Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тыныс алу жолдарының ауруларын зерттеу
Study of respiratory diseases
Пулмонология (,/p//ʌ//l//m//ə/'/n//ɒ//l//ə//dʒ//i/, ,/p//ʊ//l//m//ə/'/n//ɒ//l//ə//dʒ//i/, латынша pulmō, ōnis "өкпе" және грек жұрнағы [[wikt: λογία "зерттеу"), пневмология (/n//ʊ/'/m//ɒ//l//ə//dʒ//i//, //n//j//ʊ// /, грек тіліндегі πνεύμων "өкпе") немесе пневмонология (/n//ʊ//m//ə//n/'/ɒ//l//ə//dʒ//i//, //n//j//ʊ// /) – тыныс алу жолдарымен байланысты ауруларды зерттейтін медициналық мамандық. Кейбір елдер мен аймақтарда бұл респиратология, тыныс алу медицинасы немесе кеуде медицинасы деп те аталады. Пулмонология – ішкі медицинаның бір саласы және қарқынды терапиямен байланысты. Пулмонология көбінесе өмірді сақтауға және жасанды тыныс алуға мұқтаж науқастарды емдеуді қамтиды. Пулмонологтар кеуде қуысының аурулары, әсіресе пневмония, астма, туберкулез, эмфизема және күрделі кеуде инфекциялары бойынша мамандандырылған. Пулмонология/респиратология бөлімдері кардиохирургия және кардиология бөлімдерімен тығыз байланыста жұмыс істейді.
Pulmonology (,/p//ʌ//l//m//ə/'/n//ɒ//l//ə//dʒ//i/, ,/p//ʊ//l//m//ə/'/n//ɒ//l//ə//dʒ//i/, from Latin pulmō, ōnis "lung" and the Greek suffix [[wikt: λογία "study of"), pneumology (/n//ʊ/'/m//ɒ//l//ə//dʒ//i//, //n//j//ʊ// /, built on Greek πνεύμων "lung") or pneumonology (/n//ʊ//m//ə//n/'/ɒ//l//ə//dʒ//i//, //n//j//ʊ// /) is a medical specialty that deals with diseases involving the respiratory tract. It is also known as respirology, respiratory medicine, or chest medicine in some countries and areas. Pulmonology is considered a branch of internal medicine, and is related to intensive care medicine. Pulmonology often involves managing patients who need life support and mechanical ventilation. Pulmonologists are specially trained in diseases and conditions of the chest, particularly pneumonia, asthma, tuberculosis, emphysema, and complicated chest infections. Pulmonology/respirology departments work especially closely with certain other specialties: cardiothoracic surgery departments and cardiology departments.
Пулмонология тарихы
Пулмонология саласындағы алғашқы маңызды жаңалықтардың бірі – өкпе қан айналымын ашу болды. Бастапқыда, жүрекке оң жағынан келген қанның Галленнің теориясы бойынша, қабырғадағы кішкентай 'тесіктер' арқылы сол жағына өтіп, оттегімен толықтылатыны ойластырылған; алайда, өкпе қан айналымын ашу осы теорияны жоққа шығарды, бұл теория 2-ғасырдан бері қабылданған болатын. Он үшінші ғасыр анатомы және физиологы Ибн әл-Нафис жүректің екі жағы (қарыншалары) арасында тікелей өтке жоқ екенін дұрыс болжады. Ол қанның өкпе артериясы арқылы өкпеге өтіп, содан кейін жүрекке қайта оралып, денеге таралатынын айтты. Көптеген адамдар мұны өкпе қан айналымын ғылыми тұрғыдан алғаш рет сипаттаған деп санайды. Өкпе медицинасы 1950 жылдары ғана жеке медициналық мамандық ретінде дамуға бастады, бірақ Уильям Уэлч және Уильям Ослер Америкалық Торакалық Қоғамның алға құрылған ұйымын – Туберкулезді зерттеу және алдын алу жөніндегі Ұлттық қауымдастықты құрды. Өкпе туберкулезіне күтім көрсету, емдеу және зерттеу – өз алдына жеке ғылым саласы болып саналады, оны фтизиология деп атайды. Мамандық дами бастағанда, тыныс алу жүйесі мен артериялық қан газдарының өлшемі арасындағы байланысты анықтайтын бірнеше жаңалықтар жасалды, бұл осы салаға қызығушылық танытқан дәрігерлер мен зерттеушілердің санын арттырды.
One of the first major discoveries relevant to the field of pulmonology was the discovery of pulmonary circulation. Originally, it was thought that blood reaching the right side of the heart passed through small 'pores' in the septum into the left side to be oxygenated, as theorized by Galen; however, the discovery of pulmonary circulation disproves this theory, which had previously been accepted since the 2nd century. Thirteenth century anatomist and physiologist Ibn Al Nafis accurately theorized that there was no 'direct' passage between the two sides (ventricles) of the heart. He believed that the blood must have passed through the pulmonary artery, through the lungs, and back into the heart to be pumped around the body. This is believed by many to be the first scientific description of pulmonary circulation. Although pulmonary medicine only began to evolve as a medical specialty in the 1950s, William Welch and William Osler founded the 'parent' organization of the American Thoracic Society, the National Association for the Study and Prevention of Tuberculosis. The care, treatment, and study of tuberculosis of the lung is recognised as a discipline in its own right, phthisiology. When the specialty did begin to evolve, several discoveries were being made linking the respiratory system and the measurement of arterial blood gases, attracting more and more physicians and researchers to the developing field.
Пулмонология және оның басқа медициналық салалардағы маңызы
Тыныс алу жолдарының хирургиялық емдеуін көбінесе кардиоторакалдық хирургия (немесе торакалдық хирургия) мамандары жүргізеді, бірақ шағын процедураларды пульмонологтар орындауы мүмкін. Пульмонология, механикалық желдетуді қажет ететін пациенттермен айналысқанда, жан сақтау медицинасымен тығыз байланысты. Осының салдарынан көптеген пульмонологтар өкпе медицинасымен қатар жан сақтау медицинасы бойынша да біліктілік алған. Дәрігерлерге өкпе аурулары және жан сақтау медицинасы саласында бірдей сертификат алуға мүмкіндік беретін резидентура бағдарламалары бар. Интервенциялық пульмонология – бронхоскопия және плевроскопия сияқты процедураларды қолдану арқылы бірнеше өкпе ауруларын емдеумен айналысатын, өкпе медицинасының салыстырмалы түрде жаңа саласы. Интервенциялық пульмонология қазіргі таңда жеке медициналық мамандық ретінде мойындалуда.
Surgery of the respiratory tract is generally performed by specialists in cardiothoracic surgery (or thoracic surgery), though minor procedures may be performed by pulmonologists. Pulmonology is closely related to critical care medicine when dealing with patients who require mechanical ventilation. As a result, many pulmonologists are certified to practice critical care medicine in addition to pulmonary medicine. There are fellowship programs that allow physicians to become board certified in pulmonary and critical care medicine simultaneously. Interventional pulmonology is a relatively new field within pulmonary medicine that deals with the use of procedures such as bronchoscopy and pleuroscopy to treat several pulmonary diseases. Interventional pulmonology is increasingly recognized as a specific medical specialty.
Хирургиялық процедуралар
Жүрек пен өкпеге жасалатын күрделі хирургиялық операцияларды көкірек хирургы жүргізеді. Пневмонологтар көбінесе кеуде қуысының немесе өкпенің ішіндегі материалдарды алу үшін арнайы процедуралар жасайды. Олар өкпе мен жүректің қан тамырларын көру үшін радиографиялық техникаларды пайдаланады, бұл диагноз қоюға көмектеседі.
Major surgical procedures on the heart and lungs are performed by a thoracic surgeon. Pulmonologists often perform specialized procedures to get samples from the inside of the chest or inside of the lung. They use radiographic techniques to view vasculature of the lungs and heart to assist with diagnosis.
Емдеу және терапиялық құралдар
Дәрі-дәрмектер – пульмонологиялық аурулардың көпшілігін емдеудегі ең маңызды құрал болып табылады, ол ингаляция (бронходилататорлар және стероидтар) немесе ауызға қабылдау (антибиотиктер, лейкотриен антагонисттері) арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, астма немесе созылмалы обструктивті өкпе ауруы сияқты қабынулы өкпе ауруларын емдеуде ингаляторларды қолдану кең таралған. Өкпе эмфиземасы және өкпе фиброзы сияқты ауыр тыныс алу жеткіліксіздігі жағдайында оттегімен емдеу көбінесе қажет болады. Егер бұл жеткіліксіз болса, науқасқа жасанды тыныс алу аппараты (механикалық желдету) қажет болуы мүмкін. Өкпе реабилитациясы – өкпе ауруымен күресіп жатқан адамдар мен олардың отбасыларына бағытталған, көп қырлы және үздіксіз қызметтердің жиынтығы. Бұл қызметтер әдетте мамандардың көп салалы командасы тарапынан жүзеге асырылады және мақсаты – науқастың қоғамда өмір сүрудің ең жоғары деңгейін сақтап, тәуелсіздігін арттыру. Өкпе реабилитациясы науқас пен оның отбасын біліммен қамтамасыз етуге, сондай-ақ науқастың өмір сапасын және емделу барысын жақсартуға бағытталған. Оған физикалық жаттығулар, білім беру, эмоционалдық қолдау көрсету, оттегі беру, инвазивті емес жасанды тыныс алу, тыныс жолдарынан секреттерді тиімді шығару, медициналық ұсынымдарды орындау арқылы аурудың күшеюін және ауруханаға түсуін азайту, сондай-ақ жұмысқа оралу және/немесе белсенді, эмоционалдық тұрақты өмірге қайта оралу сияқты шаралар кіреді. Бұл мақсаттар тыныс алу резерві төмен болған кез келген науқасқа қолданылады, себебі бұл обструктивті немесе өкпе ауруларынан (оттегі жетіспеуі) немесе нейромыскулярлық әлсіздіктен (тыныс алу жетіспеуі) туындауы мүмкін. Өкпе реабилитациясы командасына оңалту дәрігері, пульмонолог, дәрігердің көмекшісі, сондай-ақ оңалту медбикесі, тыныс алу терапевті, сөйлеу патологы, физиотерапевт, еңбек терапевті, психолог және әлеуметтік жұмыскер сияқты басқа да денсаулық сақтау мамандары кіруі мүмкін. Балаларды өкпе реабилитациясына белсенді қатысуға ынталандыру үшін тыныс алу ойындары да қолданылады.
Medication is the most important treatment of most diseases of pulmonology, either by inhalation (bronchodilators and steroids) or in oral form (antibiotics, leukotriene antagonists). A common example being the usage of inhalers in the treatment of inflammatory lung conditions such as asthma or chronic obstructive pulmonary disease. Oxygen therapy is often necessary in severe respiratory disease (emphysema and pulmonary fibrosis). When this is insufficient, the patient might require mechanical ventilation. Pulmonary rehabilitation has been defined as a multidimensional continuum of services directed to persons with pulmonary disease and their families, usually by an interdisciplinary team of specialists, with the goal of achieving and maintaining the individual's maximum level of independence and functioning in the community. Pulmonary rehabilitation is intended to educate the patient, the family, and improve the overall quality of life and prognosis for the patient. Interventions can include exercise, education, emotional support, oxygen, noninvasive mechanical ventilation, optimization of airway secretion clearance, promoting compliance with medical care to reduce numbers of exacerbations and hospitalizations, and returning to work and/or a more active and emotionally satisfying life. These goals are appropriate for any patients with diminished respiratory reserve whether due to obstructive or intrinsic pulmonary diseases (oxygenation impairment) or neuromuscular weakness (ventilatory impairment). A pulmonary rehabilitation team may include a rehabilitation physician, a pulmonary medicine specialist, physician assistant and allied health professionals including a rehabilitation nurse, a respiratory therapist, a speech language pathologist, a physical therapist, an occupational therapist, a psychologist, and a social worker among others. Additionally, breathing games are used to motivate children to perform pulmonary rehabilitation.
Плюмонолог
Америка Құрама Штаттарында пульмонологтар – медициналық білімі бар (MD немесе DO) дәрігерлер, олар ішкі медицина бойынша резиденттураны аяқтағаннан кейін, пульмонология саласында кем дегенде екі жылдық қосымша мамандық бойынша тағылымдамадан өтеді. Өкпе аурулары бойынша тағылымдаманы сәтті аяқтағаннан кейін дәрігерге өкпе аурулары бойынша сертификациялық емтихан тапсыруға рұқсат беріледі. Бұл емтиханды тапсырғаннан кейін дәрігер пульмонолог ретінде сертификатталады. Көптеген пульмонологтар өкпе аурулары және жансақтап жағдайға түскен науқастарға көмек көрсету саласында үш жылдық біріктірілген мамандық бойынша тағылымдамадан өтеді.
In the United States, pulmonologists are physicians who, after receiving a medical degree (MD or DO), complete residency training in internal medicine, followed by at least two additional years of subspeciality fellowship training in pulmonology. After satisfactorily completing a fellowship in pulmonary medicine, the physician is permitted to take the board certification examination in pulmonary medicine. After passing this exam, the physician is then board certified as a pulmonologist. Most pulmonologists complete three years of combined subspecialty fellowship training in pulmonary medicine and critical care medicine.
Балалардың пульмонолог дәрігері
Америка Құрама Штаттарында балалар пульмонологтары – медициналық білім алған дәрігерлер (MD, DO, MBBS, MBBCh және т.б.), педиатрия бойынша интернатураны аяқтағаннан кейін, кемінде үш жылдық пульмонология саласы бойынша тағылымдамадан өтеді. Балалар пульмонологтары тыныс жолдарының, өкпелердің, тыныс механикасының және аэрофагтық жүйенің ауруларын емдейді.
In the United States, pediatric pulmonologists are physicians who, after receiving a medical degree (MD, DO, MBBS, MBBCh, etc. ), complete residency training in pediatrics, followed by at least three additional years of subspeciality fellowship training in pulmonology. Pediatric pulmonologists treat diseases of the airways, lungs, respiratory mechanics and aerodigestive system.
Ғылыми зерттеулер
Пулмонологтар тыныс алу жүйесінің клиникалық және негізгі зерттеулерімен айналысады, тыныс алу эпителийінің анатомиясынан бастап өкпе гипертониясын ең тиімді емдеуге дейін. Өкпе туберкулезі және өкпе қатерлі ісігі сияқты аурулардың себептерін және оларды емдеу мүмкіндіктерін іздеу үшін де ғылыми зерттеулер жүргізіледі.
Pulmonologists are involved in both clinical and basic research of the respiratory system, ranging from the anatomy of the respiratory epithelium to the most effective treatment of pulmonary hypertension. Scientific research also takes place to look for causes and possible treatment in diseases such as pulmonary tuberculosis and lung cancer.