Крань – Словенияның үшінші ірі қаласы. 37 941 халқы бар, өнеркәсіптік және тарихи орта ғасырлық қала. Кокра және Сава өзендерінің тоғысында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крань (Крайнбург) - Словениядағы үшінші ірі қала, халқы 37 941 адамды құрайды (2020). Бұл Крань қалалық муниципалитетінің орталығы. Қала ұлттық астана Люблянаның солтүстік-батысында, Үстіңгі Карниоланың дәстүрлі аймағында (Словенияның солтүстік-батысы) орналасқан. Крань негізінен өнеркәсіптік қала болып табылады, онда маңызды электроника және резеңке өнеркәсіптері дамыған.
Kranj (, Krainburg) is the third largest city in Slovenia, with a population of 37,941 (2020). It is the seat of the City Municipality of Kranj. It is located approximately northwest of the national capital Ljubljana in the traditional region of Upper Carniola (northwestern Slovenia). Kranj is a mainly industrial city with significant electronics and rubber industries.
География
Қаланың ядросы – Кокра және Сава өзендерінің қосылған жерінде салынған, жақсы сақталған ортағасырлық ескі қала. Қалаға Люблянадан Мюнхенге (Германия) (Жесенице және Вилах, Австрия арқылы) қатынайтын Кранж теміржол станциясы және тас жол қызмет көрсетеді. Словенияның ұлттық әуежайы – Любляна Жоже Пучник әуежайы (Брникте) Кранжға, номиналды тапсырыс берушісі Люблянаға қарағанда әлдеқайда жақын. Кранжда Кокра өзені конгломераттың ішіне терең бойлап өтеді, нәтижесінде терең шатқал пайда болады. Косореп – Кранж қаласының солтүстік шетінде, өзен бойындағы көрнекті орын. Шатқалдың кейбір бөліктеріне жаяу жолмен жетуге болады. Кранж төмен, Друловкада Сава екі жағынан конгломератпен шектелген терең шатқал құрайды. Мавчице су электр станциясының тоғанының арқасында, өзеннің ағысы онда өте баяу.
The nucleus of the city is a well preserved medieval old town, built at the confluence of the Kokra and Sava rivers. The city is served by the Kranj railway station on the route from Ljubljana to Munich, Germany (via Jesenice and Villach, Austria) and a highway. Slovenia's national airport, Ljubljana Jože Pučnik Airport (in Brnik) is also very close to Kranj, considerably more so than to its nominal client, Ljubljana. In Kranj, the Kokra cuts deeply into the conglomerate, forming a canyon deep. Kosorep, on the northern outskirts of Kranj, is a picturesque site along the river. Parts of the canyon can be reached by a walking trail. Below Kranj, at Drulovka, the Sava forms a deep canyon with conglomerate on both sides. Due to the dam for the Mavčiče Hydroelectric Plant, the river's flow there is very slow.
Климат
Краньтің жазғы жылы ылғалды континенттік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі Dfb).
Kranj has a warm summer humid continental climate (Köppen climate classification Dfb).
Этимология
Кранж 5 ғасырда және шамамен 670 жылы Карниум (және 973 жылы Chreinariorum жолымен, 1050–65 жылдары actum Kreine, 1065–77 жылдары in loco Chreina және 1291 жылы Chrainburch) деп жазылған деректерде кездеседі. Словен тіліндегі атауы славян тіліндегі *Kornь сөзінен шыққан, ол кейінгі антик дәуірдегі роман тіліндегі Carnium сөзінен алынған. Латын тіліндегі Карния атауы сияқты, ол Карни (грекше: Κάρνοι) тайпасынан туындаған. Бұл тайпаның аты, болжам бойынша, кельт тіліндегі *karno түбірінен – "шың", "төбе", "тас үйіндісі" деген мағынадан шыққан. Қаланың неміс тіліндегі атауы Крайнбург болған. Карниола тарихи аймағының атауы – Карнияның латынша кішіртілген түрі.
Kranj was attested in written sources in the 5th century and c. 670 as Carnium (and as via Chreinariorum in 973, actum Kreine in 1050–65, in loco Chreina in 1065–77, and Chrainburch in 1291). The Slovene name is derived from Slavic *Korn’ь, borrowed from Romance Carnium in late antiquity. Like the Latin regional name Carnia, it is derived from the Celtic tribe known as the Carnī (Greek: Κάρνοι). The name of the tribe is probably derived from the Celtic root *karno 'peak, hill, pile of stones'. The German name of the town was Krainburg. The name of the historical region of Carniola is a Latin diminutive form of Carnia.
Орта ғасырлар
Ескі славян қонысының (славяндық жерлеу орны) іздері 9-10 ғасырларға жатады. 11 ғасырда Карниола маркграфтарының ордасы болғандықтан, ол аумақтағы ең маңызды елді мекен болды. Қаланың өзі 13 ғасырдың басында дамыған деп есептеледі; Кранж қаласының азаматтары 1221 жылғы құжатта кездеседі, ал Кранж ресми түрде 1256 жылы қала ретінде аталды. Бұл қала Радовлица мен Камник аралығындағы соттың ордасы болған. 1414 жылы қала тұрғындарының жол ақысын төлеуден босатылуы туралы шешім қабылданды. 1422 жылы өрттерді болдырмау үшін үйлерді таспен салуды талап ететін жарлық шығарылды. 1423 жылы Кранжда шіркеу мектебі ашылды, сондай-ақ сол жылы Кранжге өз судьясын сайлау құқығы берілді. 1471 жылы Осман шабуылынан Кранж қирады. Император Фридрих III 1488 және 1493 жылғы құжаттарда Кранжға жол ақысын жинау құқығын берді, ал 1493 жылғы құжат қалаға жылына екі рет жәрмеңке өткізу құқығын берді. Қалалық хоспис туралы жазбалар 15 ғасырдан басталады. Германия билігі Юго Чешка тоқыма фабрикасын жапты, станоктарды ұшақтар жасауға арналған жабдықтармен ауыстырды. 1944 жылдың 21 наурызында неміс әскері қаланың солтүстік бөлігіндегі Рупадағы Шорли диірменінде бірнеше коммунистік белсенділер мен шенеуніктерді тапты, онда партизандарға арналған әскери жабдықтар сақталған. Диірмендегі үш адам қаза тауып, неміс әскері диірменді өртеп жіберді.
Traces of the old Slavic settlement (a Slavic burial site) date from the 9th and 10th centuries. As the seat of the margraves of Carniola in the 11th century, it was the most important settlement in the territory. The town itself is believed to have developed in the early 13th century; citizens of the town of Kranj appear in a document from 1221, and Kranj was officially referred to as a town in 1256. It was the seat of a court whose jurisdiction extended between that of Radovljica and Kamnik. In 1414 a decision was issued relieving the citizens of the town from paying tolls. In 1422 an ordinance required houses to be built of stone to prevent fires. A parish school was established in Kranj in 1423, and the same year the right was granted to Kranj to elect its own judge. Kranj was laid waste in 1471 in an Ottoman attack. Emperor Frederick III granted Kranj the right to collect tolls in documents from 1488 and 1493, and a 1493 document also granted the town the right to hold fairs twice a year. The town hospice records date back to the 15th century. The German authorities dismantled the Jugo Češka textile works, replacing the machinery with equipment to produce aircraft. On 21 March 1944, German forces discovered several communist activists and functionaries at the Šorli Mill in Rupa in the northern part of the town, where military supplies for the Partisans were being stored. Three of the men at the mill were killed and the German forces then burned the mill.
Экономика
Кранж – өнеркәсіптік қала. 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген зауыттары банкротқа ұшырап, көптеген бұрынғы өнеркәсіптік аймақтар қалды. Соңғы жылдары өндіріс секторы жоғары бәсекеге қабілетті, экспортқа бағдарланған салаларға көбірек негізделген. Кранждағы ірі өнеркәсіптік компаниялар Goodyear (оның еншілес компаниясы Goodyear Dunlop Sava), Iskratel және Hidria.
Kranj is an industrial city. It experienced a wave of deindustrialisation with many of its factories going bankrupt following independence in 1991, leaving behind several brownfields. In recent years, its manufacturing sector has become more based around highly competitive export oriented industries. Major industrial companies operating in Kranj include Goodyear (under their subsidiary Goodyear Dunlop Sava), Iskratel and Hidria.
Қасиетті Кантиан және оның серіктері шіркеуі
Қасиетті Кантиан және серіктері шіркеуі (Župnijska cerkev sv. Kancijana in tovarišev) – Крань қаласындағы ең ірі шіркеу, сонымен қатар Крань приходының және диаконаттардың орталығы. Ол 14 ғасырда салынды, ал құрылысын Крань графы тапсырған.
The St. Cantianus and Companions Parish Church (Župnijska cerkev sv. Kancijana in tovarišev) is the largest church in Kranj and also the seat of the Kranj Parish and Deaconates. It was built in the 14th century, and measures Construction was commissioned by the counts of Kranj.
Кизельштейн қамалы
Қала XVI ғасырдың ортасында барон Иоганн Якоб Хисл салған. Кейінгі иелері Москон, Равбар, Апфальтрер, Ауэрсперг және Паглиаруцци отбасылары болды. Ғимарат 1952 жылы сәулетші Жоже Плечник өзінің соңғы кезеңінде қайта жаңартылды. Қазіргі уақытта сарайдың бағы концерттер өткізілетін орын ретінде қолданылады.
The castle was built in the mid 16th century by Baron Johann Jakob Khisl. Later owners included the families of Moscon, Ravbar, Apfaltrer, Auersperg, and Pagliaruzzi. The building was renovated in 1952 by the architect Jože Plečnik in his late period. The castle garden is currently used as a concert setting.
Мәдениет
Қала футбол, теннис және баскетбол сияқты спорттық нысандарымен, сондай-ақ елдегі ең ірі су орталығымен танымал. Бұл орталық 2003 жылы ерлер су полосынан Еуропа чемпионатының (Люблянамен бірге әйелдер турнирін қабылдады) өтуіне ұйымдастырды. Жыл сайынғы «Жастар аптасы» (Teden Mladih) фестивалі мен Карниола фестивалі өте танымал.
The city is known for its sports facilities, including soccer, tennis and basketball, as well as the biggest aquatic centre in the country, which hosted the 2003 Men's European Water Polo Championship (along with Ljubljana, hosting the women's competition). The annual Teden Mladih (Youth Week) festival and Carniola Festival are very popular.