Кіріспе

Израильдегі Гилбоа тауы (; جبل جلبوع Jabal Jalbūʿ немесе جبل فقوعة Jabal Fuqqāʿa), кейде Гилбоа таулары деп аталады, Израильдегі тау тізбегі. Ол солтүстікте Харод аңғарына (үлкен Изреел аңғарының шығыс бөлігі) және оңтүстік-шығыста Иордан аңғары мен төбелерге қарап тұрады.

Гилбоа

"Гилбоа" деген еврей есімінің мағынасы белгісіз. Бұл есім бұрынғы, семиттік емес топонимнен туындаған болуы мүмкін, онда "gil" сөзі "тауды" білдірген, ал екінші бөлігі белгісіз элементтен құралған.

Киелі кітапта

Еврей Киелі кітапта Израильдің алғашқы патшасы Саул Гилбоа тауында палестиналықтарға қарсы шабуыл жасады. Шайқас патшаның өзінің қылышына құлап, Саулдың ұлдары – Жонатан, Абинадап және Мелхишуа шайқаста қаза тапты. Бұл қайғылы жаңалықты естіген Давид патша тауға қарғыс айтады:
«Гилбоа таулары, сендерге шық немесе жаңбыр жаумасын, ең жақсы жемістер де өспесін. Себебі онда батырдың қалқаны ұятты түрде тасталды, Саулдың майға малынған қалқаны.»

Тарих

1183 жылы Иерусалим Крестонос патшалығының әскері мен Сұлтан Саладиннің әскері Гилбоа тауының етегінде шағын шайқас өткізді. 1260 жылы Айн Джалут шайқасы да Гилбоа тауының етегінде болды. Мұсылман мамлюктерінің моңғолдарға қарсы жеңісі Азия империясының батысқа қарай кеңеюіне тоқ нүкте қойып, мұсылман Египетінің сақталуын қамтамасыз етті.

География

Бұл құрылым бумеранг пішіндес, Батыс жағалаудағы Самарияның жоталарынан солтүстікке қарай созылып, ұзындығының шамамен жартысында солтүстік-батысқа бұрылады. Осылайша, ол Изреел аңғарының оңтүстік-шығыс бөлігін батыстан, ал Бейт-Шеан және Эйн-Харод аңғарларын шығыстан ажыратады. Құрылымның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 496 метр биіктікте орналасқан.

Флора мен фауна

1976 және 1977 жылдары Гилбоа тауында шамамен 170 түрге жуық өсімдік тіркелді, оның ішінде Pinus halepensis (тасты беткейлерде) және Pistacia lentiscus (бұталы қабатта). Жыл сайын ақпан соңынан наурыз соңына дейін тауда қызғылт түсті Хайннің Ирисі (Irus ha Gilboa деп аталатын Гилбоа Ирисі) гүлдейді. Тау жотасында екі табиғат қорығы құрылған: 1970 жылы құрылған Гилбоа Ирисі табиғат қорығы, ауданы , және 2005 жылы құрылған Шығыс Гилбоа қорығы, ауданы . Сондай-ақ, оның жануарлар дүниесі де өте алуан түрлі, 14 түрлі бауырымен жорғалаушы, 7 түрлі кеміргіш, 31 түрлі құс және 13 түрлі изопод кездеседі.