Кіріспе

1979-1984 жылдар аралығында Янг ди Пертуан Агонг

Сұлтан Хажи Ахмад Шах Әл Мустаин Билла ибни Әлмархум Сұлтан Әбу Бакар Рияятуддин Әл Музазам Шах (жауи: المرحوم سلطان حاج أحمد شاه المستعين بالله إبن المرحوم سلطان أبو بكر رعاية الدين المعظم شاه; 24 қазан 1930 жыл – 22 мамыр 2019 жыл) 1974 жылдан 2019 жылы тақтан басқанға дейін Пахан сұлтаны болды, ал бұрын жетінші Янг ди Пертуан Агонг, 1979 жылдан 1984 жылға дейін Малайзияның конституциялық монархы. Оның сұлтандықтан бас тартуы туралы шешімді Корольдік Кеңес 2019 жылдың 11 қаңтарындағы кезектен тыс отырыста қабылдады. Бұл шешімді қабылдау үшін аталған органға көбірек өкілеттік беру мақсатында мемлекеттік конституцияға арнайы түзету енгізілді, себебі сұлтанның денсаулығының нашарлауына байланысты билік етуге қабілетсіздігі айтылды. Абдикация туралы мәлімдеме келесі күні жарияланды және ол Корольдік Кеңес отырысы күнінен бастап кері күшіне енді, бұл оның ұлы Абдулланың сол сәтте-ақ сұлтан болып тағайындалуына және сол айдың соңында келесі Янг ди Пертуан Агонг болып сайлануына жол ашты.

Өмірбаян

Түскі сағат 12-де туылған, жұма күні, 1930 жылғы 24 қазанда, Пекан, Паханг, Маңға Тунгал астанасында. Ол Сұлтан Әбу Бакар Риятуддин Әл Муаззам Шах ибн Әлмүрхүм Сұлтан Абдулла әл Муаттасим Билла Шахтың (1932 жылы билік құрған, 1974 жылы қайтыс болған) және оның ресми және патшалық жұбайы Тенгку Ампуан Бесар Ража Фатима бинти Әлмүрхүм Сұлтан Искандар Шах Каддасулланың (1910-1988), Перак патшалық отбасының ханшайымы, жалғыз ұлы болды. Малай колледжінің студенті Куала Кангсар, ол Оксфордтың Ворчестер колледжінен және Эксетер университетінен мемлекеттік басқару бойынша диплом алды. 1974 жылы әкесінен кейін сұлтан болды. 1979 жылы 7-ші Янг ди Пертуан Агонг болып сайлануы келіспеушіліктерге толы болды, себебі ол келе жатқан премьер-министр доктор Махатхир Мохамадпен араздасқан деген қауесет тарады. Алайда, бұл ақпарат рас емес екені дәлелденді және ол премьер-министрдің жанкүйері болды. Оның әкесі Әбу Бакар 22 жыл бұрын бес рет бірінші Агонг болып сайлануға тырысқан, бірақ сәтті болмаған. Даулы, еріншекті мінезді тұлға болғандықтан, Пахангтағы бас министрлерін ұсақ дауларға байланысты отставкаға жіберуге жиі мәжбүр еткен. Оның сүйікті хоббиі – футбол, гольф, поло және ат спорты. Сұлтан Ахмад Шах белсенді спортшы, 1984 жылдан 2014 жылға дейін Малайзия футбол қауымдастығының (FAM) президенті, 2002 жылға дейін Азия футбол конфедерациясының (AFC) және 2011 жылдан 2019 жылға дейін АСЕАН футбол федерациясының (AFF) президенті болды. Оның ресми және патшалық жұбайы, Теренггану патшалық отбасының мүшесі Тенгку Ампуан Афзан бинти Тенгку Панглима Перунг Мухаммад, оның Раджа Пермаисури Агонг қызметін атқарды, бірақ 1988 жылғы 29 маусымда Паханға оралғанда қатерлі ісіктен қайтыс болды. Сұлтан Ахмад Шахтың екінші әйелі Калсом Абдулла (туған тегі Анита) 1991 жылы Паханг сұлтаны болып тағайындалды. Кейін олардың екеуінің де Тенгку Ариф Теменггонг Паханг Тенгку Фахд Муадзам деген баласы болды.

Абдикация және өлім

Біршама уақыт ауырып жүргеннен кейін, Сұлтан Ахмад Шах 2019 жылдың 11 қаңтарынан бастап (Пахан штатының Агонгты тағайындау кезені болғанда) штат конституциясына түзетулер енгізілген соң тақтан бас тарды. 2019 жылдың 22 мамырында Сұлтан Ахмад Шах 88 жасында Куала-Лумпурдағы Ұлттық жүрек институтында сағат 8:50-де қайтыс болды. Ол Пекан қаласындағы Абу Бакар патшалық мешітіне жақын орналасқан Пахан корольдік мазарында, марқұм әйелі Тенгку Ампуан Афзанның қабірінің жанына жерленді. Пахан штаты 40 күндік аза тұрды, штат бойынша Пахан тулары жартылай төмен түсірілді, ал келесі 3 күнге жоспарланған барлық ойын-сауық іс-шаралары күштен тоқтатылды.

Тақырыбы

Аты Жұмыс күні Туған жері Өлген күні Өлген жері Неке Датасы Жұбайы Олардың балалары Олардың немерелері Тенгку Мериам Истана Әбу Бакар, Пекан, Паханг 24 сәуір 1976 Ажырасып кетті Тенгку Дато’ Шри Камил Исмаил бин Тенгку Идрис Шах (ажырасып кетті), Дато' Сери Мохамед Туфик Аль Озеир Y. M. Тенгку Аиди Ахмад Шах Y. M. Тенгку Нурул Камалия Y. M. Тенгку Мадина Камилия Y. M. Путери Наташа Y. M. Путери Нур Афзан Y. M. Тенгку Абдулла Әмір Ахмад Шах Путери Надра Рания Путери Шакира Нурженна Тенгку Мухаини Истана Мангал Тунгал, Пекан, Паханг 22 қаңтар 1981 Ажырасып кетті Тенгку Дато’ Ибрахим Петра бин Тенгку Индра Петра (ажырасып кетті), Тан Сри Дато’ Сри Хж. Афенди бин Хж. Буанг (Қорғаныс күштерінің бастығы) Путери Мунаварра Сиаммия Тун Путера Абдул Мубин Шах Тенгку Айша Марселла Истана Мангал Тунгал, Пекан, Паханг 23 қазан 1980 Ажырасып кетті, 2 шілде 1987 Тунку Камил Икрам бин Тунку Абдулла (ажырасып кетті), Дато’ Мухамед Йохан бин Дато’ Мухамед Юсуф Y. M. Тунку Шазван Кайиша Y. M. Тун Путра Ахмад Аизуддин Шах Y. M. Путри Афзан Шакира Набила Тун Путра Шакил Абдулла Шах Тун Путера Хирие Ахмад Шах Путери Хайра Лайна Путери София Хадиджа Айша Тенгку Абдулла Истана Мангал Тунгал, Пекан, Паханг 6 наурыз 1986, 1991 Тунку Азиза Амина Маймуна Искандария бинти Алмархум Багинда Ал Мутавакил Алллах Сұлтан Искандар Ал Хадж, Че Пуан Джулия бинти Абдул Раис Y. A. M. Тенгку Әмір Нассер Ибрагим (асырап алған) Алмархум Y. A. M. Тенгку Ахмад Искандар Шах (24 шілде 1990 ж. қайтыс болды) K. Д. Y. M. M. Тенгку Хассанал Ибрагим Алам Шах Y. A. M. Тенгку Мұхаммед Ысқандар Рияятутдин Шах Y. A. M. Тенгку Ахмад Исмаил Шах Y. A. M. Тенгку Путери Афзан Амина Хафизатулла Y. A. M. Тенгку Путери Жихан Азиза Атиатулла Y. A. M. Тенгку Путери Иман Афзан Y. A. M. Тенгку Путери Илиша Амера Y. A. M. Тенгку Ильяна Y. M. Тенгку Адам Ибрахим Шах Y. M. Тенгку Сулейман Абдулла Шах Y. M. Тенгку Зайн Эдин Шах Y. M. Тенгку Нұх Мұхаммед Шах Y. M. Тенгку Алея Норлини Тенгку Абдул Рахман Истана Мангал Тунгал, Пекан, Паханг 27 шілде 2002, 2012 Че Пуан Муда Джулита Айша бинти Абдул Латиф, Че Пуан Нур Бахия бинти Мохд Акип Y. M. Тенгку Эдди Акасия Y. M. Тенгку Ахмад Фирхан Шах Y. M. Тенгку Амера Асия Y. M. Тенгку Армаан Алам Шах Тенгку Нонг Фатима Дато Хажи Мохаммед Моиз Y. M. Путери Сура Афзан Тун Путера Ясир Ахмад Шах Y. M. Тенгку Адам Ибрахим Шах Y. M. Тенгку Сулейман Абдулла Шах Y. M. Тенгку Нұх Мұхаммед Шах Тенгку Шах Тенгку Фахад Муа'азам Шах

Құрметтер

1979 жылдан 1984 жылға дейін Янг ди Пертуан Агонг болған Сұлтан Хажи Ахмад Шах конституциялық ережелерге сәйкес Малайзия Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы лауазымын автоматты түрде иеленді, сонымен қатар Малайзия Корольдік Әуе Күштерінің Маршалы, Малайзия Корольдік Теңіз Күштерінің Әскери-теңіз флотының адмиралы және Армияның Маршалы шенін алды. 2019 жылы қызметтен кеткенге дейін ол Корольдік Әуе Күштерінің Бас полковнигі болды және Корольдік Әуе Күштерінің ресми шараларына қатысты.