Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиядағы Молонгло өзені – Мюррей-Дарлинг алабындағы Мюрримбиджі су жиналатын алабының бір бөлігі, жыл бойы суы толық болатын өзен. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Монаро және Капитал аймақтарында, сондай-ақ Австралияның Австралия астанасы аумағында орналасқан.
River in Australia
The Molonglo River is a perennial river that is part of the Murrumbidgee catchment within the Murray–Darling basin. It is located in the Monaro and Capital Country regions of New South Wales and the Australian Capital Territory, in Australia.
Орналасуы және ерекшеліктері
Өзен Ұлы Бөлу жотасының батыс жағында, Талаганда мемлекеттік орманында басталады және негізінен оңтүстіктен солтүстікке қарай ағып, содан кейін солтүстік-батысқа бұрылады. Карвула мен Квинбейан қалаларының шетінен өтеді, онда ол өзінің ірі саласы – Квинбейан өзенімен қосылады. Содан кейін Канберра арқылы ағып өтеді, онда Скривенер бөгетімен тоғатылып, Бурли Гриффин көлін құрайды. Өзен Уриарра өткеліне жақын Муррамбиджи өзеніне құяды. Ағысы бойында Молонгло өзені ұзын, кең су тасқыны жазықтары мен тар, жартасты шатқалдардың арасында бірнеше рет алмасады. Осы су тасқыны жазықтарының бірі Молонгло жазығы деп аталады. Көзінен сағасына дейін өзен бойымен Капитан Флэт жолы, Карвуладағы Бриарс Шарроу жолы, Квинбейан мен арасындағы Кингс тас жолы, Квинбейанның солтүстігіндегі Ясс жолы, Монаро тас жолы, Комонвелл және Кингс даңғылдары Бурли Гриффин көлінің арасында, Лэди Денман Драйв Скривенер бөгетінде және Гленлох түйіскен жерінен оңтүстікке қарай Туггерангонг парк жолы өтеді. Бұл өзеннің жергілікті Молинггола халқы берген атауы болуы мүмкін. (Абориген тілінде Канберра аймағындағы өзендерге "биджи" жұрнағы жиі қолданылады, ол "су" немесе "өзен" дегенді білдіреді.) Капитан Флэт ауданындағы Мулинггола халқы, әдетте, Молонглоға осы атты берген болуы мүмкін. Өзен қазіргі Канберра қаласы арқылы аққан жерде, ол Нгамбри халқының атымен белгілі болған, ол Кембри, Канберри және басқа да транскрипциялық нұсқаларда жазылған. "Молонгола" сөзі абориген тілінен аударғанда "көк күркіреуіне ұқсайды" деген мағынаны білдіреді.
The river rises on the western side of the Great Dividing Range, in Tallaganda State Forest at and flows generally from south to north before turning north west, through Carwoola and the outskirts of Queanbeyan, where it has confluence with its major tributary, the Queanbeyan River, and then continues through Canberra, where it has been dammed by the Scrivener Dam to form Lake Burley Griffin. The river then flows to its confluence with the Murrumbidgee River, near Uriarra Crossing. Over its course, the Molonglo River alternates several times between long broad floodplains and narrow rocky gorges. One of the floodplains is called the Molonglo Plain. From source to mouth, the river is traversed by the Captains Flat Road at , Briars Sharrow Road in Carwoola, the Kings Highway between Queanbeyan and , the Yass Road, north of Queanbeyan, the Monaro Highway at , the Commonwealth and Kings Avenues as Lake Burley Griffin between and , Lady Denman Drive at Scrivener Dam, and the Tuggeranong Parkway south of the Glenloch Interchange. This was probably the collective local Moolinggolah name for the river. (The suffix "bidgee" was common in Aboriginal languages for rivers in the Canberra area and presumably means "water" or "river".) The Moolinggolah people of the district around Captains Flat probably gave the Molonglo its name. Where the river flowed through what is now Canberra, it was probably known after the Ngambri people, transcribed as Kembury, Canberry, and other transcription variations. The word molongolo is derived from an Aboriginal word meaning "like the sound of thunder".
Тарих
Батыс елдері бұл өзенге алғаш рет "Тас өзен" деп ат қойған. Кейіннен, Еуропалықтардың қоныстануының алғашқы жылдарында Молонгло және Квинбейан өзендері жергілікті балықтардың көптігіне байланысты "Балық өзені" деп белгілі болды. Молонгло өзені әдемілігімен және Мюррей балығы, Маккуарри балығы және күміс балықтарды ұстауға қолайлы жағдайымен танымал болды. Бірақ жергілікті балықтардың осы көптігі ұзаққа созылмады. Капитан Флэт кенішінің жұмысы басталғаннан кейін (NSW үкіметінің берген уәдесіне қарамастан), кен қалдықтары өзенді үздіксіз ластады, тіпті 1930-1950 жылдар аралығында бірнеше рет жаппай қалдықтар өзенге құлап, өзен төменгі ағысындағы барлық жергілікті балықтар мен көптеген су жануарларын жойды. 1976 жылы үкімет қаржыландырған қайта жаңарту бағдарламаларына қарамастан, Капитан Флэт кенішінен уытты сұйықтықтар әлі де өзенге ағып келуде. Осының салдарынан, 1964 жылы Молонгло өзенінің үстінде Бёрли Гриффин көлі салынғанда, оның суларында жергілікті балықтар болмады. 1970 жылдары басталған және 1980 жылдарға дейін жалғасқан балық шаруашылығы көлде Мюррей балығы мен Алтын балықты және өзеннің шағын бөлігінде қайта орналастырды. Молонглоның үлкен бөлігі әлі де тек сырттан әкелінген балық түрлерін қамтиды және жергілікті балық түрлерін қайта орналастыруды күтуде. 2010 жылдары Скривенер бөгетінің төменгі ағысында, Молонгло аңғарындағы тұрғын үйлермен бірге маңызды табиғи қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 2024 жылдың ақпан айында Уитлэмді Молонгло аңғарымен байланыстыратын 200 метрлік көпірдің құрылысы басталды. Оның 2025 жылдың желтоқсанында аяқталуы күтілуде.
The first name given to the River by Westerners was Limestone River, Subsequently, in the early years of European settlement both the Molonglo and the Queanbeyan were known as the "Fish River" for the abundance of native fish in them. The Molonglo was renowned as a beautiful river with excellent fishing for native Murray cod, Macquarie perch and silver perch. This abundance of native fish did not last. Upon commencement of mining operations at Captains Flat (and contrary to NSW Government assurances), mine tailings continually severely polluted the river, including several mass tailings collapses into the river between the 1930s and 1950s, eradicating all native fish and most other aquatic life downstream from the site. Despite government funded rehabilitation programs in 1976, some toxic leachates still enter the river from the Captain's Flat mine site. Consequently, when Lake Burley Griffin was built upon the Molonglo and filled in 1964, the waters were devoid of native fish. Restocking commenced in the 1970s and continued through 1980s have re established Murray Cod and Golden Perch in the lake and a short stretch of river upstream. A large stretch of the Molonglo still holds nothing but introduced fish species and is still waiting for the native fish species to be re established by stockings. Significant natural restoration work has been undertaken downstream of Scrivener Dam in conjunction with the housing development in the Molonglo Valley during the 2010s. In February 2024, construction began on a 200 metre long bridge connecting Whitlam with the Molonglo Valley. It is expected to be completed in December 2025.