Кіріспе

Польша селосы

Лютри (lytʁi) – Швейцарияның Во кантонындағы муниципалитет, Лаво Орон аймағында орналасқан, оған ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны болып табылатын Лаво аймағы кіреді.

Тарих

Лутри алғаш рет 908 жылы Люстрако вилламда еске алынған. 1124 жылы ол монастырь Sancti Martini cum villa quae dicitur Lustriacus деп аталды, ал 1147 жылы Lustriey деп белгіленді. 1984 жылдың тамызында Ла-Поссессиондағы жер асты автотұрағының құрылысы кезінде 24 тік тас (менхир) ансамблі табылды. Оның 18 тасы бастапқы орналасуында қайта орнатылды. Он үш үлкен (биік) тас бір қатарға тізілді, ал одан кейін орналасқан он бір кішірек (биік) тас оңтүстікке қарай қисық сызық құрады. Тік тастар дәстүрлі түрде орта неолит кезеңінің басына жатқызылады. Дегенмен, жергілікті керамикалық бұйымдар кейінірек мерзімді, неолиттің соңы немесе қола дәуірінің басын көрсетеді. Менхир №14 – бейнелі стела, оған геометриялық өрнектер (х пішіндес сызықтар, теңдестірілген шеңберлер, зигзаг сызығы) салынған. Осыған ұқсас белгілер Францияның оңтүстігіндегі тік тастарда да кездеседі, бірақ олардың мағынасы белгісіз. Корси ауылы (қазір Лутри муниципалитетінің құрамында) 1798 жылға дейін Корсидің тікелей басқаруында болды. Лутри қалаға айналуы 13 ғасырдың басында басталды, ол кезде епископ (1212–19) жасаған дөңгелек қабырғамен қоршалды. Қабырғаны 1221–29 жылдары Вильгельм де Экубленс салған шаршы мұнара – Tour de l'Eveque нығайтты. Куртина, Савуи, Ле Шателар және Корси ауылдары, сондай-ақ Фрипорт, Воизинанд және Бург-Нёф елді мекендері қабырғалардың сыртында қалды, жақын арада соңғысының айналасына екінші қабырға салынды. 1291 жылы монастырда аурухана болды, ал 1348 жылы тағы бір аурухана қалада салынды. 1408 жылы ішкі портының құрылысымен бірге сауда ғимараттары пайда болды. Монахтардың ықпалымен қаланың төңірегіне жүзімдіктер отырғызылды. 1307 жылы құрылған "Қасиетті Рух Бауырластығы" азаматтық ұйымның бастауын берді. 13 ғасырдан бастап қала көршілес Монт-де-Лутриді орманнан тазарта бастады, бұл жұмыс 17 ғасырда аяқталды. Жаңадан пайда болған егістік жерлер, жайылымдар мен ормандар шаруалардың басқаруында болды, олар сонымен қатар қаланың азаматтары да болды. Салынған аумақтың 20,9%-ы тұрғын үйлер мен ғимараттарды, 11,4%-ы көлік инфрақұрылымын құрады, ал саябақтар, жасыл аймақтар мен спорт алаңдары 2,4%-ды құрады. Орманды жерлердің 17,4%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 2,6%-ы жеміс бақтарымен немесе ағаштардың шағын топтарымен жабылған. Егіс жерлерінің 12,1%-ы егін өсіруге, 12,7%-ы жайылымға, ал 18,7%-ы жеміс-жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитет аумағындағы барлық су ағынды су болып табылады. Муниципалитет Женева көлі мен Жорат аймағы арасындағы көптеген террасаларда орналасқан. 1823 жылға дейін ол қазір тәуелсіз Савинь муниципалитетін де қамтыды. Ол Лутри ауылынан және Куртина, Савуи, Ле Шателар, Корси, Ла Конверсия, Эшерин, Боссиер, Ле Дейли, Монтаньи, Ле Петит Бошат, Ле Мироар және Ла Крои ауылдарынан тұрады. Ол шығысында Паудек және Белмонт-сюр-Лозанн, солтүстігінде Савиньи және батысында Виллет муниципалитеттерімен шектеседі.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: қызыл және күміс түстерге бөлінген.

Демография

Лутридің 2008 жылғы халқы, оның 23,5% шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1999–2009) халық саны 14,4% өсті. Бұл өсім көші-қон есебінен 18,7%-ға, ал туыс-өлім көрсеткішінен -4,4%-ға байланысты болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) француз тілінде сөйлейді (6 872 адам немесе 83,1%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (530 адам немесе 6,4%), үшінші орында ағылшын тілі (310 адам немесе 3,7%) тұр. 153 адам итальян тілінде, ал 6 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 3 161 үйленбеген және бұрын үйленбеген адам болды. 3 974 адам үйленген, 562-сі жесір, ал 573-і ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 3 579 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үй шамамен 2,2 адамға толы. 2000 жылы муниципалитетте 3 964 пәтер тіркелді. Ең көп кездесетін пәтерлер 3 бөлмелі (992 дана). Сондай-ақ 226 бір бөлмелі және 1 333 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің 3 420-сы (жалпы санының 86,3%) тұрақты түрде пайдаланылып жатыр, 464-і (11,7%) маусымдық, ал 80-і (2,0%) бос болды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Лутри қамалы немесе Родеурс қамалы, Рим-католик шіркеуі Сент-Мартин, Швейцария реформаланған шіркеуі Сент-Мартин, готикалық фасады бар үй және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігі: Лаво жүзімдіктер террасалары – ұлттық маңызы бар Швейцария мұрасы ретінде тіркелген. Лутри қаласының барлық аудандары, сондай-ақ Шателард және Савуит шағын ауылдары Швейцария мұралық орындарының тізіміне енген. Қамалды XV-XVI ғасырларда Лозанна епископының өкілі, мэр де Лютри отбасының резиденциясы ретінде салған. Қамалға кіретін үлкен қақпа ғимараты 16 ғасырдың соңында, ал үлкен герб 1640 жылы орнатылған. Сент-Мартин реформаланған шіркеуі бұрынғы роман стиліндегі приорат шіркеуінің орнында салынған. Қазіргі шіркеу бірнеше кезеңде салынған. Көпбұрышты ғибадатхана 1260 жылдан бері сақталған. Негізгі зал және солтүстік бөлігіндегі шағын шіркеулер 14 және 15 ғасырларда салынған. Шіркеу мұнарасы 1544 жылдан бері тұр. 1570 жылы батыс фасады Ренессанс стиліндегі порталмен ауыстырылып, мүсіндермен безендірілген. Ішкі кеңістігі фламанд суретшісі Хумберт Марешеттің 1577 жылғы суреттерімен әсемделген.

Экономика

2010 жылы Лутриде жұмыссыздық деңгейі 3,4% құрады. 2008 жылы негізгі экономикалық секторда 96 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 33 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 308 адам жұмыс істеді, осы секторда 55 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1853 адам жұмыс істеді, осы секторда 326 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 1269 жұмысшы келді, ал муниципалитеттен 3112 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір кіретін жұмысшыға шамамен 2,5 жұмысшы шығып кетеді. Жұмыс істейтін халықтың 18,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 64%-ы жеке көлікпен барады. Оқу жылында округ барлығы 665 балаға мектепке дейінгі күтім көрсетті, оның ішінде 232 бала (34,9%) субсидияланған мектепке дейінгі күтім алды. Кантонның бастауыш мектеп бағдарламасы оқушылардан төрт жыл оқуды талап етеді. Муниципалитеттегі бастауыш мектеп бағдарламасында 428 оқушы оқыды. Міндетті негізгі білім беру бағдарламасы алты жылға созылады және онда 438 оқушы оқыды. Сонымен қатар, үйде оқыған немесе басқа дәстүрлі емес мектепке барған 6 оқушы болды. 2000 жылы Лутриде басқа муниципалитеттен 48 оқушы келді, ал 732 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.

Көлік

Муниципалитетте үш темір жол станциясы бар: Лозанна–Берн сызығындағы және Симплон сызығындағы станциялар.