Кіріспе
Веллингтон–Литтлтон паром, Жаңа Зеландия
{|
The Wahine began transporting passengers on day and overnight trips on New Zealand's inter island route between the ports of Wellington and Lyttelton in 1966. The Wahine was permitted to carry a maximum of 1,100 passengers on day trips, or 927 berthed passengers on overnight trips. On 10 April 1968, near the end of a routine northbound overnight crossing from Lyttelton, Wahine was caught in a fierce storm stirred by tropical cyclone Giselle. She ran aground on Barrett Reef, then drifted and capsized and sank in the shallow waters near Steeple Rock at the mouth of Wellington Harbour. Of the 734 people on board, 53 people died from drowning, exposure to the elements, or from injuries sustained in the hurried evacuation and abandonment of the stricken vessel. The unfolding shipwreck drama was covered by radio and television crews, as the Wahine ran aground within a short distance of New Zealand's capital city, Wellington. Newspaper crews, and other journalists and photographers, provided immediate news coverage documenting the passenger rescue and loss of life.
1966 жылы "Вахин" Веллингтон мен Литтлтон порттары арасындағы Жаңа Зеландияның ішкі аралдық бағытында күндізгі және түнгі сапарларға жолаушыларды тасымалдауды бастады. "Вахинге" күндізгі сапарларда ең көп дегенде 1100 жолаушы, ал түнгі сапарларда 927 орындық жолаушы тасымалдауға рұқсат берілді. 1968 жылдың 10 сәуірінде, Литтлтоннан солтүстікке қарайғы түнгі сапарының соңында, "Вахин" тропикалық "Жизель" дауылынан туған қатты дауылға тап болды. Ол Барретт рифіне тіреліп, содан кейін ағысымен қалып, құлап, Веллингтон портының аузындағы Стилл-Рок маңындағы ағыс суға батып кетті. Борттағы 734 адамның 53-і суға батып, ауа райының салдарынан немесе апатқа ұшыраған кемені асығыс эвакуациялау және тастап кету кезінде алған жарақаттардан қаза тапты. "Вахин" Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтоннан аз ғана қашықтықта жағаға тіреліп, суға батқан кезде, кеме апатының дамыған оқиғасын радио және теледидар тілшілері жариялады. Газет тілшілері, басқа журналистер мен фотографтар жолаушыларды құтқару және адамдардың қаза болуы туралы дереу хабарлады.
{|
The Wahine began transporting passengers on day and overnight trips on New Zealand's inter island route between the ports of Wellington and Lyttelton in 1966. The Wahine was permitted to carry a maximum of 1,100 passengers on day trips, or 927 berthed passengers on overnight trips. On 10 April 1968, near the end of a routine northbound overnight crossing from Lyttelton, Wahine was caught in a fierce storm stirred by tropical cyclone Giselle. She ran aground on Barrett Reef, then drifted and capsized and sank in the shallow waters near Steeple Rock at the mouth of Wellington Harbour. Of the 734 people on board, 53 people died from drowning, exposure to the elements, or from injuries sustained in the hurried evacuation and abandonment of the stricken vessel. The unfolding shipwreck drama was covered by radio and television crews, as the Wahine ran aground within a short distance of New Zealand's capital city, Wellington. Newspaper crews, and other journalists and photographers, provided immediate news coverage documenting the passenger rescue and loss of life.
Өмірбаян
TEV Wahine Жаңа Зеландияның «Юнион Сти́мшип» компаниясы үшін жобаланып, салынған және Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдарын байланыстырған көптеген паромдардың бірі болды. Веллингтон мен Пиктон арасындағы тұрақты аралас паром қызметі 1875 жылы басталды, ал Веллингтон – Литтелтон қызметі 1895 жылы «Юнион Сти́мшип» компаниясының «SS Penguin» кемесімен басталды. Содан бері паромдар Кук бұғазы мен Кайкоура жағалауында жүріп, солтүстіктегі Веллингтон мен оңтүстіктегі Пиктон немесе Литтелтон арасында жолаушылар мен жүк тасымалдайды. 1933 жылдан бастап «Юнион» компаниясының Веллингтон – Литтелтон қызметі «Steamer Express» деп таныстырылды. 1966 жылы «Вахин» паромның пайда болуы 1965 жылы TEV Rangatira (1930–1967) және TEV Hinemoa (1945–1971) паромдарын қызметтен шығаруға, ал 1967 жылы Rangatira мен Hinemoa паромдарын сатуға мүмкіндік берді.
Құрылыс
Вахине Глазго қаласындағы, Шотландияда орналасқан Fairfield Shipbuilding and Engineering Company компаниясымен салынған. 1961 жылы Union Company жоспарларын жасады, ал келі 1964 жылдың 14 қыркүйегінде №830 корпус ретінде салынды. Веллингтондағы жел бұрынғыдан күшті болды. Бір кезде желдің жылдамдығы рекордтық деңгейге жетті, ал Веллингтонның бір ауданында 98 үйдің шатыры жыртылып кетті. Жарақат алғандарды құтқару үшін сол аймаққа баруға тырысқан үш жедел жәрдем машинасы мен бір жүк көлігі аударылып кетті. Вахине Уэлингтон портына дауыл жеткен кезде Кук бұғазынан шығып, сапарының соңғы кезеңін аяқтауға дайын болды. Литтелтоннан шығар алдында ауа райы туралы ескертулер болғанмен, дауылдардың қатты болатынына немесе Кук бұғазын кесіп өтетін кемелерге әдеттегідей болатынына ешқандай белгі болмады. 06:40-та кеме Барретт рифінің оңтүстік ұшына соқты, ал шамамен 14:30-да Вахине толыққандай оң жағына құлады. Вахиненің офицерлеріне айып тағылды, бірақ барлығы кінәсіз деп танылды. Кемеге келген зиянның ауқымы анықталғаннан кейін, оны құтқаруға деген үміттен бас тартылды. Ыдыраған кеме кеме жолына қауіп тудырғандықтан, келер жылы оны қайтадан суға көтеріп, Кук бұғазына сүйреп, суға батыруға дайындық жүргізілді. Алайда, 1969 жылы болған ұқсас дауыл кемені қиратты, ол (ішінара Hikitia жүзетін кранының көмегімен) жатқан жерінде бөлшектелді.
Ескерткіштер
Вахин ескереу паркі апатты оқиғаны қайық бағыттайтын құрылғысымен белгілейді, ол Сеатун жағасында аман қалғандардың құрлыққа жеткен жеріне жақын орналасқан. Сеатун қаласындағы Дж. Г. Черчилль паркінде мемориалдық тақта, кеменің якорі мен тізбегі және вентиляциялық құрылғылардың көшірмесі бар. Порттың шығыс жағында, Бурдан қақпасының жанындағы тұрақта, көптеген аман қалғандар мен қаза болғандардың денелері жағалауға шыққан жерде тақта мен алдыңғы мачта орналасқан. Басты мачта Веллингтонның орталығындағы Франк Киттс паркіндегі тағы бір ескерткішті құрайды. Веллингтон мұражайының теңіз қабатында дауыл мен кеменің батып кетуі туралы фильм мен артефактілерді қамтитын тұрақты естелік көрмесі бар.
Ауыстыру
Бір жылдан астам уақыт өткен соң, Юнион компаниясы Вахине кемесінің орнына жаңа паром тапсырыс берді. 1969 жылдың мамыр айында TEV Rangatira кемесіне тапсырыс берілді, ол басқа британдық кеме құрылысшылық зауытында салынды және жаңа үлгіде жасалды. Онда Вахине кемесі сияқты 200-ден астам көлікті тасымалдауға болады, бірақ 159 жолаушыға арналған орын саны азайтылды. Rangatira кемесі Вахине кемесі апатқа ұшырағаннан кейін шамамен төрт жыл өткен соң, 1972 жылдың наурыз айында ғана пайдалануға берілді. Ол коммерциялық тұрғыдан сәтсіз болды, сыйымдылығына қарағанда орташа есеппен жартысынан астам жолаушыны және үштен бірін ғана көлік құралдарын тасыды. 1974 жылдан бастап Жаңа Зеландияның Көлік министрлігі "Steamer Express" рейсіне субсидия берді, бірақ 1976 жылы субсидия тоқтатылды және рейс жойылып кетті.