқан кісі өлтіру ойынының негізінде жазылған, онда ол "әрбір адамға біз бірге өткізетін демалыс күндері басқа біреуін қалай өлтіру керектігін ойлап табуды тапсырды". 1985 жылғы комедиялық детектив "Clue" сол аттас үстел ойынына негізделген. Фильмде алты қонақ сарайға шақырылады, олар кісі өлтіруді тергеуде күдікті болып табылады. Фильм бірнеше әртүрлі аяқтамамен шығарылды, қылмысқа қатысты әртүрлі шешімдер ұсынылды. 2022 жылғы "Сынық пияз" фильмі технологиялық миллиардердің достарын және блогерлерді шалғай аралға кісі өлтіру ойыны ойнауға шақыруымен басталады.
Ngaio Marsh’s 1934 murder mystery A Man Lay Dead is set during a murder mystery party in an English country house in which one of the guest is actually murdered with a dagger. In the 1973 mystery film The Last of Sheila, characters play a game where they are assigned secret roles, and which leads to a possible murder. The script was based on a murder mystery game its writer Stephen Sondheim had created for friends after college, where he "told each person to think of a way to kill one of the others over the weekend we would be spending together in the country". The 1985 comedy mystery film Clue is based on the board game of the same name. The movie follows six guests who are invited to a mansion, where they become suspects in a murder investigation. The film was released with multiple endings, offering different solutions to the crime. The 2022 film Glass Onion opens with a technology billionaire inviting friends and influencers to a remote island to play a murder mystery game.