Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұршақсыз қару – ішінде бұршақтары жоқ түтігі бар қару. Бұршақсыз қарулар қолда ұсталатын қарулардан бастап, қуатты танк пен артиллериялық минометтерге дейін алуан түрлі болады.
Weapon that has a barrel without rifling
A smoothbore weapon is one that has a barrel without rifling. Smoothbores range from handheld firearms to powerful tank guns and large artillery mortars.
Қазіргі қолданылуы
Кейбір тегіс ұңғылы қарулар әлі де қолданылады.
Some smoothbore firearms are still used.
Кіші қару
Атқыш мылтық бірнеше дөңгелек оқты атып шығарады; оқшауланған ұңғыдан ату центробегтік күштерді тудырады, нәтижесінде донат пішіндес оқтардың таралу үлгісі пайда болады (шетінде жоғары снаряд тығыздығы, ал ортасында төмен снаряд тығыздығы). Бұл жақын қашықтықта қанағаттанарлық болуы мүмкін (кейбір кеңейткіш дулыстар жақын қашықтықта кең таралу үлгісін жасау үшін бұрандаланады), бірақ ұзақ қашықтықта қажет емес, себебі дәлдікті арттыру үшін тығыз, тұрақты үлгі қажет. Қазір қолданылып жүрген тағы бір тегіс ұңғылы қару – 37 мм көтеріліс қаруы, ол көпшілікке жақын қашықтықта резеңке оқтар мен көз жасырату газы сияқты қауіпсіз оқ-дәрілерді атып жібереді, онда жоғары дәлдік қажет емес. Steyr IWS 2000 танкіге қарсы мылтығының ұңғысы тегіс. Бұл оқтарды жылдамдатуға және баллистикалық тиімділікті арттыруға көмектеседі. Оқ 15,2 мм, қанаттарымен тұрақтандырылған, бронебойғыш, IWS 2000 осы оқтарды атқаны үшін арнайы жасалған. Оның құрамында вольфрам карбидінен немесе обеднённый ураннан жасалған, 1000 метр қашықтықта 40 мм біртекті броняны тесіп өте алатын және екіншілік сынықтарды тудыра алатын сүйір пішіндес тесігі бар.
A shotgun fires multiple, round shot; firing out of a rifled barrel would impart centrifugal forces that result a doughnut shaped pattern of shot (with a high projectile density on the periphery, and a low projectile density in the interior). While this may be acceptable at close ranges (some spreader chokes are rifled to produce wide patterns at close range) this is not desirable at longer ranges, where a tight, consistent pattern is required to improve accuracy. Another smoothbore weapon in use today is the 37 mm riot gun, which fires less lethal munitions like rubber bullets and teargas at short range at crowds, where a high degree of accuracy is not required. The Steyr IWS 2000 anti tank rifle is smoothbore. This can help accelerate projectiles and increase ballistic effectiveness. The projectile is a 15.2 mm fin stabilized discarding sabot type with armor piercing capability which the IWS 2000 was specifically designed to fire. It contains a dart shaped penetrator of either tungsten carbide or depleted uranium, capable of piercing 40 mm of rolled homogeneous armor at a range of 1,000 m, and causing secondary fragmentation.
Артиллерия және танктер
19 ғасырдың ортасында зеңбіректер тегіс ұңғылыдан доптар атудан бұрандалы ұңғылыдан снарядтар атуға көшті. Дегенмен, қазіргі заманғы бронетранспорттық құралдардың қалың бронясын сенімді түрде тесіп өту үшін көптеген заманауи танк зеңбіректері қайтадан тегіс ұңғылыға көшті. Олар өте ұзын, жіңішке кинетикалық энергия тасығыштарын атып шығарады, олардың диаметріне қатысты ұзындығы соншалық, бұранда арқылы қажетті айналу жылдамдығын дамыту мүмкін емес. Оның орнына кинетикалық энергия снарядтары қанаттарымен тұрақтандырылған жебелер түрінде жасалады. Бұл бұрандалы ұңғыларды жасауға кеткен уақыт пен шығынды ғана емес, ұңғының тозуына байланысты ауыстыру қажеттілігін де азайтады. Броняны тесуге арналған зеңбіректердің эволюциясы шағын қаруларда да көрінді, әсіресе қазір тоқтатылған АҚШ-тың "Advanced Combat Rifle" (ACR) бағдарламасында. ACR "мылтықтары" бір немесе бірнеше флешеткаларды (кішкентай жебелерді) оқтардың орнына ату үшін тегіс ұңғыларды қолданды, бұл ұзақ қашықтыққа, жазық траекторияға және броняны тесу қабілетіне қол жеткізуге мүмкіндік берді. Кинетикалық энергиямен жұмыс істейтін танк снарядтары сияқты, флешеткалар да ұзын және жіңішке, сондықтан оларды бұрандамен тұрақтандыру тиімсіз, ал тегіс ұңғыдан ату олардың тиімділігін арттырады. ACR бағдарламасы сенімділік мәселелері мен нашар терминалдық баллистикасы салдарынан тоқтатылды. Миномет ұңғылары әдетте аузынан зарядталатын тегіс ұңғылы болады. Минометтер ұңғыға түсірілетін бомбаларды атып шығарады, сондықтан олар тығыз орналаспауы керек, демек тегіс ұңғылы болуы өте маңызды. Бомбалар қанаттарымен тұрақтандырылады.
The cannon made the transition from smoothbore firing cannonballs to rifled firing shells in the mid 19th century. However, to reliably penetrate the thick armor of modern armored vehicles many modern tank guns have moved back to smoothbore. These fire a very long, thin kinetic energy projectile, too long in relation to its diameter to develop the necessary spin rate through rifling. Instead, kinetic energy rounds are produced as fin stabilized darts. Not only does this reduce the time and expense of producing rifled barrels, it also reduces the need for replacement due to barrel wear. The armour piercing gun evolution has also shown up in small arms, particularly the now abandoned U. S. Advanced Combat Rifle (ACR) program. The ACR "rifles" used smoothbore barrels to fire single or multiple flechettes (tiny darts), rather than bullets, per pull of the trigger, to provide long range, flat trajectory, and armor piercing abilities. Just like kinetic energy tank rounds, flechettes are too long and thin to be stabilized by rifling and perform best from a smoothbore barrel. The ACR program was abandoned due to reliability problems and poor terminal ballistics. Mortar barrels are typically muzzle loading smoothbores. Since mortars fire bombs that are dropped down the barrel and must not be a tight fit, a smooth barrel is essential. The bombs are fin stabilized.