Жапондық барлаушы-дипломат ұшағы "Пит"

Кіріспе

Жапондық барлау ұшағы

Mitsubishi F1M (Одақтастар "Пете" деп атады) – Екінші дүниежүзілік соғыстың жапондық барлау ұшағы. Бұл Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің соңғы екі қанатты ұшақ түрі болды, 1936 және 1944 жылдар аралығында 944 данасы салынды. Әскери-теңіз күштерінің белгілемесі "Нульдік типті теңіз бақылау ұшағы" (零式水上観測機) болды.

Жобалау және әзірлеу

1934 жылы Жапон императорлық теңіз күштері Mitsubishi, Aichi және Kawanishi компанияларына Накадзима E8N гидропландарының жаңасына қатысты талаптарды жіберді. Бұл гидропландар теңіз кемелерінен қысқа қашықтықтағы барлау және бақылау миссиялары үшін қолданылды. Mitsubishi компаниясының Ka 17 үлгісі, жапон теңіз күштерінде F1M1 деген қысқаша белгі алып, бір Nakajima Hikari 1 радиалды қозғалтқышымен жабдықталған, толығымен металдан жасалған кішкентай биплан болды. Aichi компаниясының басты бәсекелесі F1A да осы қозғалтқышты қолданды. Ұшақтың қанаттары эллипс тәрізді болды, ал соққыны азайтуға ерекше көңіл бөлінді, ұшақтар арасындағы тіректер мен сымдар саны ең төменге дейін азайтылды. Бірінші F1M1 1936 жылдың маусымында ұшты. F1M1, Aichi ұшағына қарағанда жақсы көрсеткіштер көрсеткенімен, суда да, ауада да тұрақсыздық мәселесі болды, сондықтан бұл мәселелерді шешу үшін ұшақ қайта жобаланды. Қанаттарының пішіні өзгертілді, алдыңғы және артқы жиектері тік және кеңейтілді, сондай-ақ қанаттың бұрышы арттырылды. Вертикальды қанат пен руль де үлкейтілді. Ұшақтың поплавоктары жүзу қабілетін арттыру үшін үлкейтілді, ал Hikari қозғалтқышы Mitsubishi Zuisei 14 цилиндрлі радиалды қозғалтқышымен ауыстырылды, бұл алға қарай көруді жақсартты. Жаңартылғаннан кейін ұшақтың басқару мүмкіндіктері айтарлықтай жақсарды және жаңартылған ұшақ Теңіз күшінің 0-ші үлгісіндегі 11-ші бақылау гидропланы (rei shiki kansokuki ichi ichi gata, қысқаша Reikan) ретінде өндіріске тапсырылды, F1M2 деген қысқаша атаумен. Барлығы 940 ұшақ салынды (342 Mitsubishi компаниясымен, 598 Sasebo Arsenal және 21-ші Arsenal компанияларымен), сонымен қатар 4 прототип те жасалды (ескі басылымдарда өндіріс көлемі жоғары көрсетілген, мысалы, 1,016 немесе 1,118). F1M2-нің максималды жылдамдығы 368 км/сағ (230 миль/сағ), ал сыртқы жүксіз ұшу қашықтығы 1,072 км (670 миль) құрады. F1M ұшағының қызмет ету мерзімі 350 сағатқа бағаланды, одан кейін оны ауыстыру қажет болды. Ол Жапон императорлық теңіз күштеріне өте әмбебап операциялық платформаны ұсынды. F1M ең көп дегенде үш 7,7 мм (.303 дюйм) пулеметпен (екі алға қаратылған және біреу икемді артқы атысқа арналған) және екі 60 кг (132 фунт) бомбамен қаруланған.

In 1934, the Imperial Japanese Navy issued a specification to Mitsubishi, Aichi and Kawanishi for a replacement for its Nakajima E8N floatplanes, which were used for short ranged reconnaissance and observation missions from the Navy's warships. Mitsubishi's design, the Ka 17, given the short system designation F1M1 by the Japanese Navy, was a small all metal biplane powered by a single Nakajima Hikari 1 radial engine rated at , the same engine as used by Aichi's competing F1A. It had elliptical wings and great care had been taken to reduce drag, with the number of interplane struts and bracing wires minimised. The first of four F1M1s flew in June 1936. While the F1M1 had better performance than the Aichi aircraft, it had poor stability both on the water and in the air, so the aircraft was redesigned to resolve these problems. The wings were redesigned, with straight tapered leading and trailing edges and rigged with greater dihedral, and the vertical fin and rudder were enlarged. The aircraft's floats were enlarged to increase buoyancy, and the Hikari engine was replaced by a Mitsubishi Zuisei 14 cylinder radial, giving better forward visibility. As modified, the aircraft's handling characteristics were greatly improved, and the modified aircraft was ordered into production as the Navy Type 0 observation seaplane Model 11 (rei shiki kansokuki ichi ichi gata, Reikan in short), with the short designation F1M2. 940 series aircraft were built in total (342 by Mitsubishi and 598 by Sasebo Arsenal and 21st Arsenal) in addition to 4 prototypes (older publications present higher production figures, i. e., 1,016 or 1,118). The F1M2 had a maximum speed of 368 km/h (230 mph) and operating range of up to 1,072 km (670 mi) without external stores. An F1M airframe had a projected operational life of 350 flight hours, after which it needed replacing. It provided the Imperial Japanese Navy with a very versatile operations platform. The F1M was armed with a maximum of three 7.7 mm (.303 in) machine guns (two fixed forward firing and one flexible rear firing) with provision for two 60 kg (132 lb) bombs.

Пайдалану тарихы

F1M бастапқыда катапультадан ұшырылатын барлаушы-флот ұшағы ретінде салынды, артиллериялық нысананы табуға маманданған. "Пете" конвойды сүйемелдеу, бомбалау, суасты қайықтарға қарсы күрес, теңіздік патрульдеу, құтқару, тасымалдау және кемелерге қарсы шабуыл сияқты бірқатар жергілікті міндеттерді орындады; мысалы, 1942 жылдың 9 сәуірінде PT 34 моторлы торпедалық қайығын батырды. Бұл тип сонымен қатар аумақтық қорғаныс күштерi ретiнде қолданылып, Алеут аралдарында, Соломон аралдарында және басқа да көптеген майдандарда әуе шайқасына қатысты. Жаңа Гвинея майданында ол одақтас бомбалаушыларымен және одақтас күштердің ұшақтарымен әуе шайқасында жиі қолданылды. 1945 жылы, соғыс аяқталғанда, индонезиялықтар Индонезия Ұлттық революциясы кезінде голландтарға қарсы күресу үшін бірнеше F1M2 ұшағын қолға түсірді.

Тірі қалған әуе кемелері

2023 жылдың ақпан айында төрт Mitsubishi F1M ұшағы 20 жылдан астам сақтаудан кейін АҚШ-та аукционға қойылды.