Кіріспе
Авторлық құқықпен қорғалған телешоудың жалпы тұжырымдамасы және бренді
Телевизиялық формат – авторлық құқықпен қорғалған телешоудың жалпы тұжырымдамасы және бренді. Форматтардың ең көп таралған түрлері – ойын-шоулар мен реалити-шоулар жанрлары, олардың көптеген түрлері жергілікті қатысушылармен бірнеше нарықта қайта жасалады. Жақындағы сәтті мысалдарға "Survivor", "Кім миллионер болғысы келеді?", "Pop Idol" және "Big Brother" жатады, олардың барлығы әлемдік деңгейде табысқа жетті. Мұндай форматтар франшиза деп те аталады, себебі формат құқықтары көбінесе лицензиялар арқылы басқарылады. Ситком жанрындағы нақты үлгілер жиі формат ретінде сатылады, бұл телеарналарға оларды өз көрермендерінің талғамына бейімдеуге мүмкіндік береді. Мысалы, BBC-дің "The Office" ситкомы АҚШ-та "The Office (U.S.)", Швецияда "Kontoret", Израильде "HaMisrad", Францияда "Le Bureau", Үндістанда "The Office (India)", Германияда "Stromberg", Канаданың Квебек аймағында "La Job" және Чилиде "La Ofis" болып бейімделді. Форматтар телеарналарға лицензияланады, осылайша олар шоудың өз ұлтына және көрермендеріне сәйкес нұсқасын өндіруге мүмкіндік алады. Форматтар халықаралық теледидар нарығының маңызды бөлігі болып табылады. Бұрыннан дәлелденген идеямен байланысты тәуекелдің төмендігі және көрермендердің өздерінің жергілікті ерекшеліктеріне бейімделген бағдарламаларды көруге басымдық беруіне байланысты форматтарды сатып алу телерадиокомпаниялар үшін танымал. Бағдарламалық форматтарды жасау және сатумен айналысатын жетекші компаниялар: Warner Bros. International Television Production, ITV Studios, Talpa, Endemol Shine және Fremantle.
A TV format is the overall concept and branding of a copyrighted television show. The most common type of formats are those in the television genres of game shows and reality shows, many of which are remade in multiple markets with local contestants. Recent examples include Survivor, Who Wants to Be a Millionaire?, Pop Idol and Big Brother that have all proved successful worldwide. Such types of formats are also known as franchises, since rights to the format are usually handled with licenses. Particular models in the genre of sitcoms are often sold as formats, enabling broadcasters to adapt them to the perceived tastes of their own audience. An example is The Office, a BBC sitcom which got adapted as The Office (U. S.) in the United States, Kontoret in Sweden, HaMisrad in Israel, Le Bureau in France, The Office (India) in India, Stromberg in Germany, La Job in Quebec, Canada and La Ofis in Chile. A format is licensed by TV networks, so that they may produce a version of the show tailored to their nationality and audience. Formats are a major part of the international television market. Format purchasing is popular with broadcasters, due principally to the lower risk associated with an already proven idea and the preference of audiences to watch programming tailored to their locality. Leading companies that handle the creation and sales of programming formats include Warner Bros. International Television Production, ITV Studios, Talpa, Endemol Shine and Fremantle.
Құқықтық мәселелер
Телевизиялық форматтар зияткерлік меншік (ЗМ) нысаны ретінде қарастырылады және телеарна өндірушілері, тарату компаниялары мен телерадиокомпаниялар оларды тұрақты түрде сатып алып, сатады. Мысалы, «Кім миллионер болғысы келеді?» форматы 108 елде қайта жасалды, ал «Idol» форматының жергілікті нұсқалары 42 елде (129 сериядан астам) көрсетілді, оларға шамамен үш миллиард дауыс түсті, оның ең танымал нұсқасы – «American Idol». Дегенмен, телевизиялық форматтар көбінесе авторлық құқық заңнамасымен қорғалмайды. Осының салдарынан, түпнұсқа форматтың табысын көшіріп алуға тырысатын, оны ойлап тапқан адамға еш төлем жасамайтын ұқсас форматтар жасалуы мүмкін. Форматты әзірлеушілер осыған жол бермеу үшін түрлі шаралар қолданады, соның ішінде тауарлық белгілерді пайдалану немесе басқа бағдарламаларды таратудан бас тарту. «Қарап шығу туралы куәлік» беру және жаңа телевизиялық форматтарды қараумен айналысатын компанияларға ұсыну – Телевизиялық сценаристтер қоймасындағы индустрияның маңызды қорғау шараларының бірі. Форматтарды тану және қорғау қауымдастығы (FRAPA) форматтарға құқықтарды қорғау және заңдық қорғауға қолдау көрсету мақсатын қояды.