Кіріспе

Чилидің ұлттық әнұраны (lang es, ˈimno nasjoˈnal de ˈtʃile), сондай-ақ "italic=no" (kanˈsjon nasjoˈnal;) немесе бастапқы шумағы бойынша "italic=no" ("Чили, сенің көгің қаншалықты таза") деп те белгілі, 1828 жылы қабылданған. Оның тарихында екі мәтін және екі әуен болған, олар үш түрлі нұсқаны құрады. Қазіргі нұсқасын Рамон Карнисер жазған, ал сөздерін Еусебио Лилло жазған, ол алты бөлімнен және хордан тұрады.

Бірінші ұлттық әнұран

Чилидің алғашқы ұлттық әнұраны 1819 жылға дейін жетеді, сол кезде үкімет 13 қаңтарда осы мақсат үшін музыка мен сөздер жасауға шақырды. Композитор Мануэль Роблес және ақын Бернардо де Вера и Пинтадо осы тапсырманы орындады және олардың "Ұлттық әні" 1820 жылдың 20 тамызында Доминго Артеага театрында алғаш рет орындалды, бірақ басқа тарихшылар оны 1819 жылдың қыркүйегіндегі тойларда ойнап, айтқандарын мәлімдейді. Бастапқыда, ән ойналғанда барлығы тұратын. Театрларда оны әрдайым орындау салты бірте-бірте жойылды, содан кейін оны тек елдің жылдығында ғана орындау талап етілді. Тәуелсіздік тарихында белгілі доктор Бернардо Вера Роблес музыкасына жазылған өлеңдердің авторы болды. Бұл алғашқы әнұран 1828 жылға дейін орындалды, содан кейін қазіргі әнұранмен алмастырылды.

Екінші ұлттық әнұран

Чилидің екінші және қазіргі ұлттық әнұранын испан композиторы Рамон Карнисер либералдық идеялары үшін Англияға жер аударылған кезде жазған. Лондондағы Чили елшісі Мариано Эганя Роблестің әніне қатысты сынды ескере отырып, Карнисерден Бернардо де Вераның түпнұсқа мәтінімен жаңа гимн жазуды сұрады. Испан музыканты бұл туындыды 1827 жылы Барселонаға оралғанға дейін жазған болуы мүмкін, ал оның гимны 1828 жылдың 23 желтоқсанында Сантьягодағы Артеага театрында алғаш рет орындалды. Бірнеше жыл өткен соң, 1847 жылы Чили үкіметі жас ақын Эусебио Лильоға Вера и Пинтадоның Испанияға қарсы өлеңін алмастыратын жаңа мәтін тапсырды. Андрес Белло сараптап, бастапқы хорды ("Dulce patria, recibe los votos") сақтап қалды. 1909 жылы ән сөздеріне сәл түзетулер енгізілді. Аугусто Пиночеттің әскери диктатурасы кезінде үшінші тармақ ресми түрде қосылды, себебі ол қарулы күштерді және ұлттық полицияны (Карабинерос) мақтады. 1990 жылы Пиночет режимі құлағаннан кейін ол тек әскери шараларда ғана орындалды. Бұрынғы әскери хунтаның қолдаушылары жекелеген салтанаттар мен митингтерде үшінші тармақпен бірге гимнді орындады, бұл режим жасаған адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша жалпы пікірдің қалыптасуына байланысты келесі жылдары дау-дамайлар тудырды. 1990 жылы Сантьягодағы "Хулио Мартинес Праданос" ұлттық стадионында демократияның қайта орналуын тойлау кезінде гимн қазіргі әуенімен орындалды, ол F мажор тонына көтерілді – бұл Карнисердің екінші гимнының түпнұсқа әуені, бірақ 1847 жылғы мәтін қолданылды, 1819 жылғы гимннің бастапқы хоры сақталды. Осы нұсқа 1991 жылдан 2000 жылға дейін Чили президентінің сөздерін эфирге тарату алдында ойнатылды. 2000 жылы ол 2010 жылға дейін қолданылған, көбірек безендірілген нұсқамен ауыстырылды. Содан кейін гимн президенттік сөздерден алынып тасталды. Диктатура аяқталғаннан бері телеарналар гимнді ашылу және жабылу кезінде сирек қолданды, ал 1990 жылдары бұл практика тоқтатылды. Чилидегі радиостанциялар әлі де Жаңа жылды қарсы алу салтанатын гимнмен бастау дәстүрін сақтайды. 2003 жылы "Лос-Анджелес Энджелс Анахайм" бейсбол командасының ойынында АҚШ-тың танымал "Eagles" рок-тобының мүшесі Джо Уолш Чилидің ұлттық әнұранын орындады. Сондай-ақ, гимн Чилидегі мапуче халқының ең көп таралған және қолданылатын тілі – мапудунгун тіліне аударылған.