Ахмад Джамал: Американдық джаз сазгерінің өмірі мен шығармашылығы
Ahmad Jamal
Ахмад Джамал (1930-2023) – әйгілі джаз пианисті, композитор, Grammy сыйлығының иегері. «Pershing Hotel» альбомы 108 апта бойы хит болды. Джаз туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық джаз пианині (1930–2023)
American jazz pianist (1930–2023)
Ахмад Джамал (шын аты Фредерик Рассел Джонс; 2 шілде 1930 – 16 сәуір 2023) – американдық джаз пианині, композитор, топ жетекшісі және педагог. Алты онжылдық бойы ол джаздағы ең табысты шағын топтардың бірін басқарды. Ол Ұлттық өнер қорының (NEA) джаз шебері және музыка тарихына қосқан үлесі үшін өмір бойы жетістікке жеткені үшін «Грэмми» сыйлығының иегері болды.
Ahmad Jamal (born Frederick Russell Jones; July 2, 1930 – April 16, 2023) was an American jazz pianist, composer, bandleader, and educator. For six decades, he was one of the most successful small group leaders in jazz. He was a National Endowment for the Arts (NEA) Jazz Master and won a Lifetime Achievement Grammy for his contributions to music history.
Першингте: бірақ мен үшін емес
1957 жылы Кроуфордты барабаншы Вернел Фурнье алмастырғанда трионың дыбысы күрт өзгерді, ал топ Чикагодағы Першинг қонақ үйінде «үй триосы» ретінде жұмыс істеді. Триo «At the Pershing: But Not for Me» атты концерттік альбомын шығарды, ол 108 апта бойы ең көп сатылатын он альбомның тізімінде болды. Жамалдың белгілі «Poinciana» әнінің жазбасы алғаш рет осы альбомда жарық көрді. Мүмкін, Жамалдың ең танымал жазбасы – «At the Pershing», ол 1958 жылы Чикагодағы Першинг қонақ үйінде жазылған. Бұл жазба оған 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардағы джаз дәуірінде үлкен танымалдылық әкелді. Жамал басист Израиль Кросби мен барабаншы Вернел Фурньемен бірге орындады. Концерттік тізімге «Оклахома!» мюзиклінен «The Surrey with the Fringe on Top» әні және Жамалдың «Poinciana» джаз стандартының аранжировкасы сияқты әртүрлі пьесалар енді. Джаз музыканттары мен тыңдаушылар «At the Pershing» жазбасынан шабыттанды, ал Жамалдың триосы джаз тарихындағы маңызды жаңа құрылыс блогы ретінде танылды. Сыншы Джон Мортлендтің айтуынша, оның ерекше минималистік стилі мен ұзартылған импровизациялары көзге түсті. «The New York Times» газетінің тілшісі Бен Ратлифф альбом туралы пікір білдіріп: «Егер сіз жағымды көркем өнердің бір уақытта радикалды мәртебеге ие бола алатынына дәлел іздесеңіз, Жамал сізге жол көрсетеді», деді. Ең көп сатылған «But Not For Me» альбомын жазғаннан кейін, Жамалдың музыкасы 1950-ші жылдары кеңінен танымал болды және ол өзінің «өсіп келе жатқан капиталына» қатысты инвестициялық шешімдеріне байланысты бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. 1962 жылы «The Three Strings» тобы тарады, ал Жамал толық оркестрмен «Macanudo» альбомын жаздырды.
The trio's sound changed significantly when Crawford was replaced with drummer Vernel Fournier in 1957, and the group worked as the "house trio" at Chicago's Pershing Hotel. The trio released the live album, At the Pershing: But Not for Me, which stayed on the Ten Best selling charts for 108 weeks. Jamal's recording of the well known song "Poinciana" was first released on this album. Perhaps Jamal's most famous recording, At the Pershing, was recorded at the Pershing Hotel in Chicago in 1958; it brought him popularity in the late 1950s and into the 1960s jazz age. Jamal played the set with bassist Israel Crosby and drummer Vernel Fournier. The set list expressed a diverse collection of tunes, including "The Surrey with the Fringe on Top" from the musical Oklahoma! and Jamal's arrangement of the jazz standard "Poinciana". Jazz musicians and listeners alike found inspiration in the At the Pershing recording, and Jamal's trio was recognized as an integral new building block in the history of jazz. Evident were his unusually minimalist style and his extended vamps, according to reviewer John Morthland. The New York Times contributor Ben Ratliff said, in a review of the album, "If you're looking for an argument that pleasurable mainstream art can assume radical status at the same time, Jamal is your guide." After the recording of the best selling album But Not For Me, Jamal's music grew in popularity throughout the 1950s, and he attracted media coverage for his investment decisions pertaining to his "rising fortune". In 1962, The Three Strings disbanded and Jamal recorded Macanudo with a full orchestra.
Музыкаға қайта оралу және " Ояну "
1964 жылы Жамал Нью-Йоркке көшіп келгеннен кейін өнерін қайта бастады және Village Gate түнгі клубында тұрақты орындаушы болды. Ол 1965 жылы бассист Джамил С. Насермен бірге Extensions атты жаңа альбомын жазды. Жамал мен Насер 1964 жылдан 1972 жылға дейін бірге ойнады. Ол сонымен қатар Fournier (қайтадан 1965–1966) және барабаншы Франк Гант (1966–1977) сияқтылармен де бірлесіп жұмыс істеді. 1970 жылға дейін ол тек акустикалық фортепианода ғана ойнады. Ол акустикалық фортепианода тұрақты ретімен ойнаған соңғы альбом – "The Awakening" болды. 1970 жылдары ол электропианинода да ойнады, мысалы, 1970 жылғы MASH фильмінің тақырып әні болған "Suicide is Painless" музыкалық шығармасын орындады. Бұл ән 1973 жылы фильм саундтрегінің қайта шығарылуында The Mash тобының әнге жасаған түпнұсқа вокалдық орындауын алмастырды. Деректерге сәйкес, қолданылған Rhodes пианиносы Швейцариядан сыйлық ретінде алынған. Ол 1970 және 1980 жылдары көбінесе фортепиано, бас және барабаннан құралған триода ойнауды жалғастырды, кейде топқа гитара да қосты. Оның ең ұзаққа созылған концерттерінің бірі – 1979 жылдан 1990 жылдарға дейін Вашингтондағы Blues Alley клубында Жаңа жылды қарсы алу мерекесінде өнер көрсетуі болды.
In 1964, Jamal resumed performing after moving to New York, and started a residency at the Village Gate nightclub. He recorded a new album, Extensions, with bassist Jamil S. Nasser in 1965. Jamal and Nasser continued to play together from 1964 to 1972. He also joined forces with Fournier (again, 1965–1966) and drummer Frank Gant (1966–77), among others. Until 1970, he only played acoustic piano. The final album on which he played acoustic piano in the regular sequence was The Awakening. In the 1970s, he played electric piano as well, as on the instrumental recording of "Suicide is Painless," theme song from the 1970 film MASH, which was released on a 1973 reissue of the film's soundtrack album, replacing the original vocal version of the song by The Mash. Apparently, the Rhodes piano used was a gift from someone in Switzerland. He continued to play throughout the 1970s and 1980s, mostly in trios with piano, bass and drums, and occasionally expanded the group to include guitar. One of his most long standing gigs was as the band for the New Year's Eve celebrations at Blues Alley in Washington, D. C., from 1979 through the 1990s.
Өлім
2023 жылғы 16 сәуірде Джамал Ашли-Фоллстағы (Массачусетс штаты) үйінде простата қатерлі ісігінің асқынуынан қайтыс болды. Ол 92 жаста еді. Дәстүрлі джазды (“американдық классикалық музыка”, оны осылай атауды ұнатқан) оқыған ол, дәстүрлі классикалық және заманауи джаз музыканттарынан алған бұл (сол кездегі) конвенцияға қайшы келетін тәсілдері, Билл Эванс, Херби Хэнкок, Маккой Тайнер, Седар Уолтон, Итан Айверсон және Билл Шарлап сияқты келешек джаз шеберлеріне жол ашты. Джамалды джаз сыншылары мен тарихшылары көбінесе назарынан тыс қалдырғанмен, ол Майлс Дэвиске зор ықпал еткені жиі айтылады. Дэвис Джамалдың ырғақтық сезіміне және оның “кеңістік сезіміне, оның нәзік тактысына, оның қарапайымдылығына” тәнті болғанын мәлімдеген. Майлс өзінің музыканттарын Джамалдың концерттеріне жіберіп, олар Майлс қалағандай ойнауды үйренсін деген ниетте болған. Майлзді таң қалдырған Джамалдың контрасттары (күшті және жұмсақ тембрлерді, жылдам және баяу ырғақтарды біріктіретін мелодияларды құрауы) болды. Өмірінің соңғы жылдарында Джамал джаз жанрына әсер ететін электрондық элементтерді қабылдады. Ол кейде әдеттегі үш адамнан тұратын тобына тенор саксофонды (Джордж Коулман) және скрипканы қосып, құрамын кеңейтетін. 2010 жылы Down Beat журналына сұхбат берген джаз әуесқосы Джамалдың дамуын “қазіргі кезде агрессивтірек және импровизациялық” деп сипаттады. “Бұрын авангард деуші едім, бірақ бұл дұрыс болмауы мүмкін. Қандай атау берсеңіз де, оның ойнауы – джаздың мәнісі” деді ол. Саксофонист Тед Нэш Down Beat журналына берген сұхбатында Джамалдың стилімен танысуын былай баяндады: “Оның аккомпанементтеу тәсілі көптеген пианистердің клавиатураның ортасында аккордтармен ойнайтын, жай ғана кеңістікті толтыруға тырысатын әдеттегі тәсілі емес еді. Ол көптеген жеке ноталармен жауап беретін. Сіз ойнағаннан кейін ол керісінше, тікелей сізге бірдеңе тастап отыратын. Бұл өте қызықты болды, себебі ол сізді тоқтатып, оған жауап беруге мүмкіндік беретін, содан кейін сіз тағы бір нәрсе ойнағыңыз келетін – мұны көптеген пианистермен сезінбеймін. Бұл өте тартымды. Болжам бойынша, адамдар оған назар аударуының себебі де осы. Ол оларды жақсылап тыңдауға мәжбүрлейді”. Джамал Говард А. Робертс хорының дауысымен “The Bright, the Blue and the Beautiful” және “Cry Young” альбомдарын жазды; өз туған қаласы Питтсбургтің құрметіне жез, үрлемелі және ішекті аспаптармен; және тенор саксофонист Джордж Коулменмен “The Essence Part One” альбомын жазды.
On April 16, 2023, Jamal died from complications of prostate cancer at home in Ashley Falls, Massachusetts. He was 92. Trained in both traditional jazz ("American classical music", as he preferred to call it) These (at the time) unconventional techniques that Jamal gleaned from both traditional classical and contemporary jazz musicians helped pave the way for later jazz greats like Bill Evans, Herbie Hancock, McCoy Tyner, Cedar Walton, Ethan Iverson, and Bill Charlap. Though Jamal is often overlooked by jazz critics and historians, he is frequently credited with having a great influence on Miles Davis. Davis is quoted as saying that he was impressed by Jamal's rhythmic sense and his "concept of space, his lightness of touch, his understatement". Miles used to send his crew to concerts of Jamal, so they could learn to play like Miles wanted it. Jamal's contrasts (crafting melodies that included strong and mild tones, and fast and slow rhythms) were what impressed Miles. In his later years, Jamal embraced the electronic influences affecting the genre of jazz. He also occasionally expanded his usual small ensemble of three to include a tenor saxophone (George Coleman) and a violin. A jazz fan interviewed by Down Beat magazine about Jamal in 2010 described his development as "more aggressive and improvisational these days. The word I used to use is avant garde; that might not be right. Whatever you call it, the way he plays is the essence of what jazz is." Saxophonist Ted Nash described his experience with Jamal's style in an interview with Down Beat magazine: "The way he comped wasn't the generic way that lots of pianists play with chords in the middle of the keyboard, just filling things up. He gave lots of single line responses. He'd come back and throw things out at you, directly from what you played. It was really interesting because it made you stop, and allowed him to respond, and then you felt like playing something else – that's something I don't feel with a lot of piano players. It's really quite engaging. I guess that's another reason people focus in on him. He makes them hone in." Jamal recorded with the voices of the Howard A. Roberts Chorale on The Bright, the Blue and the Beautiful and Cry Young; with brass, reeds, and strings celebrating his hometown of Pittsburgh; and with tenor saxophonist George Coleman on the album The Essence Part One.