Аккордеон: Ысқырық құбырлы аспаптың тарихы мен ерекшеліктері

Аккордеон – құбырлы аспап, үйлесімді дыбыстарды шығарады. Оң жағы мелодия, сол жағы – үйлесімді серіктес рольін атқарады. Музыкалық аспаптар.

23 мин оқу

100%

Дереккөз: Accordion — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Белгілі бір музыка аспаптары – аккордеондар (19 ғасырдағы неміс тіліндегі Akkordeon, Akkord – «музыкалық хорд, дыбыстардың үйлесімі») – бұл қорап тәрізді музыка аспаптарының тобы. Аккордеонның ерекшелігі – бір аспапта әуендік бөлімді (дискант деп те аталады), әдетте оң жақ клавиатурада, және сол жақта сүйемелдеу немесе бассо континуо мүмкіндігін біріктіруі. Музыкант әдетте оң жақтағы түймелер немесе пернелерде (кейде «клавиатура» немесе «мануал» деп аталады) әуенді орындайды, ал сол жақтағы бас немесе алдын ала орнатылған аккорд түймелерінде сүйемелдеуді орындайды. Аккордеонды ойнайтын адамды аккордеоншы дейді. Аккордеон еркін қамыс аэрофондары отбасысына жатады. Осы отбасыға концерттина, гармоника және бандонеон да кіреді. Концерттина мен бандонеонда әуен мен сүйемелдеудің біртұтас болуы жоқ. Гармонеон да осыған байланысты, декант пен мелодия арасындағы айырмашылықты азайтуға тырысады. Гармония мен американдық қамыс органы да осы отбасыға жатады, бірақ әдетте аккордеоннан үлкен болып, бетке немесе еденге қойылады. Аккордеонды ойнау үшін қобызды қысып немесе кеңейтіп, түймелерді немесе пернелерді басады, соның арқасында қамыстар ашылады, олар арқылы ауа жез немесе болаттан жасалған қамыстардың үстінен өтеді. Бұл қамыстар тербеліп дыбыс шығарады. Әр нотаның қарама-қарсы қамыстарының клапандары аспаптың қамыстарын әрбір қамыстың блогынан ауа шықпай, күштірек дыбыстау үшін қолданылады. Аккордеон Еуропадан Америкаға және басқа да аймақтарға көші-қон толқындарының арқасында бүкіл әлемге кеңінен тараған. Кейбір елдерде (мысалы, Аргентина, Бразилия, Колумбия, Доминикан Республикасы, Мексика және Панама) ол халық музыкасында қолданылады (мысалы, Аргентинада – чамамэ, Бразилияда – гаучо, форро және сертанехо, Колумбияда – валленато, Доминикан Республикасында – меренге, Мексикада – norteño), ал басқа аймақтарда (Еуропа, Солтүстік Америка және Оңтүстік Американың басқа елдерінде) көбінесе поп-музыка мен халық музыкасында қолданылады. Еуропа мен Солтүстік Америкада кейбір танымал музыкалық топтар да осы аспапты пайдаланады. Сонымен қатар, аккордеон каджун, зидеко, джаз және клезмер музыкасында, сондай-ақ классикалық музыканың жеке және оркестрлік орындалуларында қолданылады. Еуропаның көптеген консерваторияларында классикалық аккордеон бөлімдері бар. Бұл аспаптар тобының ең көне атауы – гармоника, грек тіліндегі harmonikos сөзінен шыққан, яғни «гармониялық, музыкалық». Бүгінде аккордеон атауының жергілікті нұсқалары көбірек таралған. Бұл атаулар Кирилл Демиан патент алған аккордеон түріне қатысты, ол «бас жағында автоматты түрде біріктірілген аккордтарға» қатысты.

Bellows driven free reed aerophone musical instrument

Accordions (from 19th century German Akkordeon, from Akkord—"musical chord, concord of sounds") are a family of box shaped musical instruments of the bellows driven free reed aerophone type (producing sound as air flows past a reed in a frame). The essential characteristic of the accordion is to combine in one instrument a melody section, also called the diskant, usually on the right hand keyboard, with an accompaniment or Basso continuo functionality on the left hand. The musician normally plays the melody on buttons or keys on the right hand side (referred to as the keyboard or sometimes the manual), and the accompaniment on bass or pre set chord buttons on the left hand side. A person who plays the accordion is called an accordionist. The accordion belongs to the free reed aerophone family. Other instruments in this family include the concertina, harmonica, and bandoneon. The concertina and bandoneon do not have the melody–accompaniment duality. The harmoneon is also related and, while having the descant vs. melody dualism, tries to make it less pronounced. The harmonium and American reed organ are in the same family, but are typically larger than an accordion and sit on a surface or the floor. The accordion is played by compressing or expanding the bellows while pressing buttons or keys, causing pallets to open, which allow air to flow across strips of brass or steel, called reeds. These vibrate to produce sound inside the body. Valves on opposing reeds of each note are used to make the instrument's reeds sound louder without air leaking from each reed block. The accordion is widely spread across the world because of the waves of migration from Europe to the Americas and other regions. In some countries (for example: Argentina, Brazil, Colombia, the Dominican Republic, Mexico, and Panama) it is used in popular music (for example: chamamé in Argentina; gaucho, forró, and sertanejo in Brazil; vallenato in Colombia; merengue in the Dominican Republic; and norteño in Mexico), whereas in other regions (such as Europe, North America, and other countries in South America) it tends to be more used for dance pop and folk music. In Europe and North America, some popular music acts also make use of the instrument. Additionally, the accordion is used in cajun, zydeco, jazz, and klezmer music, and in both solo and orchestral performances of classical music. Many conservatories in Europe have classical accordion departments. The oldest name for this group of instruments is harmonika, from the Greek harmonikos, meaning "harmonic, musical". Today, native versions of the name accordion are more common. These names refer to the type of accordion patented by Cyrill Demian, which concerned "automatically coupled chords on the bass side".

Тарих

Акордеонның негізгі түрі 1822 жылы Берлинде Кристиан Фридрих Людвиг Бушманн жасаған деп саналады, бірақ 2006 жылы одан бұрынғы аспап табылған. Ресейдегі акордеон тарихының алғашқы кезеңдері жеткілікті жазылмаған. Дегенмен, ресейлік зерттеушілердің мәліметінше, алғашқы қарапайым акордеондарды 1830 жылдары Иван Сизов пен Тимофей Воронцов Түла қаласында жасаған, олар Германиядан алғашқы акордеонды алғаннан кейін. 1840 жылдардың соңына қарай аспап кеңінен таралды, екі шебердің фабрикалары жылына 10 000 аспап өндірді. 1866 жылы Түла мен айналасындағы ауылдарда жылына 50 000, ал 1874 жылы 700 000 аспап жасалды. 1860 жылдары Новгород, Вятка және Саратов облыстарында да акордеон өндірісі дамыды. 1880 жылдары Орел, Рязань, Мәскеу, Тверь, Вологда, Кострома, Нижний Новгород және Симбирск қалалары да тізімге енді, олардың көпшілігі аспаптың өзіндік үлгілерін жасады. Акордеон – 19 ғасырдың басында пайда болған, қамыстың тербелісімен дыбыс шығаратын еуропалық өнертабыстардың бірі. Акордеонды 1829 жылы армян тегінен шыққан Кирилл Демиан Венада патенттеген. Демианның аспабы қазіргі үлгілерден мүлдем өзгеше болды. Онда тек сол қолмен дыбыс шығаруға арналған пернетақта болды, ал оң қолмен тек қана соқпақтарды басқарды. Демиан патент алуға тырысқан басты ерекшелік – бір пернеге басқанда толық аккордтың дыбысталуы. Оның аспабы бір пернемен екі түрлі аккордты да шығара алды, олардың әрқайсысы соқпақтың бағытына байланысты (бизонорикалық принцип). Ол кезде Венада камералы ауызгармоникалар көп жылдар бойы қолданылып келді, сондай-ақ қолмен соқпалы үлкен аспаптар да болды. Диатоникалық құрылым ауызбен дыбыс шығаратын аспаптарда да қолданылды. Демианның патенты қосымша аспапты қамтыды: сол қолмен ойналатын, қазіргі хроматикалық гармоникаларға қарама-қарсы, саяхатшыларға ыңғайлы, әнге сүйемелдеуге арналған кішкентай және жеңіл гармоника. Патентте бас және дискілік бөлімдері бар аспаптар да сипатталған, бірақ Демиан бағасы мен салмағының артық болуына байланысты тек бас бөлімі бар аспапты ұсынды. 1828 жылы Германиядан Ұлыбританияға акордеон әкелінді. 1831 жылы "Таймс" газеті бұл аспапты британдық тыңдарман үшін жаңалық деп жариялады, бірақ оны жақсы бағаламады, дегенмен ол тез арада танымал болды. 1840 жылдардың ортасына қарай ол Нью-Йорк тұрғындарының арасында да сүйікті аспапқа айналды. Демианның өнертабысынан кейін басқа да акордеондар пайда болды, олардың кейбіреулерінде тек оң қолмен ойналатын пернетақта болды. Ағылшын өнертапқышы Чарльз Уитстон аккордтар мен пернетақты бір соқпалы аспапта біріктірді. 1844 жылы ол "концертина" деп атаған аспабына патент алды. Австриялық музыкант Адольф Мюллер 1854 жылы "Акордеонға арналған мектеп" кітабында түрлі аспаптарды сипаттады. Ол кезде Вена мен Лондон тығыз музыкалық байланыста болды, музыканттар бір жылдың ішінде екі қалада да өнер көрсетті, сондықтан Уитстон осы аспаптарды білген және оларды өз идеяларын жүзеге асыру үшін пайдаланған болуы мүмкін. Jeune-тің флютинасы ішкі құрылысы мен дыбыс түсі жағынан Уитстонның концертинасына ұқсас, бірақ ол Демианның акордеонын толықтырады. Флютина – бір жақты, тек мелодия ойнауға арналған, пернелері оң қолмен, ал соқпағы сол қолмен басқарылатын аспап. Екі аспапты біріктіргенде, бүгінгі күні де өндірілетін диатоникалық түймелі акордеонға ұқсас дыбыс шығады. Содан кейін жаңа инновациялар пайда болды және олар қазірге дейін жалғасуда. Әртүрлі түймелі және пернетақталық жүйелер, сондай-ақ дыбыстар (әр түрлі октавадағы бірнеше дыбыстың үйлесімі), орындау кезінде дыбыстарды ауыстыру механизмдері және дыбыс сапасын, тұрақтылықты және беріктікті жақсарту үшін ішкі құрылым әдістері жасалды. Қазіргі заманғы акордеондарға конденсаторлық микрофондар, дыбыс пен дыбыс деңгейін басқару сияқты электрондық құрылғылар енгізілуі мүмкін, осылайша акордеонды тікелей эфирде орындау кезінде дыбыс күшейткіш жүйеге немесе клавиатура күшейткішіне қосуға болады. 2010 жылдарғы кейбір акордеондар MIDI сенсорлары мен схемаларын қамтиды, бұл акордеонды синтезатор модуліне қосуға және акордеон дыбыстарын немесе басқа синтезделген аспаптардың дыбыстарын, мысалы, фортепиано немесе орган дыбыстарын шығаруға мүмкіндік береді.

The accordion's basic form is believed to have been invented in Berlin, in 1822, by Christian Friedrich Ludwig Buschmann, although one instrument was discovered in 2006 that appears to have been built earlier. The earliest history of the accordion in Russia is poorly documented. Nevertheless, according to Russian researchers, the earliest known simple accordions were made in Tula, Russia, by Ivan Sizov and Timofey Vorontsov around 1830, after they received an early accordion from Germany. By the late 1840s, the instrument was already very widespread; together the factories of the two masters were producing 10,000 instruments a year. By 1866, over 50,000 instruments were being produced yearly by Tula and neighbouring villages, and by 1874 the yearly production was over 700,000. By the 1860s, Novgorod, Vyatka and Saratov governorates also had significant accordion production. By the 1880s, the list included Oryol, Ryazan, Moscow, Tver, Vologda, Kostroma, Nizhny Novgorod and Simbirsk, and many of these places created their own varieties of the instrument. The accordion is one of several European inventions of the early 19th century that use free reeds driven by a bellows. An instrument called accordion was first patented in 1829 by Cyrill Demian, of Armenian origin, in Vienna. Demian's instrument bore little resemblance to modern instruments. It only had a left hand buttonboard, with the right hand simply operating the bellows. One key feature for which Demian sought the patent was the sounding of an entire chord by depressing one key. His instrument also could sound two different chords with the same key, one for each bellows direction (a bisonoric action). At that time in Vienna, mouth harmonicas with Kanzellen (chambers) had already been available for many years, along with bigger instruments driven by hand bellows. The diatonic key arrangement was also already in use on mouth blown instruments. Demian's patent thus covered an accompanying instrument: an accordion played with the left hand, opposite to the way that contemporary chromatic hand harmonicas were played, small and light enough for travelers to take with them and used to accompany singing. The patent also described instruments with both bass and treble sections, although Demian preferred the bass only instrument owing to its cost and weight advantages. The accordion was introduced from Germany into Britain in about the year 1828. The instrument was noted in The Times in 1831 as one new to British audiences and was not favourably reviewed, but nevertheless it soon became popular. It had also become popular with New Yorkers by the mid 1840s. After Demian's invention, other accordions appeared, some featuring only the right handed keyboard for playing melodies. It took English inventor Charles Wheatstone to bring both chords and keyboard together in one squeezebox. His 1844 patent for what he called a concertina also featured the ability to easily tune the reeds from the outside with a simple tool. The Austrian musician Adolf Müller described a great variety of instruments in his 1854 book Schule für Accordion. At the time, Vienna and London had a close musical relationship, with musicians often performing in both cities in the same year, so it is possible that Wheatstone was aware of this type of instrument and may have used them to put his key arrangement ideas into practice. Jeune's flutina resembles Wheatstone's concertina in internal construction and tone colour, but it appears to complement Demian's accordion functionally. The flutina is a one sided bisonoric melody only instrument whose keys are operated with the right hand while the bellows is operated with the left. When the two instruments are combined, the result is quite similar to diatonic button accordions still manufactured today. Further innovations followed and continue to the present. Various buttonboard and keyboard systems have been developed, as well as voicings (the combination of multiple tones at different octaves), with mechanisms to switch between different voices during performance, and different methods of internal construction to improve tone, stability and durability. Modern accordions may incorporate electronics such as condenser microphones and tone and volume controls, so that the accordion can be plugged into a PA system or keyboard amplifier for live shows. Some 2010s era accordions may incorporate MIDI sensors and circuitry, enabling the accordion to be plugged into a synth module and produce accordion sounds or other synthesized instrument sounds, such as piano or organ.

Құрылыс

Акордеонның көптеген конфигурациялары мен түрлері бар. Бір түрдегі акордеонды орындау оңай болса, екіншісі үшін техникалық тұрғыдан қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін, ал бір құрылымды жақсы меңгерген адам екіншісіне көшпеуі мүмкін. Акордеондардың ең айқын айырмашылығы – олардың оң жағы. Пианино акордеондары фортепиано стиліндегі музыкалық клавиатураны пайдаланады; түймелі акордеондар түйме тақтасын пайдаланады. Түймелі акордеондар оң жақтағы хроматикалық немесе диатоникалық түйме тақтасын қолдану арқылы ерекшеленеді. Акордеондар бизонорикалық болуы мүмкін, яғни балғаның қозғалысының бағытына байланысты әртүрлі дыбықтарды шығарады, немесе унизонорикалық, екі бағытта да бірдей дыбықтарды шығарады. Пианино акордеондары унизонорикалық болып келеді. Хроматикалық түймелі акордеондар да унизонорикалыққа бейім, ал диатоникалық түймелі акордеондар көбінесе бизонорикалық болады, бірақ ерекше жағдайлар да бар. Акордеонның мөлшері стандартталмаған және әр модельге қарай айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Акордеондар ғана емес, олардың өлшемдері мен салмағы, сонымен қатар оң және сол қолдың клавиатураларындағы түймелердің немесе пернелердің саны да әртүрлі болады. Мысалы, пианино акордеондарында 8 бас түймесі (төрт қатардың екі қатары) немесе 140-қа дейін (жиырма қатардың жеті қатары) немесе одан да көп болуы мүмкін. Акордеондар қол жетімді регистрлерімен және олардың ерекше күйленуімен және дыбысталуымен де әртүрлі болады. Осы айырмашылықтарға қарамастан, барлық акордеондардың бірқатар ортақ компоненттері бар.

Денесі

Акордеонның корпусы екі қораптан тұрады, олар көбінесе ағаштан жасалады және ылғалдағышпен (желпуішпен) біріктіріледі. Бұл қораптарда оң және сол қол пернетақталары үшін қамыс камералары орналасқан. Әрбір жағында аспапқа ауаның кіруі мен шығуын жеңілдету және дыбыстың таралуын қамтамасыз ету үшін торлар қарастырылған. Оң жақтағы тор әдетте үлкенірек болады және көбінесе сәндік үшін әртүрлі пішінде жасалады. Әдетте, оң қол пернетақтасы мелодия ойнау үшін, ал сол қол пернетақтасы қосымша музыка ойнау үшін қолданылады; бірақ, шебер орындаушылар бұл рөлдерді ауыстырып, мелодияны сол қолмен ойнай алады. Акордеонның мөлшері мен салмағы оның түріне, құрылымына және дыбық диапазонына байланысты өзгереді – оң жақтағы пернетақтада бір немесе екі қатар бас пен бір октавадан бастап, ең көп таралған 120 бас акордеонға дейін, содан кейін үлкен және ауыр 160 бас бос бас түрлендіргіш модельдеріне дейін жетеді.

Палет механизмі

Акордеон – аэрофон. Аспаптың пернетақта механизмдері ауа ағынын қосады немесе өшіреді:

Өзгермелі компоненттер

Акордеон термині әртүрлі құрамдас бөліктері бар аспаптардың кең ауқымын қамтиды. Барлық аспаптарда, цифрлық акордеондардан басқа, әлдебір форматтағы қамыс қатарлары болады. Барлығында тіркемелерді немесе қатарларды өзгертуге арналған қосқыштар болмайды, себебі кейбіреулерінде тек бір асқын тіркемесі және бір бас тіркемесі ғана бар. Ең көп таралған акордеон – фортепиано акордеоны, ол көптеген музыкалық жанрларда қолданылады. Акордеонның тағы бір түрі – түймелі акордеон, ол Каджун, Конжунто және Тежано музыкасы, Швейцария мен Словенияның австро-герман Альпі музыкасы, сондай-ақ Аргентинаның танго музыкасы сияқты музыкалық дәстүрлерде қолданылады. Helikon стиліндегі акордеонның сол жағынан бірнеше кеңейтілген мүйіздері шығып тұрады, бұл бас дыбысын күшейту үшін жасалған. "Хеликон" сөзі терең дыбысты тубаны білдіреді.

Оң қолмен жұмыс істейтін пернетақта жүйелері

Әдетте әуенді ойнау үшін қолданылатын гармониканың оң жағындағы пернетақта үшін әртүрлі жүйелер бар (оны аккордтарды ойнау үшін де пайдалануға болады). Бірде түймелердің орналасуы әртүрлі болады, енді бірде пианино стиліндегі пернетақта қолданылады. Әр жүйенің өзіндік артықшылықтары бар, және олар аккордеонды түрлі "түрлерге" бөлуге мүмкіндік береді: Хроматикалық түймелі аккордеондар мен орысша баян ноталарды хроматикалық түрде орналастырылған түйме тақтасында қолданады. Екі негізгі жүйе бар – B жүйесі және C жүйесі (сондай-ақ аймақтық варианттары да кездеседі). Кейбір хроматикалық түймелі гармоникаларда түймелердің қатарынан өзгеше, оң жақ пернетақтасы әсемдеу үшін қолданылады, осы тәсілді виртуоз гармоникашы Пьетро Фрозини қолданған. Диатоникалық түймелі аккордеондар диатоникалық гаммалардың ноталарына негізделген, азау санды пернелердегі түйме тақтасын пайдаланады. Әрбір гамма үшін пернелер әдетте бір қатарға орналасады. Хроматикалық гаммаларды әртүрлі қатарлардағы ноталарды біріктіру арқылы қол жеткізуге болады. "Диатоникалық" сөзі көбінесе бисоникалық немесе бизонорикалық аккордеондарды сипаттау үшін де қолданылады – яғни, оң қол (кейде тіпті бас) пернелері балғаның қозғалысының бағытына қарай екі түрлі нота беретін аспаптар (мысалы, балғаны жапқанда мажорлық үштіктер тізбегі, ал ашқанда доминантты жетілікті немесе 7-9 дыбысы естіледі). Мұндай аккордеондарға аргентиналық бандонеон, словениялық австро-германдық Steirische Harmonika, чех Heligonka Harmonika, итальяндық органетто, швейцариялық Schwyzerörgeli және ағылшын концерттің аккордеоны жатады. Пианино аккордеондары пианиноға ұқсас музыкалық пернетақтаны пайдаланады, ол корпусқа тік бұрышпен орналасқан, ал пернелердің жоғарғы жағы балғаға қарай қаратылған. Бас аккордеон сирек қолданылады, оның тек оң жақ пернетақтасы бар, 8', 16' және 32' қамыстары бар, ал ең төменгі нотасы құбырлы орган педаль пернетақтасының ең төменгі дыбысына (педаль C) сәйкес келеді. Ол аккордеон оркестрлерінде бас партияларын орындау үшін арналған. Пикколо аккордеон да тек оң жақ пернетақтаға ие. 6+6 аккордеондары "біркелкі" немесе "толық тонды" үш қатарлы түйме тақтасын пайдаланады, ол көбінесе Янко пернетақтасы деп аталады. Хроматикалық гамма екі қатардан тұрады. Үшінші қатар бірінші қатарды қайталайды, сондықтан барлық он екі гаммада бірдей саусақтар қолданылады. Мұндай аккордеондар тек арнайы шығарылымдарда ғана жасалады, мысалы, Harmona компаниясы шығарған logicordion.

Different systems exist for the right hand keyboard of an accordion, which is normally used for playing the melody (while it can also play chords). Some use a button layout arranged in one way or another, while others use a piano style keyboard. Each system has different claimed benefits by those who prefer it. They are also used to define one accordion or another as a different "type":
Chromatic button accordions and the bayan, a Russian variant, use a buttonboard where notes are arranged chromatically. Two major systems exist, referred to as the B system and the C system (there are also regional variants). Rarely, some chromatic button accordions have a decorative right hand keyboard in addition to the rows of buttons, an approach used by the virtuoso accordionist Pietro Frosini. Diatonic button accordions use a buttonboard designed around the notes of diatonic scales in a small number of keys. The keys are often arranged in one row for each key available. Chromatic scales may be available by combining notes from different rows. The adjective "diatonic" is also commonly used to describe bisonic or bisonoric accordions—that is, instruments whose right hand (and in some instances even bass) keys each sound two different notes depending on the direction of the bellows (for instance, producing major triad sequences while closing the bellows and dominant seventh or 7–9 while opening). Such is the case, for instance, with the Argentinian bandoneon, the Slovenian Austro German Steirische Harmonika, the Czech Heligonka Harmonika, the Italian organetto, the Swiss Schwyzerörgeli and the Anglo concertina. Piano accordions use a musical keyboard similar to a piano, at right angles to the cabinet, the tops of the keys inward toward the bellows. The rarely used bass accordion has only a right hand keyboard, with ranks of 8', 16', and 32' reeds, with the lowest note being the deepest pitch on a pipe organ pedal keyboard (pedal C). It is intended for performing basslines in accordion orchestras. The rarely used piccolo accordion also has only a right hand keyboard. 6 plus 6 accordions use a buttonboard with three rows of buttons in a "uniform" or "whole tone" arrangement, generally known as a Jankó keyboard. The chromatic scale consists of two rows. The third row is a repetition of the first row, so there is the same fingering in all twelve scales. These accordions are produced only in special editions e. g. the logicordion produced by Harmona.

Сол жақ клавиатура жүйелері

Әдетте сүйемелдеу үшін қолданылатын сол қол пернетақтасы үшін де әртүрлі жүйелер қолданылады. Бұл жүйелер көбінесе жеке бас түймелерін пайдаланады және ойнау кезінде түймелерді көре алмауға қарамастан, ойнауға көмектесетін ойыс немесе дөңгелек түймелермен жабдықталған. Жалпы үш категорияға бөлінеді:

Stradella бас жүйесі, сонымен қатар стандартты бас деп аталады, бесіншілік шеңберде орналасқан. Ол бас ноталары үшін жеке түймелерді, ал алдын ала дайындалған мажор, минор, доминантты жетінші және кішірейтілген аккордтар үшін қосымша жеке түймелердің қатарларын қолданады. Доминантты жетінші және кішірейтілген аккордтар – аккордтың бестігін жойған үш ноталық аккордтар. Бельгиялық бас жүйесі – бельгиялық хроматикалық аккордеондарда қолданылатын нұсқа. Ол да бесіншілік шеңберде орналасқан, бірақ кері тәртіппен. Бұл жүйеде үш қатар бас, үш қатар аккорд түймелері бар, бұл әуен ойнауды жеңілдетеді, аккордтарды біріктіруге, бірінші және бесінші саусақтарды тиімді пайдалануға және түймелер арасында кеңірек аралықты қамтамасыз етеді. Бұл жүйе туған Бельгиядан тыс жерлерде сирек қолданылды. Сол қол пернетақтасында әуендер мен күрделі бас партияларын ойнауға, сондай-ақ нотадан-нотаға аккордтар құруға мүмкіндік беретін әртүрлі бос бас жүйелері бар. Мұндай жүйелер көбінесе джаз және классикалық музыка ойнау үшін таңдалады. Кейбір модельдер бос бас пен Stradella бас арасында ауысуға мүмкіндік береді, мұндай жүйе түрлендіргіш бас деп аталады. Luttbeg екі пернетақталы фортепиано аккордеондарындағы триоль және бас бөліктерінде фортепиано пернетақтасының орналасуы бар. Бұл, әсіресе Дьюк Эллингтон сияқты пианиношыларға, аккордеонда ойнауды жеңілдетеді. Bercandeon – бұл аспаптың жетілдірілген нұсқасы, сонымен қатар оны «пернетақталы бандонеон» деп те атайды. 2021 жылы Валерио Чиоварелли «Чиоварелли джаз жүйесі» деп аталатын жаңа бас жүйесіне патент алды. Бұл жүйе Stradella бас жүйесінің нұсқасы болып табылады, онда үштіктердің орнына осы жүйенің аккордтық түймелері бихордтарды (үш емес, тек екі нотадан тұратын аккордтарды) шығарады. «Chiovarellia Jazz System» (немесе қысқаша «CJS») джаз музыкасында сол қол аккордеонның тиімділігіне басымдық береді, сондықтан жүйенің аты осылай аталады, бірақ өнертапқыш айтуынша, бұл аккордтар музыканың көптеген түрлерін ойнағанда да пайдалы болуы мүмкін.

The Stradella bass system, also called standard bass, is arranged in a circle of fifths and uses single buttons for bass notes and additional rows of single buttons for preset major, minor, dominant seventh, and diminished chords. The dominant seventh and diminished chords are three note chord voicings that omit the fifths of the chords. The Belgian bass system is a variation used in Belgian chromatic accordions. It is also arranged in a circle of fifths but in reverse order. This system has three rows of basses, three rows of chord buttons allowing easier fingering for playing melodies, combined chords, better use of fingers one and five, and more space between the buttons. This system was rarely used outside of its native Belgium. Various free bass systems for greater access to playing melodies and complex basslines on the left hand keyboard and to forming one's own chords note by note. These are often chosen for playing jazz and classical music. Some models can convert between free bass and Stradella bass; this is called converter bass. The free bass left hand notes are arranged chromatically in three rows with one additional duplicate row of buttons. Luttbeg double keyboard piano accordions have a piano keyboard layout on both the treble and bass sides. This allows pianists, most notably Duke Ellington, to double up on the accordion without difficulty. The Bercandeon is an improved version of that instrument, also making it a "keyboard bandoneon". In 2021, a patent was published by Valerio Chiovarelli for a new bass system called the "Chiovarelli Jazz System". This system is a variation of the Stradella bass system where, instead of triads, the chordal buttons of this system produce bichords (chords with only 2 pitches instead of 3). The "Chiovarellia Jazz System" (or "CJS" for short) prioritizes the effectiveness of left hand accordion in jazz music, hence the name of the system, but according to the inventor, these chords can be useful when playing many varieties of music.

Ридтің қатарлары мен ауысулары

Акордеонның ішінде аспаптың дыбыстарын жасайтын қамыстар орналасқан. Олар әртүрлі дыбыс шығаратын топтарға бөлінген, оларды әртүрлі тембрлер беретін тізілімдерге біріктіруге болады. Кіші акордеондардан басқа барлық акордеондар жоғарыдан төменге дейін реттелген қамыс топтарының қандай комбинациясын басқаратынын іске қосатын ауыстырғыштармен жабдықталған. Әрбір тізілім өздігінше дыбыс тембрін шығарады, олардың көпшілігі октавалар бойынша немесе әртүрлі октавалардың қалай үйлесетіндігі бойынша да ерекшеленеді. Толыққанды түсіндіру және дыбыс үлгілері үшін акордеон қамыстары мен ауыстырғыштар туралы мақаланы қараңыз. Кіші акордеондардан басқа барлық акордеондарда әдетте дискілік ауыстырғыштар болады. Ірі және қымбат акордеондарда бас жағындағы қамыс топтарын таңдау үшін бас ауыстырғыштар да болуы мүмкін.

Хроматикалық және фортепиано типті аккордеондарды жіктеу

Акордеонды сипаттау немесе бағалау кезінде бірінші фактор – өлшемі, ол екі жағындағы пернелер санымен көрсетіледі. Мысалы, пианино типті акордеонда 37/96 болуы мүмкін, яғни жоғарғы жағында 37 перне (үш октава плюс бір нота) және төменгі жағында 96 бас пернесі. Өлшемнің екінші аспектісі – ақ пернелердің ені, сондықтан бірдей сандағы пернесі бар акордеондардың да пернетақтасының ұзындығы әртүрлі болады, балалар акордеонынан бастап ересектерге арналған аспапқа дейін. Өлшемнен кейін, акордеонның бағасы мен салмағы көбінесе кассотта болған жоқ болса да, екі жақтағы қамыс қатарларының санына, сондай-ақ регистрлік қосқыштар арқылы қол жетімді комбинациялардың санына байланысты. Келесі, бірақ маңызды фактор – қамыстардың сапасы, ең жоғары сапалысы "a mano" ( "қолмен жасалған" деген мағынада), одан кейін "tipo a mano" ("қолмен жасалғанға ұқсас"), төменгі сапалыларына "экспорт" және тағы да басқалары жатады. Бағаға қымбат ағаштардың қолданылуы, сәндік әрлеулер, сондай-ақ алақандық қосқыштар, дыбыс басу құрылғысы (grille mute) және т.б. сияқты мүмкіндіктер де әсер етеді. Кейбір акордеон жасаушылар әртүрлі модельдерді сатады, олардың ішінде арзан базалық модельден бастап қымбат сәндік модельге дейін болады. Әдетте, регистрлік қосқыштар Reeds: 5 + 3 деп сипатталады, яғни жоғарғы жағында 5 қамыс, төменгі жағында 3 қамыс, ал Registers: 13 + M, 7, яғни жоғарғы жағында 13 регистрлік түйме, сонымен қатар барлық қатарларды қосатын арнайы "мастер" түймесі (органдағы "tutti" немесе "толық орган" қосқышы сияқты) және төменгі жағында 7 регистрлік қосқыш. Бағаға электрониканың болуы да әсер етеді, мысалы, конденсаторлық микрофондар, дыбыс деңгейін және тембрді басқару құралдары немесе MIDI сенсорлары мен қосылымдары.

Қайыс

Үлкен фортепиано және хроматикалық түймелі аккордеондар әдетте басқа кішігірім сығу аспаптарына қарағанда ауыр болады, сондай-ақ салмақты теңестіруді жеңілдету, отыру кезінде балғаны басқаруды жақсарту және тұрғанда аспапты түсірмеу үшін екі иық белбеуімен жабдықталған. Диатоникалық түймелі аккордеон сияқты басқа аккордеондарда тек бір иық белбеуі және оң қолдың бас бармағына арналған белбеу болады. Барлық аккордеондардың сол жағында балғаны тартқан кезде ойыншының қолын дұрыс ұстап тұру үшін (көбінесе реттелетін) былғары белбеуі бар. Аспап ойнатылмайтын кезде оны жабық ұстау үшін балғаның үстінде және астында да таспалар орналасқан.

Электрондық және цифрлық

2010 жылдары электрондық және цифрлық аккордеондар пайда болды. Олардың аккордеон дыбысын жасайтын электрондық дыбыс модулі бар, ал көпшілігі MIDI жүйелерін қолданып, пернелерді басуды кодтап, дыбыс модуліне жібереді. Цифрлық аккордеонда жүздеген түрлі дыбыстар болуы мүмкін, олар әртүрлі аккордеон түрлерін және тіпті аккордеон емес дыбыстарды, мысалы, үйірме аспабы, фортепиано немесе гитараны қамтуы мүмкін. Түймелер мен пернелерде магниттік қамыс контактілері сияқты сенсорлар қолданылады. Сонымен қатар, сопақшаның қозғалысын (итеру және тарту) дыбыс модуліне жеткізу үшін сопақшада да сенсорлар орнатылған. Цифрлық аккордеондарда акустикалық аспаптарда кездеспейтін мүмкіндіктер болуы мүмкін, мысалы, фортепиано стиліндегі sustain педалі, тональностьты өзгертуге арналған модуляция басқаруы және портamento эффектісі. Электрондық аспап ретінде, осы типтегі аккордеондар дыбыс шығару үшін PA жүйесіне немесе күшейткішке қосылады. Кейбір цифрлық аккордеондарда кішкентай ішкі динамик пен күшейткіш болады, сондықтан оларды PA жүйесі немесе күшейткішсіз, кемінде, жаттығу үшін және кофехана сияқты кішкентай орындарда қолдануға болады. Электрондық аккордеонның бір артықшылығы – оны құлаққаппен тарта аласызда, бұл жақын жердегі адамдарға естілмейді. Цифрлық аккордеонда оң қолдың пернетақтасы мен сол қолдың түймелерінің дыбысын жеке-жеке реттеуге болады. Акустикалық-цифрлық гибридтік аккордеондар да бар. Олар акустикалық аккордеондар (қамыстары, сопақшасы және т.б. бар), бірақ сонымен қатар сенсорлар, электроника және MIDI қосылымдары бар, бұл дыбыс опцияларының кең ауқымын ұсынады. Акустикалық-цифрлық гибрид осы түрде жасалуы мүмкін, немесе аккордеонның ішкі бөліктерінің күрделілігі мен нәзіктігіне байланысты, кейіннен орнатылған электронды сенсорлар мен қосылымдарға ие болуы мүмкін. Бірнеше компаниялар қосымша электрондық жиынтықтарды сатады, бірақ оларды әдетте кәсіби аккордеон техниктері орнатады.

Өндіріс процесі

Ең қымбат аккордеондар әдетте толыққанды қолмен жасалады, әсіресе қамыстары; толыққанды қолмен жасалған қамыстар тіпті ең жақсы автоматты түрде жасалғандардан да жақсы дыбыстық сапаға ие. Кейбір аккордеондарды жеке адамдар төменгі деңгейдегі аспаптардан тазарақ дыбыс алу үшін өзгертіп жасайды, мысалы, жапон шебері Ютака Усуи жетілдіргендері. Аккордеон жасау процесі толыққанды автоматтандырылмаған. Бір жағынан, барлық аккордеондар қолмен жасалған деуге болады, себебі кішкентай бөлшектерді әрқашан қолмен жинау қажет. Жалпы процесс жеке бөліктер жасауды, кіші бөлімдерді құрастыруды, аспапты толық құрастыруды, сосын әрлеу және қаптауды қамтиды. Өндірістің маңызды орталықтары – Италияның Страделла және Кастельфидардо қалалары, әсіресе соңғысында көптеген шағын және орта кәсіпорындар орналасқан. Кастельфидардо алғашқы ірі өндірушілердің бірі болған Паоло Сопранидің есімін сақтайды. Maugein Freres 1919 жылдан бері Францияның Туль қаласында аккордеон жасап келеді, қазіргі таңда Францияда аккордеонды толық циклмен өндіретін жалғыз компания осы компания. Немец компаниялары, мысалы, Hohner және Weltmeister көптеген аккордеондар жасады, бірақ 20-ғасырдың соңына қарай өндіріс азайды. Hohner әлі де Германияда жоғары сапалы модельдерін шығарады, ал Weltmeister аспаптары Клингенталдағы HARMONA Akkordeon GmbH компаниясында қолмен жасалады.

Әртүрлі музыка жанрларында қолдану

Акордеон дәстүрлі түрде халықтық немесе этникалық музыканы, танымал музыканы, сондай-ақ опералық және жеңіл классикалық музыка репертуарынан жасалған әуендерді орындау үшін қолданылып келген. Оны Кениядағы Кикую тайпасы да пайдаланған, және ол дәстүрлі Мвомбоко биінің басты аспабы болып табылады. Бүгінде бұл аспапты кейде рок және поп-рок сияқты заманауи поп стильдерде, тіпті кейде классикалық музыка концерттерінде және жарнамаларда да естуге болады.

Дәстүрлі музыкада қолдану

Акордеонның танымалдылығы жылдам тарады: ол көбінесе қарапайым халықпен байланысты болды, және әлемге көшіп кеткен еуропалықтар тарапынан таратылды. Түймелі және фортепианолы түрдегі акордеон халық музыканттарының сүйікті аспабына айналды және бүкіл әлемдегі дәстүрлі музыкалық стильдерге енгізілді: акордеонды қолданатын музыкалық стильдердің тізімін қараңыз.

Белгілі джаз аккордеоншылары

Алғашқы джаз аккордеоншыларының қатарында Чарльз Мелроуз болды, ол Cellar Boys тобымен бірге Wailing Blues / Barrel House Stomp (1930, Voc. 1503) әнін жазды; Бенни Мотен оркестрінде екінші фортепиано мен аккордеонда ойнаған Бастер Мотен; және Ирвинг Миллзбен жазулар жасаған Джек Корнелл. Кейінірек АҚШ-тан шыққан джаз аккордеоншыларына Стив Бах, Милтон ДеЛэгг, Орландо ДиГироламо, Анджело Ди Пиппо, Доминик Фронтье, Гай Ключевсек, Юрий Лемешев, Франк Марокко, доктор Уильям Шиммель, Джон Серри Ср., Ли Томбулиан және Арт Ван Дамм кіреді. Француз джаз аккордеоншыларының ішінде Ричард Галлиано, Бернард Лубат және Винсент Пейрани бар. Норвегия джаз аккордеоншыларына Асмунд Бьёркен, Стиан Карстенсен, Габриэль Флифлет, Фроде Халтли және Эйвин Оун Педерсен жатады.

Сол қол техникасы

Stradella бас жүйесінің шектеулері, сол қолды алдын ала белгіленген аккорд түймелерімен шектеу, кейбір джаз аккордтық ережелерге тосқауыл қояды. Джаз аккордеоншылары аккорд мүмкіндіктерінің спектрін бірнеше аккорд түймесін бір уақытта басу арқылы немесе аккорд түймесі мен аккордтың әдеттегі тамырынан өзге бас ноталарын қолдану арқылы кеңейтеді. Алғашқы техниканың мысалы – кіші жетілік аккордын орындау. Am7(add9) аккордын ойнату үшін Am және Em алдын ала белгіленген түймелері бірдей уақытта басылады, сонымен қатар A бас нотасы да басылады. Екінші техниканың мысалы – жартылай кемітілген аккордты орындау үшін қолданылады. Eø7 дыбысын орындау үшін Gm түймесімен бірге E бас нотасы да басылады. Сол қол үшін джазда күрделі аккордтық үйлесімдерді жасау үшін еркін бас жүйесі қолданылады. Stradella бас жүйесімен қайталай алмайтын джаз гармониясы, мысалы тритон алмастырулары, еркін бас аккордеонды пайдалану арқылы жеңіл қолжетімді болады.

Популярлы музыкада қолдану

Акордеон 1900 жылдардан бастап 1960 жылдарға дейін танымал музыкада пайда болды. Осы жарты ғасыр көбінесе "аккордеонның алтын ғасыры" деп аталады. Пьетро Фрозини, екі бауыр Гвидо Деиро және Пьетро Деиро, сондай-ақ словен бауырлары Вилко Овсеник және Славко Авсеник, Чарльз Маганте осы кезеңде маңызды ықпал етті. Ұлы депрессия кезінде көптеген водевиль театрлары жабылды, бірақ 1930-1950 жылдары аккордеоншылар радиода сабақ берді және өнер көрсетті. Осы топқа концерттік виртуоз Джон Серри кірді. 1950 жылдардан 1980 жылдарға дейін аккордеон Майрон Флореннің "The Lawrence Welk Show" бағдарламасында теледидарда кеңінен танылды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында рок-н-роллдың өркендеуіне байланысты аккордеонның танымалдылығы төмендеді. Ньюпорт джаз фестивалінде алғаш рет өнер көрсеткен аккордеоншы – Анджело ДиПиппо. Ол "Құда әкесі" фильмінде аккордеон ойнап көрсетеді. Сонымен қатар, Вуди Алленнің "Римге махаббатпен" фильмінің саундтрегінің бір бөлігін аккордеонмен жазды және орындады. Ол Джонни Карсонның "The Tonight Show" бағдарламасында екі рет қонақ болды. Ричард Галлиано – халықаралық деңгейде танымал аккордеоншы, оның репертуарында джаз, танго-нуэво, латын және классикалық музыка бар. Кейбір танымал топтар ерекше дыбыстар жасау үшін осы аспапты пайдаланады. Мысалы, Грэмми сыйлығын жеңіп алған пародист "Weird Al" Yankovic көптеген музыкалық шығармаларында, әсіресе полькаларында аккордеон ойнайды. Янкович бала кезінде аккордеонда ойнауды үйренген. Акордеон рок жанрында да қолданылды, әсіресе They Might Be Giants тобының Джон Линнелл оның ертеректегі туындыларында жиі пайдаланды. Аспап әлі де тікелей эфирде жиі қолданылады және студиялық альбомдарда орын алады. Акордеон Dropkick Murphys және Gogol Bordello музыкасында да қолданылады. Том Уэйтс аккордеонды "Raindogs" және "Frank's Wild Years" шығармаларында кеңінен пайдаланды (Др. Уильям Шиммель). Фолк-метал жанрында толық уақытты аккордеоншылар сирек кездеседі, бірақ олар студиялық жұмыстарда қолданылады, себебі икемді клавиатурашылар тікелей эфирде орындау үшін көбінесе қолжетімді болады. Фин симфониялық фолк-метал тобы Turisas классикалық және полка стиліндегі сезімталдықтарды скрипкашымен бірге пайдалану үшін толық уақытты аккордеоншыны жұмысқа алды. Олардың аккордеоншыларының бірі, Нетта Ског, қазір Ensiferum, тағы бір фолк-метал тобының мүшесі. Финляндияның Korpiklaani металл тобы humppa деп аталатын фин полькасын пайдаланады және толық уақытты аккордеоншысы бар. Сара Кинер, швейцариялық Eluveitie мелодикалық фолк-метал тобының бұрынғы гарди-гарди ойнаушысы, zugerörgeli деп аталатын гельветикалық аккордеонда ойнады.

The accordion appeared in popular music from the 1900s to the 1960s. This half century is often called the "golden age of the accordion". Five players, Pietro Frosini, the two brothers Count Guido Deiro and Pietro Deiro and Slovenian brothers Vilko Ovsenik and Slavko Avsenik, Charles Magnante were major influences at this time. Most vaudeville theaters closed during the Great Depression, but accordionists during the 1930s–1950s taught and performed for radio. Included among this group was the concert virtuoso John Serry, Sr. During the 1950s through the 1980s the accordion received significant exposure on television with performances by Myron Floren on The Lawrence Welk Show. In the late 1950s and early 1960s, the accordion declined in popularity because of the rise of rock and roll. The first accordionist to appear and perform at the Newport Jazz Festival was Angelo DiPippo. He can be seen playing his accordion in the motion picture The Godfather. He also composed and performed with his accordion on part of the soundtrack of Woody Allen's movie To Rome With Love. He was featured twice on The Tonight Show with Johnny Carson. Richard Galliano is an internationally known accordionist whose repertoire covers jazz, tango nuevo, Latin, and classical. Some popular bands use the instrument to create distinctive sounds. A notable example is Grammy Award winning parodist "Weird Al" Yankovic, who plays the accordion on many of his musical tracks, particularly his polkas. Yankovic was trained in the accordion as a child. The accordion has also been used in the rock genre, most notably by John Linnell of They Might Be Giants, featuring more prominently in the band's earlier works. The instrument is still frequently used during live performances, and continues to make appearances in their studio albums. Accordion is also used in the music of the Dropkick Murphys and Gogol Bordello. Tom Waits used the Accordion extensively (Dr. William Schimmel) in "Raindogs" and "Frank's Wild Years", folk metal subgenre, and are otherwise generally rare. Full time accordionists in folk metal seem even rarer, but they are still utilized for studio work, as flexible keyboardists are usually more accessible for live performances. The Finnish symphonic folk metal band Turisas used to have a full time accordionist, employing classical and polka sensibilities alongside a violinist. One of their accordionists, Netta Skog, is now a member of Ensiferum, another folk metal band. Another Finnish metal band, Korpiklaani, invokes a type of Finnish polka called humppa, and also has a full time accordionist. Sarah Kiener, the former hurdy gurdy player for the Swiss melodic death folk metal band Eluveitie, played a Helvetic accordion known as a zugerörgeli.

Классикалық музыкада қолдану

Ол ең танымал халық аспабы ретінде танылса да, классикалық композиторлар арасында танымалдылығы артып келеді. Ең ерте сақталған концерттік шығарма – 1836 жылы Париждегі Луиза Рейзнер жазған «Thême varié très brillant pour accordéon methode Reisner». Орыс композиторы Пётр Ильич Чайковский, итальяндық Умберто Джордано және америкалық Чарльз Айвз диатоникалық түймелі аккордеон үшін шығармалар жазған. Хроматикалық аккордеонға арнайы жазған алғашқы композитор Пол Хиндемит болды. 1922 жылы австриялық Альбан Берг «Wozzeck», Op. 7 операсына аккордеонды қосты. 1937 жылы Ресейде алғашқы аккордеондық концерт жазылды. XX ғасырдың бірінші жартысында тағы да бірнеше белгілі композиторлар аккордеонға арнап шығармалар жазды. Олардың қатарында 1964 жылы аяқталған «Free Bass Accordion» концертінің авторы, итальян-американдық Джон Серри С. де бар. Сонымен қатар, американдық аккордеоншы Роберт Давин флейта, кларнет, фагот және аккордеонге арналған «Divertimento» шығармасын камералық оркестр үшін жазды. Америка композиторы Уильям П. Перри аккордеонды өзінің оркестрлік сюитасында «Киноға ізденіс жасаған алты тақырып» (2008) атты туындысында пайдаланды. Экспериментатор композитор Говард Скемптон музыкалық карьерасын аккордеоншы ретінде бастады және осы аспапқа арнап көптеген жеке шығармалар жазды. 1999 жылғы «Drang» шығармасында британ композиторы Джон Палмер аккордеон/баянның экспрессивті мүмкіндіктерін кеңейтті. Лучано Берио аккордеоншы Теодоро Анцеллотти үшін «Sequenza XIII» (1995) шығармасын жазды. Могенс Элегард, Джозеф Мацеролло, Ник Ариондо, Фридрих Липс, Хьюго Нот, доктор Уильям Шиммель (сонымен қатар композитор), Стефан Хуссонг, Теодоро Анцеллотти және Гейр Драугсволь сияқты аккордеоншылар композиторларды аккордеонға (соло және камералық музыка) жаңа музыка жазуға ынталандырды, сондай-ақ бос бас аккордеонда барокко музыкасын орындауды бастады. Француз композиторы Анри Дютильё «Correspondences» (2003) және «Le Temps L'Horloge» (2009) әндер циклдерінде аккордеонды пайдаланды. Ресейде туған композитор София Губайдулина аккордеонға арналған соло, концерттер мен камералық шығармалар жазды. Астор Пьяццолланың концерттік танголары кеңінен орындалады. Пьяццолла бандеонда ойнайтын, бірақ оның шығармалары аккордеонда да орындалады. Доктор Уильям Шиммель және «The Tango Project» бірнеше хит-жазбаларды жазды және Аль Пачиномен бірге «Әйелдің иісі» фильмінде түсті, бұл Пачиноға «Оскар» сыйлығын әкелді. Олардың жазбалары көптеген фильмдерде қолданылды.

Although best known as a folk instrument, it has grown in popularity among classical composers. The earliest surviving concert piece is Thême varié très brillant pour accordéon methode Reisner, written in 1836 by Louise Reisner of Paris. Other composers, including the Russian Pyotr Ilyich Tchaikovsky, the Italian Umberto Giordano, and the American Charles Ives, wrote works for the diatonic button accordion. The first composer to write specifically for the chromatic accordion was Paul Hindemith. In 1922, the Austrian Alban Berg included an accordion in Wozzeck, Op. 7. In 1937, the first accordion concerto was composed in Russia. Other notable composers have written for the accordion during the first half of the 20th century. Included among this group was the Italian American John Serry Sr., whose Concerto for Free Bass Accordion was completed in 1964. In addition, the American accordionist Robert Davine composed his Divertimento for Flute, Clarinet, Bassoon and Accordion as a work for chamber orchestra. American composer William P. Perry featured the accordion in his orchestral suite Six Title Themes in Search of a Movie (2008). The experimental composer Howard Skempton began his musical career as an accordionist, and has written numerous solo works for it. In his work Drang (1999), British composer John Palmer pushed the expressive possibilities of the accordion/bayan. Luciano Berio wrote Sequenza XIII (1995) for accordionist Teodoro Anzellotti. Accordionists like Mogens Ellegaard, Joseph Macerollo, Nick Ariondo, Friedrich Lips, Hugo Noth, Dr. William Schimmel (also a composer), Stefan Hussong, Teodoro Anzellotti, and Geir Draugsvoll, encouraged composers to write new music for the accordion (solo and chamber music) and also started playing baroque music on the free bass accordion. French composer Henri Dutilleux used an accordion in both his late song cycles Correspondences (2003) and Le Temps L'Horloge (2009). Russian born composer Sofia Gubaidulina has composed solos, concertos, and chamber works for accordion. Astor Piazzolla's concert tangos are performed widely. Piazzolla performed on the bandoneon, but his works are also performed on or accordion. Dr. William schimmel and "The Tango Project" recorded a number of hit recordings and appeared in the movie Scent of a Woman with Al Pacino which earned Pacino an Oscar. Their recordings were used in many films.

Австралия

Австралия музыкасында аккордеон аспабының ең алғашқы айғағы 1830 жылдарға дейін барады. Аккордеон бастапқыда ауызқобыз, концертина және мелодеон сияқты арзан әрі қолдануға ыңғайлы қамыс аспаптарымен бәсекелесті. Фрэнк Фракия – австралиялық аккордеон композиторы, оның "Жаным, бүгін кешке шыға аласың ба?" және "Сенмен билеу" шығармаларының көшірмелері Австралия кітапханаларында сақтаулы. Акордеонға музыка аранжировкалаған тағы бір австралиялық композитор – Реджинальд Стоунхэм. Аккордеонның танымалдылығы 1930 жылдардың соңында ең жоғары деңгейге жетті және 1950 жылдарға дейін сақталды. Аккордеон көше музыканттары арасында ерекше құрметке ие болды.

Босния және Герцеговина

Акордеон Босния және Герцеговинаның дәстүрлі аспабы. Ол Босния және Герцеговинаның дәстүрлі халық музыка жанры – севдалинкада ең көп қолданылатын аспап.

Бразилия

Еуропадан, әсіресе Италия мен Германиядан келген қоныс аударушылар мен иммигранттар Бразилияға аккордеонды әкелді, олар негізінен оңтүстікке (Рио-Гранде-ду-Сул, Санта-Катарина және Парана) қоныстанды. Әкелінген алғашқы аспап – "Концертина" (120 түймелі хроматикалық аккордеон) болды. 1950 жылдары аспап кең таралды, сондықтан бір үйде бірнеше аккордеон кездесуі мүмкін еді. Еуропадан келген мәдениеттерден бейімделген көптеген әртүрлі конфигурациялар мен мелодиялар бар. Аккордеон – Рио-Гранде-ду-Сул штатының ресми символы, ол депутаттар палатасында бірауыздан бекітілді. Аккордеон өндірісінің өркендеген кезеңінде Бразилияда 65 фабрика жұмыс істеді, олардың көпшілігі (52) Рио-Гранде-ду-Сул штатындағы оңтүстікте орналасқан, ал оңтүстіктен тыс жерлерде тек 7 фабрика болды. Ең танымал және шынайы бразилиялық брендтердің бірі – 1973 жылы жабылған Бенто-Гонсалвес (РС) қаласынан шыққан Accordeões Todeschini. Todeschini аккордеоны бүгінде жоғары бағаланады және оны сақтап қалушылар өте аз. Батырмалы аккордеонда ойнайтын ең белгілі музыканттар – Ренато Боргетти, Аделар Бертусси, Альбино Маник және Эдсон Дютра. 20-шы ғасырдың соңында Қытайдың академиялық орталықтарында аккордеон орындау стандартының жоғары деңгейге көтерілуіне бірнеше американдық виртуоз музыканттар, соның ішінде Роберт Давин де әсер етті. 1984 жылы Халық Республикасының Мәдениет министрлігі оны шеберлік сабақтарын өткізу үшін және аккордеонға арналған ұлттық бағдарламаны кеңейту үшін шақырды.

Колумбия

Акордеон Колумбиядағы дәстүрлі аспап, көбінесе валенто және кумбия жанрларымен байланысты. Карлос Вивес, Андрес Кабас, Фонсека (әнші) және Басилос сияқты тропипоп музыканттары, сондай-ақ Хуанес сияқты рок музыканттары мен Шакира сияқты поп музыканттары да акордеонды пайдаланған. Вальледапарда 20 ғасырдың басында пайда болған валенто, Колумбияның халық музыкасының символына айналды. Колумбия жыл сайын сәуір айында елдегі ең маңызды музыкалық фестивальдердің бірін өткізеді: Валенто Легендасы фестивалін. Фестивальде үздік акордеоншыны анықтау үшін жарыс ұйымдастырылады. Он жыл сайын "Патшалардың патшасы" акордеон сайысы өтеді, онда бұрынғы фестивальдердің жеңімпаздары валенто акордеоншысы үшін ең жоғары награда – Пилонера Майор жүлдесі үшін күреседі. Бұл әлемдегі ең ірі акордеон фестивалі.

Чехия

Акордеон көбінесе дәстүрлі чех пабтарында, мысалы Прагадағы У Флекуда ойнатылады.

Мексика

Нортеньо аккордеонға көп көңіл бөледі; ол полька жанрымен байланысты. Мексикада "Аккордеон патшасы" деп танылған Рамон Айала – нортеньо музыканты. Аккордеонды қолданатын кумбия да Селсо Пина сияқты музыканттардың арасында танымал, осылайша заманауи стиль туындайды. АҚШ-та туған мексикалық музыкант Джульетта Венегас аспаптың дыбысын рок, поп және фолк музыкасына енгізеді. Оған аккордеон музыкасын пайдаланатын чикано тобы Лос-Лобос әсер еткен.

Солтүстік Корея

Барбара Демиктің "Ешнәрсеге қызыға алмау" кітабында аккордеон "халық аспабы" деп белгілі және Солтүстік Кореяның барлық мұғалімдері аккордеон ойнауды үйренуі тиіс болған.

Америка Құрама Штаттары

Акордеон Техано музыкасында, каджун және креол музыкасында, зидекода, клезмерде және полкада ойналады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі 1940-1960 жылдар аралығында аккордеон АҚШ-та дәстүрлі батыс классикалық музыкасын орындау үшін, концерт залы сахнасындағы тікелей өнер көрсетулерде де, фонограф жазбаларында да, үлкен еркін тілшелі симфониялық оркестрлер құрамында кеңінен қолданылды.