Кіріспе

Математикалық өрнектегі көбейтуші коэффициент – математикада полиномның, тізбектің немесе өрнектің кейбір мүшелеріне қатысты көбейтуші сан. Ол сан (өлшемсіз) болуы мүмкін, мұндай жағдайда ол сандық фактор деп аталады. Ол өлшем бірліктері бар тұрақты сан да болуы мүмкін, онда ол тұрақты көбейтуші деп аталады. Егер айнымалылар мен тұрақтылардың комбинациясы міндетті түрде көбейтіндіге қатыспаса, онда ол параметр деп аталады. Мысалы, полиномның коэффициенттері 2, −1 және 3 болады, ал полиномдағы айнымалының дәрежелерінің коэффициенттері параметрлері a, b және c болады. Анық сан, сондай-ақ тұрақты мүше немесе жай ғана тұрақты – өрнекте айнымалыларға байланысты емес шама. Мысалы, жоғарыдағы өрнектердің тұрақты мүшелері – сәйкесінше 3 саны және c параметрі. Полиномдағы айнымалының ең жоғары дәрежесіне сәйкес келетін коэффициент жетекші коэффициент деп аталады. Мысалы, жоғарыдағы өрнектерде жетекші коэффициенттер сәйкесінше 2 және a. Дифференциалдық теңдеулер контекстінде, теңдеуді көбінесе белгісіз функциялар мен олардың туындыларынан тұратын полиномды нөлге теңестіру түрінде жазуға болады. Бұл жағдайда дифференциалдық теңдеудің коэффициенттері осы полиномның коэффициенттері болып табылады және әдетте тұрақты емес функциялар болады. Коэффициент тұрақты функция болған кезде тұрақты коэффициент деп аталады. Сандарды шатастырмау үшін, белгісіз функцияларға және олардың туындыларына байланысты емес коэффициент әдетте тұрақты мүше деп аталады, ал тұрақты коэффициент деп емес. Атап айтқанда, тұрақты коэффициенті бар сызықтық дифференциалдық теңдеуде тұрақты мүше әдетте тұрақты функция болып саналмайды.

Сызықтық алгебра

Сызықтық алгебрада сызықтық теңдеулер жүйесі көбінесе оның коэффициент матрицасы арқылы бейнеленеді. Мысалы, теңдеулер жүйесінде сәйкес коэффициент матрицасы былай болады. Коэффициент матрицалары Гаусс жоюы және Крамер ережесі сияқты жүйеге шешімдер табуға арналған алгоритмдерде қолданылады. Матрицадағы қатардың бас жазуы (кейде бас коэффициенті) – сол қатардағы бірінші нөлдік емес жазу. Мысалы, матрицада бірінші қатардың бас коэффициенті 1, екінші қатардың бас коэффициенті 2, үшінші қатардың бас коэффициенті 4, ал соңғы қатарда бас коэффициенті жоқ. Коэффициенттер элементар алгебрада көбінесе тұрақтылар ретінде қарастырылса да, контекст кеңейгенде оларды айнымалылар ретінде де қарастыруға болады. Мысалы, базасы болған векторлық кеңістіктегі векторының координаталары – базалық векторлардың өрнегіндегі коэффициенттері.