Кіріспе

Сэр Роджер Уильямс (1539-1540 – 12 желтоқсан 1595) – Уэльс сарбазы және әскери теоретик, протестанттық іске қызмет етіп, бірнеше соғыс ареналарында испандықтарға қарсы күрескен. Роберт Дадли, Лестердің 1-ші графы, оны жауынгер ретінде "алтынға тең" деп бағалаған. Кейіннен ол Роберт Деверэ, Эссекстің 2-ші графымен жақын байланыста болды және католик лигасына қарсы күресі үшін ұлттық батыр атанды. Ол "Эссекстің берілген одақтасы және адамы" болған, "қарсыласатын, пікір білдіретін Уэльс сарбазы" деп сипатталған. Әскери өнер туралы жазған еңбектерінде Уильямс әскерді жаңартуды және жаңа әскери технологияларды пайдалануды ынталандырған. Кейбір Шекспир зерттеушілері оның Уильям Шекспирдің "Генрих V" пьесасындағы қайраткер, Уэльс капитаны Флюэлленнің прототипі болғанын айтады, ол да тартымды және адал адам ретінде бейнеленген.

Өмір

Пенрос, Монмутширде туған Уильямс, Томас Уильямс пен оның әйелі Элеонораның ұлы болды. Элеонора, сэр Уильям Вауганның қызы еді. Энтони Вуд оның Оксфордтағы Брассеноз колледжінде оқығанын айтқан. Өмірінің көп бөлігін әскери қызметте, көбінесе Еуропа құрлығында өткізді. Өзінің жазбаларында, соғыстағы алғашқы тәжірибесі 1557 жылы Сент-Квентинге шабуылға қатысқан Пемброктың 1-ші графы Уильям Герберттің пажасы болғанын айтады. Ол Испания қызметінде болған-жоқ деген мәселеде нақтылық жоқ, бірақ 1572 жылы Уильямс Гос қамалы кезінде, Миддельбургтегі испандық негізгі базасының алғы шебі – Оңтүстік Бевилендке шабуылға қатысты. Гарнизон күткеннен әлдеқайда көп болды, шабуыл сәтсіз аяқталды және шабуыл жасағандардың көпшілігі қаза тапты. Уильямс пен Роуланд Йорк ішек-қарнымен арықтар арқылы жүніп қашып құтылды. 1577 жылы ол Джон Норрейстің Төмен елдерге ағылшын еріктілерінің экспедициясына қосылды, Норрейстің әскери кеңесшісі қызметін атқарды. 1580-жылдары ол Нидерландыда Оранж князі Уильям II-нің (Үндемеуші) ісі үшін Испанияға қарсы күресті. 1584 жылы князь қанынан айырылғанда ол сол жерде болды және кісі өлтірген Бальтазар Жерарды ұстауға көмектесті. Эссекс Англияға оралғаннан кейін Уильямс Генриге қолдау көрсеткен ағылшын күштерінің бас қолбасшысы және, де-факто, патшайымның өкілі болды. Одан кейін ол 600 сарбазбен ғана Аумерльді басып алды. 1592 жылы Руан қамалы кезінде ол жеке шайқаста албандық-итальяндық көшбасшы Джорджо Бастаның мойнын кесіп, оны және оның әскерін шайқас алаңынан ығыстырып шығарды. Бұл іс-әрекеттері Уильямсты Англияда белгілі батыр етті, оның ерліктері туралы жазбалар жарық көрді. 1594 жылы ол Англияға қайтып келді, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан келесі жылы қайтыс болды, оның өліміне байланысты халық арасында үлкен қайғы туды. Ол мүлкін Эссекс графына қалдырды. Ол Санкт-Пол соборында «толық әскери салтанатпен» жерленді, оның жобасын граф қаржылады.

Жазбалар мен бағалаулар

Уильямс замандастарымен әскери істердегі сарапшы ретінде танылды және 1590 жылы "Соғыс туралы қысқаша әңгіме" және "Жауынгерлік тәртіптің" кейбір аспектілеріне қатысты пікірлерін жазды. Ол сондай-ақ 1591 жылы Сэр Роджер Уильямстан келген "Жаңалықтарды" жазды. Оның Нидерландыдағы тәжірибесі туралы еңбегі оның өлімінен кейін 1618 жылы "Төмен елдердегі іс-қимылдар" деген атпен жарияланды. Сидни Ли былай деді: "Оның хаттары мен әдеби еңбектері оның өткір және қуатты лексикасын, сондай-ақ соғыс өнерін зерттеуші ретінде зор білімін көрсетіп тұр."

Үндеу туралы анекдот

Камден қоғамы жазған анекдотқа сәйкес, Уильямс бірде патшайымның алдына одан қашқысы келген өтінішпен барды. Ол мәселені тағы да көтергенде, патшайым оны жаңа етіктерінің тері илеу иісі тым күшті деп айтып, ыңғайсыздықпен қуылды. Сэр Роджер Уильямс (ол уэльстік және бастапқыда тігінші болған, бірақ кейін өте батыл әскерге қатысқан) Елизавета патшайымға ұнап, оған өтініш жасады, бірақ патшайым оны қабылдауға лайық емес деп ойлады. Ол жауап күтпегендіктен, тағы да әрекет етуге бел буды. Сөйтіп, бір күні сарайға келіп, патшайымға сөйледі де, оның бос және көңілді сәттерін күтіп, қайтадан бастады. Патшайым дереу сезіп, оның аяғындағы жаңа етіктерге көңіл бөлді, мұрнын қысып, "Уильямс, енді кет, етіктерің тым жаман иіс таратады!" деді. "Тут-тут, ханым," деді ол, "иіс тарататыны менің өтінішім!" Оқиғада Уильямстың әскерге дейін тігінші болғаны туралы күмәнді айғақ бар, бұл "suit[e]" сөзінің ойнауынан туындаған шатасу болуы мүмкін, бірақ Ли оның отбасы, ақсүйек болғанымен, салыстырмалы түрде кедей болғанын айтады. Сондай-ақ, Ли "Шекспирдің Флюелленің сияқты, ол да табиғатынан шаршағыш мінезді және тілге келмейтін" екенін айтады. Уилсон Уильямстың Мартин Марпрелат трактаттарының авторы екенін де дәлелдеді. Э.К. Чемберс "Уилсон Флюеллендегі уэльстік солдат Сэр Роджер Уильямстың белгілерін табуға лайықты жағдай жасады" деп мойындады. Бұл тұжырымды басқа да бірнеше зерттеушілер қолдады.