Эпесс – Швейцарияның Во кантонындағы бұрынғы муниципалитет. Лаво ауданында орналасқан, шарап өндірісімен танымал. 2011 ж. Бург-ан-Лаво муниципалитетіне бірікті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эпесс – Швейцарияның Во кантонындағы бұрынғы муниципалитет, Женева көліндегі Лаво-Орон округінде орналасқан. Ол шарап өндірісімен әйгілі. 2011 жылдың 1 шілдесінде Кюлли, Эпесс, Гранво, Рие және Виллетт (Лаво) муниципалитеттері бірігіп, жаңа Bourg en Lavaux муниципалитеті құрылды.
Epesses is a former municipality in the Swiss canton of Vaud, located in the district of Lavaux Oron on Lake Geneva. It is noted for its wine production. The municipalities of Cully, Epesses, Grandvaux, Riex and Villette (Lavaux) merged on 1 July 2011 into the new municipality of Bourg en Lavaux.
Тарих
Римдік жолдың іздері мен табылған монеталар муниципалитет аумағында ерте заманнан адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Эпсес алғаш рет 1453 жылы Эспесс деп аталады. Салынған аумақтың 1,3%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 6,9%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жердің барлық аумағы тығыз орманмен жабылған. Егіс жерінің 3,8%-ы егін өсіруге, 23,9%-ы жайылымға, ал 35,2%-ы бау-бақшалар мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су көлдерде орналасқан. Аймақ кішкентай, Женева көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы Лаво аймағының бір бөлігін қамтиды. Муниципалдық жер Женева көлінің жағалауынан солтүстікке қарай тік беткейге дейін, ал шығысында Мон-де-Гурз тауының орманды биіктіктеріне дейін созылады. Беткей Енфер өзені арқылы Женева көліне су жинайды. Ең биік нүктесі – Боис-де-Ромон теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан. Эпсес ауылдан, екі шағын елді мекеннен – Crêt Dessus (теңіз деңгейінен биіктікте) және Crêt Lingerie (теңіз деңгейінен биіктікте) тұрады, олар тиісінше Енфер өзені бойында орналасқан, сондай-ақ бірнеше шашыраңқы шаруашылықтар бар. Эпсес Кулли, Риекс, Форель және Пуиду муниципалитеттерімен шектеседі.
Traces of a Roman road and coins finds indicate an early settlement in the municipality. Epesses is first mentioned in 1453 as Espesses. Of the built up area, housing and buildings made up 1.3% and transportation infrastructure made up 6.9%. Out of the forested land, all of the forested land area is covered with heavy forests. Of the agricultural land, 3.8% is used for growing crops and 23.9% is pastures, while 35.2% is used for orchards or vine crops. All the water in the municipality is in lakes. The area is small and covers a section of the Lavaux at the northeastern shore of Lake Geneva for The municipal land extends northward from the shore of Geneva up the steep slope and down to the wooded heights to the east of Mont de Gourze. The slope is drained by the Enfer River into Lake Geneva. The highest point, Bois de Romont is above sea level. Epesses consists of the village, the two hamlets Crêt Dessus ( above sea level) and Crêt Lingerie ( above sea level), located respectively on the Enfer, and a few detached farms. Epesses borders the municipalities of Cully, Riex, Forel and Puidoux.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреттемесі – күміс және қызыл түстерге бөлінген, үстінен үш жасыл қарағай ағашы бейнеленген.
The blazon of the municipal coat of arms is Per bend Argent and Gules, overall three Pine trees Vert.
Демография
Эпсестің халқы (2009 жылғы жағдай бойынша) 332 адамды құрайды. Соңғы 10 жылда (1999–2009 жылдар) халық саны 3,1%-ға өзгерді. Көші-қонның нәтижесінде 5,9%, ал туысқандық және өлім-жітімнің нәтижесінде 9% өзгеріс болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы жағдай бойынша) француз тілінде сөйлейді (273 немесе 88,6%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (10 немесе 3,2%), үшінші орында португал тілі (10 немесе 3,2%) тұр. 5 адам итальян тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 137 үйленбеген және бұрын үйленбеген адам болды. 137 адам үйленген, 18-і жесір, ал 16-сы ажырасқан. 2000 жылы бір тұрғын бөлмесіне орташа есеппен 0,53 адам шақ келді, бұл кантондық орташа көрсеткіштен (бір бөлмеге 0,61 адам) азырақ. Үй шаруашылықтарының 39,2%-ы меншікке тиесілі болды, яғни жалдау ақысын төлемеді (бірақ олар ипотекалық немесе жалға алу шартында болуы мүмкін). 2000 жылы муниципалитетте 131 жеке тұрғын үй болды, және әр үй шаруашылығында орташа есеппен 2,3 адам тұрды. 2000 жылы муниципалитетте 164 пәтер болды. Ең көп кездесетін пәтерлер 3 бөлмелі (36 дана). 12 пәтер бір бөлмелі, ал 58 пәтер бес және одан көп бөлмелі болды. Осы пәтерлердің барлығының 125-і (жалпы санының 76,2%) тұрақты түрде пайдаланылды, 28 пәтер (17,1%) маусымдық түрде пайдаланылды, ал 11 пәтер (6,7%) бос болды.
Epesses has a population (as of 2009) of 332. Over the last 10 years (1999–2009 ) the population has changed at a rate of 3.1%. It has changed at a rate of 5.9% due to migration and at a rate of 9% due to births and deaths. Most of the population (as of 2000) speaks French (273 or 88.6%), with German being second most common (10 or 3.2%) and Portuguese being third (10 or 3.2%). There are 5 people who speak Italian. as of 2000, there were 137 people who were single and never married in the municipality. There were 137 married individuals, 18 widows or widowers and 16 individuals who are divorced. as of 2000 the average number of residents per living room was 0.53 which is fewer people per room than the cantonal average of 0.61 per room. About 39.2% of the total households were owner occupied, or in other words did not pay rent (though they may have a mortgage or a rent to own agreement). as of 2000, there were 131 private households in the municipality, and an average of 2.3 persons per household. In 2000 there were 164 apartments in the municipality. The most common apartment size was 3 rooms of which there were 36. There were 12 single room apartments and 58 apartments with five or more rooms. Of these apartments, a total of 125 apartments (76.2% of the total) were permanently occupied, while 28 apartments (17.1%) were seasonally occupied and 11 apartments (6.7%) were empty.
Экономика
Ауыл орталығындағы үйлердің көпшілігі осы муниципалитеттегі 52 гектар жүзімдікті өндіретін жалға алушылармен толған. Жүзім өсіру және шарап өндіру қазіргі кезде негізгі күнкөріс көзіне айналған. Ол негізінен Chasselas жүзім сортынан құрғақ ақ шараптар, сондай-ақ қызыл шараптар (Pinot Noir, Syrah және т.б.) мен арнайы өнімдер шығарады. "Каламин" және шығыстағы "Le Dézaley" сияқты ерекше жүзімдіктер бар, "Каламин" Женева көлінің оңтүстігінде, ал "Le Dézaley" Puidoux және Rivaz қауымдастықтарының аумағында орналасқан. 2010 жылы Эпесс муниципалитетінде жұмыссыздық деңгейі 2,4% құрады. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 84 адам жұмыс істесе, осы секторда 20-ға жуық кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 24 адам, ал осы секторда 4 кәсіпорын жұмыс істеді. Үшінші секторда 64 адам жұмыс істеді, осы секторда 8 кәсіпорын қызмет етеді. 2000 жылы 42 жұмысшы муниципалитетке келсе, 94 жұмысшы муниципалитеттен шығып жұмыс істеген. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір бір кіріп келген жұмысшыға шаққанда 2,2 жұмысшы шығып кетеді. Жұмыс істейтін халықтың 11,3%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 50%-ы жеке көлікпен барады.
Most of the houses in the village center are occupied by tenants who cultivate the 52 hectares of vineyards in this municipality. The cultivation of grapes and wine production now forms the main livelihood. It produces dry white wines, mainly from the Chasselas grape variety, but also reds (Pinot Noir, Syrah, etc.) and specialties. Notable vineyards exist at "Calamine" which is south of the village center by Lake Geneva and "Le Dézaley" in the east, already partly located in the communities of Puidoux and Rivaz. as of 2010, Epesses had an unemployment rate of 2.4%. as of 2008, there were 84 people employed in the primary economic sector and about 20 businesses involved in this sector. 24 people were employed in the secondary sector and there were 4 businesses in this sector. 64 people were employed in the tertiary sector, with 8 businesses in this sector. In 2000, there were 42 workers who commuted into the municipality and 94 workers who commuted away. The municipality is a net exporter of workers, with about 2.2 workers leaving the municipality for every one entering. Of the working population, 11.3% used public transportation to get to work, and 50% used a private car.
Көлік
Муниципалитет ауданның қалалық аймақтарынан тыс жерде орналасқан болғанымен, ол Cully-ден Chexbres-ке дейінгі байланыс жолы арқылы жақсы дамыған көлік байланыстарына ие. Ең жақын тас жол магистралі – 1974 жылы Лозаннаны Сионмен байланыстыру үшін ашылған A9 тас жолы, ол Chexbres-ті, Эпсестен шамамен 3 км қашықтықта кесіп өтеді. 1861 жылдың 2 сәуірінде Лозанна-Вильнёв теміржол бағытында теміржол станциясы ашылды. Сонымен қатар, Cully-ден Chexbres-ке қатынайтын күнделікті автобус қызметі де бар.
Although the municipality is located outside of the more urban areas of the district, it still has well developed transport links with a link road from Cully to Chexbres. The nearest motorway junction is the A9 road which was opened in 1974 to connect Lausanne with Sion and crosses Chexbres, about 3 km from Epesses. On 2 April 1861, a railway station was established on the Lausanne Villeneuve. There is also a daily bus service which serves the route from Cully to Chexbres.
Көрікті жерлер
Эпсес ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігі – Лаво жүзімдіктерінің террасалары. Эпсес ауылының барлық аумағы Швейцарияның тарихи ескерткіштерінің тізіміне енгізілген. Эпсес ауылында тығыз орналасқан шарапшылар үйлері көп, олардың көпшілігі 17-19 ғасырларда салынған, бұл көркем қалалық пейзаж құрайды. Эпсес ауылындағы Сен-Жак шіркеуі 14-16 ғасырларда салынған және содан бері бірнеше рет қайта жаңартылған. Бовардтың 15 ғасырға жататын үйі – қорғалатын ескерткіш.
Epesses contains part of the UNESCO World Heritage Site: Lavaux, Vineyard Terraces. The entire village of Epesses is designated as part of the Inventory of Swiss Heritage Sites. Epesses villages has some densely packed wine growers houses, mostly dating from the 17th to 19th century, offering a picturesque townscape. The Saint Jacques Church in Epesses is dated from the 14th to the 16th century and has been restored several times since then. The Bovard century, dated to the 15th century is a listed building.
Epesses is twinned with the town of Berthoud, Switzerland.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 71 адам немесе 23,1% - рим-католик, ал 163 адам немесе 52,9% - швейцариялық реформатор шіркеуіне жатты. Қалған халықтың ішінде 9 адам православие шіркеуінің мүшесі (немесе халықтың шамамен 2,92% -ы), ал тағы бір адам басқа христиан шіркеуіне жатты. Бір адам буддист болса, тағы бірі басқа дінге жатты. 44 адам (немесе халықтың шамамен 14,29%) ешқандай шіркеуге жатпайды, агностик немесе атеист, ал 18 адам (немесе халықтың шамамен 5,84%) сұраққа жауап бермеді. Оқу жылында аудандық округ барлығы 665 балаға мектепке дейінгі күтім көрсетті, оның ішінде 232 бала (34,9%) мектепке дейінгі күтімге субсидия алды. Кантонның бастауыш мектеп бағдарламасы бойынша оқушылар төрт жыл оқуға міндетті. Қалалық бастауыш мектеп бағдарламасында 21 оқушы оқыды. Міндетті орта білім беру бағдарламасы алты жылға созылады және онда 18 оқушы оқыды. 2000 жылы Эпсес муниципалитетіне басқа муниципалитеттен 20 оқушы келсе, 48 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барып оқыды.
From the 2000 census, 71 or 23.1% were Roman Catholic, while 163 or 52.9% belonged to the Swiss Reformed Church. Of the rest of the population, there were 9 members of an Orthodox church (or about 2.92% of the population), and there was 1 individual who belongs to another Christian church. There was 1 person who was Buddhist and 1 individual who belonged to another church. 44 (or about 14.29% of the population) belonged to no church, are agnostic or atheist, and 18 individuals (or about 5.84% of the population) did not answer the question. During the school year, the political district provided pre school care for a total of 665 children of which 232 children (34.9%) received subsidized pre school care. The canton's primary school program requires students to attend for four years. There were 21 students in the municipal primary school program. The obligatory lower secondary school program lasts for six years and there were 18 students in those schools. as of 2000, there were 20 students in Epesses who came from another municipality, while 48 residents attended schools outside the municipality.