Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Янг ди Пертуан Агонг 1975 жылдан 1979 жылға дейін.
Yang di Pertuan Agong from 1975 to 1979
Сұлтан Яхья Петра ибни Әлмархум Сұлтан Ибрагим (жави:; 10 желтоқсан 1917 – 29 наурыз 1979) – 1960 жылдан бастап Келантан сұлтаны, ал 1975 жылдан 1979 жылы қайтыс болғанға дейін Малайзияның конституциялық монархы, алтыншы Янг ди Пертуан Агонг болған.
Sultan Yahya Petra ibni Almarhum Sultan Ibrahim (Jawi: ; 10 December 1917 – 29 March 1979) was Sultan of Kelantan from 1960, and the sixth Yang di Pertuan Agong, the constitutional monarch of Malaysia, from 1975, until his death in 1979.
Ерте өмір
Ол 1917 жылдың 10 желтоқсанында Келатанның Кота-Бару қаласындағы Балай Бесар сарайында Тенгку Яхья Петра деген атпен дүниеге келді. Ол Сұлтан Ибрагимнің (1897 жылы туған; 1944–1960 жылдары билік құрған) үшінші әйелі, Сик Эмбонг бинти Энцик Даудтан (1899–1971) туған екінші ұлы еді. Жас Тенгку Яхья Петраны баласы жоқ ағасы Тенгку Исмаил (кейін Сұлтан Исмаил) тәрбиеледі. Ол Англияда оқуын жалғастырмас бұрын Пенангтағы Фрэнсис Лайт мектебінде білім алды. Оның ағасы, Сұлтан Исмаил, 1939 жылдың 21 шілдесінде оны Тенгку Теменггон Келантан қызметіне тағайындады. Кейіннен ол 1945 жылдың 6 ақпанында әкесі Сұлтан Ибрагимнан Тенгку Бендахара Келантан шеніне көтерілді. 1941 жылдан 1948 жылға дейін Келатанның түрлі мемлекеттік қызметтерінде қызмет етті.
He was born on 10 December 1917, as Tengku Yahya Petra at Istana Balai Besar in Kota Bharu, Kelantan. He was the second son of Sultan Ibrahim (b. 1897; reigned 1944–1960) by his third wife, Cik Embong binti Encik Daud (1899–1971). The young Tengku Yahya Petra was raised by his childless uncle, Tengku Ismail (later Sultan Ismail). He was sent to the Francis Light School in Penang before continuing his studies in England. His uncle, Sultan Ismail, appointed him Tengku Temenggong Kelantan on 21 July 1939. He was later promoted to Tengku Bendahara Kelantan on 6 February 1945 by his father, Sultan Ibrahim. He served in various Kelantan civil service posts from 1941 to 1948.
Келантан мұрагерлік дау
Тенгку Индра Петра – сұлтан Ибрагимнің үлкен ұлы және сұлтан Яхья Петраның ағасы. Сұлтан Ибрагим баласыз қалған ағасы, сұлтан Исмаилдың орнын басып алғаннан кейін, Тенгку Индра Петра 1944 жылғы 25 қазанда Раджа Муда Келантан титулымен мұрагер болып тағайындалды. Бірақ, әкесімен туындаған келіспеушіліктерге байланысты, ол 1948 жылғы 1 ақпанда әкесінің жарлығымен лауазымынан алынып, мұрагерлік тізбегінен шығарылды. Сол күні сұлтан Яхья Петра ағасының орнына келіп, жаңа атақ – Тенгку Махкота Келантанды алды. Тенгку Индра Петра саясатқа қатысып, 1955 жылғы алғашқы федералдық заң шығару сайлауында Парламент депутаты болып сайланды. Тенгку Индраның ұрпақтары содан бері олардың отбасының Келантан тағына мұрагерлік құқығынан шеттетілуіне қарсы дау тудырып келеді. Тенгку Индра Петра сұлтан Яхья Петраның мұрагері, сұлтан Исмаил Петраның тағына отыру рәсімін өткізбеді. Сұлтан Ибрагим, сұлтан Яхья Петра және сұлтан Исмаил Петраның тағына отыру рәсімдерін Тенгку Панглима Раджа Тенгку Ахмад жүргізді. Тенгку Панглима Раджа – Жохордың бұрынғы сұлтаны, Султана Занария бинти Тенгку Ахмадтың әкесі.
Tengku Indra Petra was the eldest son of Sultan Ibrahim and elder brother of Sultan Yahya Petra. After Sultan Ibrahim succeeded his childless brother Sultan Ismail, Tengku Indra Petra was appointed heir apparent with the title of Raja Muda Kelantan on 25 October 1944. However, due to conflict with his father, he was dismissed from the post and removed from the line of succession by his father's decree on 1 February 1948. On the same day, Sultan Yahya Petra replaced his brother as heir apparent with the new title of Tengku Mahkota Kelantan. Tengku Indra Petra became a politician and was elected a Member of Parliament (MP) in the first federal legislative election of 1955. Tengku Indra's descendants have since disputed their family's exclusion from the line succession of the Kelantan throne. Tengku Indra Petra did not preside over the installation of Sultan Yahya Petra's successor, Sultan Ismail Petra, It was Tengku Panglima Raja Tengku Ahmad who presided over installations of Sultan Ibrahim, Sultan Yahya Petra and Sultan Ismail Petra. Tengku Panglima Raja was the father of the former Sultanah of Johor, Sultanah Zanariah binti Tengku Ahmad.
Кiру
Сұлтан Яхья Петра (кейін осылай аталды) 1960 жылдың 9 шілдесінде әкесі қайтыс болғаннан кейін бір күннен соң оның орнына отырды. Ол 1961 жылдың 17 шілдесінде Кота-Барудағы Балай-Бесар сарайында таж кигізілді.
Sultan Yahya Petra (as he became) succeeded his father a day after the latter's death on 9 July 1960. He was crowned on 17 July 1961 at Istana Balai Besar in Kota Bharu.
Янг ди-Пертуан Агонгтың орынбасары болып сайлануы
Сұлтан Яхья Петра 1970 жылдың 21 қыркүйегінен 1975 жылдың 20 қыркүйегіне дейін Ян ди Пертуан Агонг федералды патшасының орынбасары қызметін атқарды.
Sultan Yahya Petra served as Deputy Yang di Pertuan Agong, the federal deputy king between 21 September 1970 and 20 September 1975.
Янг ди-Пертуан Агонг болып сайлануы
Алтыншы Ян ди Пертуан Агонг (федералды патша) сайлау кезінде Жохордың ең аға сұлтаны Исмаил өзін қарастырудан бас тартты. Сұлтан Яхья Петра да бастапқыда ауыр инсульт салдарынан ұсынылмаймын деді, бірақ кейін ойын өзгертті және сайланды. Оның мерзімі 1975 жылдың 21 қыркүйегінен басталды.
During the election of the sixth Yang di Pertuan Agong (the federal king), the most senior ruler Sultan Ismail of Johor declined to be considered. Sultan Yahya Petra also declined nomination at first due to having suffered a serious stroke, but changed his mind and was duly elected. His term began from 21 September 1975.
Патшалық
Малайзияның екінші премьер-министрі Тун Абдул Разак 1976 жылдың 14 қаңтарында, Яхья Петра сұлтанның Янг ди Пертуан Агонг болып сайланғанына төрт айдан аспағанда қайтыс болды. 1977 жылы саяси дағдарыс және зорлық-зомбылық салдарынан оның туған штатында төтенше жағдай жарияланды.
Malaysia's second prime minister Tun Abdul Razak died on 14 January 1976 less than four months into Sultan Yahya Petra's reign as Yang di Pertuan Agong. In 1977 a state of emergency was declared in his own state following a political crisis and violence.
Өлім және жерлеу
Сұлтан Яхья Петра 1979 жылғы 29 наурызда сағат 15:45-те Ұлттық сарайда жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның табыты бір күн бойы Ұлттық сарайда қойылды, содан кейін ұшақпен Кота-Баруға апарылып, Келантан корольдік мазарында жерленді.
Sultan Yahya Petra died of an apparent heart attack at 3:45 pm at the National Palace on 29 March 1979. His coffin lay in state at the National Palace for a day and was then taken by plane to Kota Bharu where it was buried at the Kelantan Royal Mausoleum.
Отбасылық өмір
Ол Тенгку Зайнаб бинти Тенгку Шри Утама Раджа Тенгку Мұхаммед Петраға (1917–1993) үйленген. Ол Раджа Перемпуан Зейнаб II деп аталып, (оның қарындасы Сұлтан Ибрахимның әйелі Раджа Перемпуан Зейнаб I болған) және Раджа Пермаисури Агонг дәрежесіне ие болды. Сұлтан Яхья Петра мен Раджа Перемпуан Зейнаб II-нің бір ұлы мен алты қызы болды. Бірақ, олардың екі қызы жас кезінде қайтыс болды. Ол Тенгку Александрия бинти Тенгку Юсуфқа да үйленді, одан оған ұл туды.
He was married to Tengku Zainab binti Tengku Sri Utama Raja Tengku Muhammad Petra (1917–1993), who was styled Raja Perempuan Zainab II (her stepmother in law was Raja Perempuan Zainab I, consort of Sultan Ibrahim) and Raja Permaisuri Agong. Sultan Yahya Petra and Raja Perempuan Zainab II had one son and six daughters. However, their two daughters died when they were young. He also married Tengku Alexandria binti Tengku Yusuf and was given a son.
Марапаттар мен мадақтамалар
Сұлтан Яхья Петра Малайзия Корольдік әуе күштерінің маршалы шеніне ие болды.
Sultan Yahya Petra held the rank of Marshal of the Royal Malaysian Air Force.