1872 жылы Атлант мұхитында табылған қарақұбыр кеме

Кіріспе

1872 жылы Атлант мұхитында тасталып кеткен кеме табылды.

Mary Celeste (/s//ə/'/l//ɛ//s//t/; көбінесе қате түрде Marie Celeste деп аталады) – Канадада салынған, Америка тіркелген саудалық бригантина. 1872 жылдың 4 желтоқсанында ол Атлант мұхитында, Азор аралдарынан алыс, қалқып жүріп, қараусыз табылған. Канадалық бригантина Dei Gratia оны жартылай желкенмен, бірақ теңізге лайықты жағдайда, құтқару қайығысыз тапты. Кеменің бортындағы күнделікке соңғы жазба он күн бұрын жазылған. Ол 7 қарашада Нью-Йорк қаласынан Генуяға бағыт алған және табылған кезде әлі де жеткілікті азық-түлікпен жабдықталған еді. Ішімдіктерден тұратын жүгі зақымдалмаған, ал капитан мен экипажға тиесілі жеке заттар орындарында қалған. Кемеде болған ешбір адамнан соңғы хабар алынбады. Mary Celeste Спенсер аралында (Новая Шотландия) салынды және 1861 жылы британдық тіркелімде Amazon деп тіркелді. 1868 жылы ол американдықтардың меншігіне өтіп, жаңа атау алды. Содан кейін 1872 жылғы саяқатына дейін ешқандай оқиғасыз жүзіп келді. Гибралтарда кеменің қалпына келтірілгеннен кейін өткен сот отырысында сот өкілдері түрлі қылмыстық әрекеттерді қарастырды, соның ішінде Mary Celeste экипажының бүлік шығаруы, Dei Gratia экипажының немесе басқалардың қарақшылық жасауы, сондай-ақ сақтандыру немесе құтқару алаяқтығына бару үшін сөз байласу. Бұл теорияларды нақтылайтын ешқандай дәлел табылған жоқ, бірақ шешілмеген күдіктер құтқару сыйлығының төмен деңгейіне әкелді. Отырыстың нәтижесіз аяқталуы кеменің экипажына не болғаны туралы әрі қарайғы болжамдарға себеп болды, ал оқиға жалған мәліметтер мен қиял-ғажайыптармен одан әрі күрделенді. Ұсынылған гипотезалардың ішінде жүктен шыққан спирттің буының экипажға тигізген әсері, теңіз астындағы жер сілкінісі, су айдыны, алып кальмардың шабуылы және паранормальдық құбылыстар бар. Гибралтардағы сот отырысынан кейін Mary Celeste жаңа иелерімен қызметін жалғастырды. 1885 жылы капитан сақтандыру алаяқтығы мақсатымен Гаити жағалауында кемені қасақана сүңгітіп жіберді. Оның 1872 жылы тасталып кету оқиғасы көптеген деректі фильмдерде, романда, пьесаларда және фильмдерде баяндалды және бейнеленді, ал кеменің аты түсініксіз дезертирліктердің символына айналды. 1884 жылы Артур Конан Дойл осы оқиғаға негізделген "Ж. Хабакук Джефсонның мәлімдемесі" атты қысқа әңгіме жазды, бірақ кеменің атын Marie Celeste деп жазды. Әңгіменің танымалдылығы күнделікті қолданыстағы орфографияның түпнұсқадан гөрі жиі қолданылуына әкелді.

Mary Celeste (/s//ə/'/l//ɛ//s//t/; often erroneously referred to as Marie Celeste) was a Canadian built, American registered merchant brigantine that was discovered adrift and deserted in the Atlantic Ocean off the Azorean islands on December 4, 1872. The Canadian brigantine Dei Gratia found her in a dishevelled but seaworthy condition under partial sail and with her lifeboat missing. The last entry in her log was dated ten days earlier. She had left New York City for Genoa on November 7 and was still amply provisioned when found. Her cargo of alcohol was intact, and the captain's and crew's personal belongings were undisturbed. None of those who had been on board were ever seen or heard from again. Mary Celeste was built in Spencer's Island, Nova Scotia, and launched under British registration as Amazon in 1861. She was transferred to American ownership and registration in 1868, when she acquired her new name. Thereafter she sailed uneventfully until her 1872 voyage. At the salvage hearings in Gibraltar following her recovery, the court's officers considered various possibilities of foul play, including mutiny by Mary Celestes crew, piracy by the Dei Gratia crew or others, and conspiracy to carry out insurance or salvage fraud. No convincing evidence supported these theories, but unresolved suspicions led to a relatively low salvage award. The inconclusive nature of the hearings fostered continued speculation as to what had happened to the ship's occupants, and the story has repeatedly been complicated by false detail and fantasy. Hypotheses that have been advanced include the effects on the crew of alcohol fumes rising from the cargo, submarine earthquakes, waterspouts, attack by a giant squid, and paranormal intervention. After the Gibraltar hearings, Mary Celeste continued in service under new owners. In 1885, her captain deliberately wrecked her off the coast of Haiti as part of an attempted insurance fraud. The story of her 1872 abandonment has been recounted and dramatized many times in documentaries, novels, plays, and films, and the name of the ship has become a byword for unexplained desertion. In 1884, Arthur Conan Doyle wrote "J. Habakuk Jephson's Statement", a short story based on the mystery, but spelled the vessel's name as Marie Celeste. The story's popularity led to the spelling becoming more common than the original in everyday use.

Ерте тарих

Болашақтағы "Мэри Селест" кемесінің қадағы 1860 жылдың соңында Новая Шотландиядағы Фанди шығанағының жағасында орналасқан Спенсер аралындағы Джошуа Дьюис кеме құрылыс шеберханасында салынды. Кеме жергілікті жерден кесілген ағаштан жасалған, екі мачтасы бар және бригантина түрінде жабдықталған; ол карвел әдісімен салынған, корпустың қабырғалары біріне-бірі жабыспай, тегіс орналасқан. Кеме 1861 жылдың 18 мамырында "Амазон" деген атпен суға түсірілді және 1861 жылдың 10 маусымында жақын орналасқан Паррсборо қаласында тіркелді. Оның тіркеу құжаттарында ұзындығы 99.3 фут (30 метр), ені 25.5 фут (8 метр), тереңдігі 11.7 фут (4 метр) және жалпы тоннажы 198.42 тонна деп көрсетілген. Кеме Деуис басқарған тоғыз адамнан тұратын жергілікті консорциумға тиесілі болды; тең иелерінің арасында кеменің алғашқы капитаны Роберт Маклелан да болды. 1861 жылдың маусымындағы алғашқы сапарында "Амазон" Атлантика мұхиты арқылы Лондонға ағаш жүгін тасымалдау үшін Новая Шотландияның "Five Islands" аралына бағытталды. 1869 жылдың қазан айында кеме Хейнстің кредиторлары тәркіледі және Джеймс Х. Винчестер басқарған Нью-Йорк консорциумына сатылды. Келесі үш жыл ішінде консорциумның құрамы бірнеше рет өзгерді, бірақ Винчестер кем дегенде жартылай үлесін сақтап қалды. Осы кезеңде "Мэри Селест" кемесінің сауда-саттық қызметі туралы ешқандай мәлімет табылмады. Құрылымдық өзгерістердің арасында екінші палуба салынды; инспектордың баяндамасында корма палубасының кеңейтілуі, жаңа трансомдар және көптеген ағаштардың ауыстырылуы туралы айтылған.

Капитан Бриггс және оның командасы

Бенджамин Бриггс 1835 жылы 24 сәуірде Массачусетс штатының Уорхэм қаласында туған, теңізші капитан Натана Бриггстің бес ұлының бірі. Ұлдарының біреуін қоспағанда, барлығы теңізге шықты, екеуі капитан болды. Бенжамин – Киелі кітапты үнемі оқып, дұға жиналыстарында өзінің имандылығын жиі айтатын, дінге берілген адам еді. 1862 жылы ол өзінің туған апасы Сара Элизабет Коббқа үйленді және «Форест Кинг» шхунасында Жерорта теңізінде бал айын өткізді. Екі бала дүниеге келді: Артур 1865 жылдың қыркүйегінде, ал София Матильда 1870 жылдың қазан айында. София туған кезде Бриггс өзінің кәсібінде жоғары беделге ие болды. Ол теңізден зейнеткерлікке шығып, теңізші ағасы Оливермен бірге бизнес ашуды ойлады, ол да шаршаған өмірден тынығуды қалаған. Олар бұл жобаны іске асырмады, бірақ әрқайсысы жинаған ақшасын кеме үлесіне салды: Оливер «Джулия А. Холлокқа», ал Бенжамин «Мэри Селестеге» инвестиция жасады. Ал мектеп жасындағы ұлын әжесінің күтіміне қалдырды. Бриггс осы сапарға экипажды мұқият таңдады. Бірінші офицер Альберт Ричардсон Винчестердің немересіне үйленген және бұрын Бриггспен бірге теңізде болған. Екінші офицер Эндрю Гиллинг шамамен 25 жаста, Нью-Йоркте туған, даниялық тегінен шыққан. Жаңадан үйленген Эдвард Уильям Хедті Винчестердің жеке ұсынысымен кемеге алды. Төрт қарапайым теңізші Фризия аралдарынан келген немістер еді: ағайынды Волкерт пен Боз Лоренцен, Ариан Мартенс және Готтлиб Гудшаал. Кейін жазылған куәлікте олар «бейбіт және бірінші сыныпты теңізшілер» деп сипатталған. Сапарға дейін анасына жазған хатында Бриггс кеме мен экипажға толық қанағаттанғанын білдірді.

Нью-Йорк

20 қазан 1872 жылы Бриггс 1701 баррель спирттің жүгін тиеуді қадағалау үшін Нью-Йорк қаласындағы Ист-Ривердегі 50-ші айлаққа келді; бір аптадан кейін оған әйелі мен нәресте қызы қосылды. 5 қараша күні таңертең Мэри Селест Бриггс, оның әйелі мен қызы және жеті экипаж мүшесімен 50-ші айлақтан шығып, Нью-Йорк портына бет бұрды. Ауа райы күмәнді болғандықтан Бриггс жақсырақ жағдайды күтуге шешім қабылдады. Ол кемені Статен аралының жанында тоқтатты, ал Сара осы уақытты қайын анасына соңғы хат жазуға пайдаланды. "Артурға айт", - деп жазды ол, "Мен одан алатын хаттарға үлкен үміт артамын және сапарда болатын қызықты жайттарды есімде сақтауға тырысамын, олар оны қуантады". Екі күннен кейін ауа райы жақсарды, Мэри Селест портынан шығып, Атлант мұхитына кірді. Капитан Дэвид Морхаус және бірінші офицер Оливер Девуа – тәжірибелі және беделді теңізшілер. Капитан Бриггс пен Морхаус ортақ қызығушылықтарға ие болды, және кейбір жазушылар олардың бір-бірін танығанын, тіпті жақсырақ білмегенмен, мүмкін деп санайды. Dei Gratia 15 қарашада Гибралтарға, Мэри Селестен сегіз күн кейін сол бағытта жол тартты. Капитан Морхаус палубаға шықты, рульші Dei Gratia-ға қарай шамамен 1,5 шақырым қашықтықта тұрақсыз қозғалып келе жатқан кеме туралы хабарлады. Кеменің бейсыз қозғалыстары мен желкендерінің орналасуы Морхаусты алаңдатты. Кеме жақындағанда ол палубада ешкімді көрмеді және оның сигналдарына жауап келмеді, сондықтан ол Деву мен екінші офицер Джон Райтті тексеру үшін қайықпен жіберді. Олар кеменің коркасындағы жазу бойынша бұл Мэри Селест екенін анықтады, содан кейін кемеге көтеріліп, оны қараусыз қалған күйде тапты. Желкендері ішінара тіктелген, кейбіреулері жоқ, ал көп бөлігі зақымдалған, арқандар босап, жағалауға төгілген. Басты люк жабыны қауіпсіз, бірақ алдыңғы және лазарет люктері ашық, олардың қақпақтары палубада жатыр. Кеменің жалғыз құтқару қайығы – кішкентай ял, ол, әдетте, басты люк үстінде сақталған, бірақ ол жоқ еді, ал кеме компасын сақтаған қорабы орнынан жылған және шынысы сынған. Кемеде шамамен 500 метрдей су болды, бұл осы көлемдегі кеме үшін көп, бірақ алаңдатарлық емес. Палубада тасталып кеткен, су тереңдігін өлшеуге арналған уақытша жасалған таяқ табылды. Олар кемедегі күнделікті журналды офицердің каютасынан тапты, соңғы жазбасы 25 қарашада, тоғыз күн бұрын, сағат 8-де жасалған. Онда Мэри Селестің сол кездегі орны Азор аралдарындағы Санта-Мария аралынан шамамен 80 шақырымдай жерде екені, Dei Gratia оны кездестірген жерден алыс екені жазылған. Деву осы туралы Морхаузға хабарлады, ол кемені Гибралтарға алып кетуге шешім қабылдады. Теңіз заңына сәйкес, құтқарушы құтқарылған кеме мен жүгінің құнының бір бөлігін ала алады, сыйлық мөлшері құтқарудың қауіптілігіне байланысты. Морхаус Dei Gratia экипажының сегіз адамын екі кемеге бөліп, Деву мен екі тәжірибелі теңізшіні Мэри Селестке жіберді, ал өзі мен тағы төртеуі Dei Gratia-да қалды. Гибралтарға дейінгі жолдың көп бөлігінде ауа райы тыныш болды, бірақ әр кемеде экипаж жеткіліксіз болды және жылдамдық баяу болды. Dei Gratia 12 желтоқсанда Гибралтарға жетті, Мэри Селест тұманға тап болып, келесі күні таңертең келді. Ол дереу вице-адмиралдік сотқа беруге тапсырылды, құтқару ісін қарау үшін. Деву әйеліне кемені алып келудің қиындықтары туралы жазып, "Мен неден жасалғанымды білмеймін, бірақ аман келгенше маған бәрібір. Мен Мэри Селест үшін жақсы төленемін" деді.

On October 20, 1872, Briggs arrived at Pier 50 on the East River in New York City to supervise the loading of the ship's cargo of 1,701 barrels of alcohol; his wife and infant daughter joined him a week later. On the morning of Tuesday, November 5, Mary Celeste left Pier 50 with Briggs, his wife and daughter, and seven crew members, and moved into New York Harbor. The weather was uncertain, and Briggs decided to wait for better conditions. He anchored the ship just off Staten Island, where Sarah used the delay to send a final letter to her mother in law. "Tell Arthur," she wrote, "I make great dependence on the letters I shall get from him, and will try to remember anything that happens on the voyage which he would be pleased to hear." The weather eased two days later, and Mary Celeste left the harbor and entered the Atlantic. Captain David Morehouse and first mate Oliver Deveau were Nova Scotians, both highly experienced and respected seamen. Captains Briggs and Morehouse shared common interests, and some writers think it likely that they knew each other, if only casually. Dei Gratia departed for Gibraltar on November 15, following the same general route eight days after Mary Celeste. Captain Morehouse came on deck, and the helmsman reported a vessel heading unsteadily towards Dei Gratia at a distance of about The ship's erratic movements and the odd set of her sails led Morehouse to suspect that something was wrong. As the vessel drew close, he could see nobody on deck, and he received no reply to his signals, so he sent Deveau and second mate John Wright in a ship's boat to investigate. The pair established that this was the Mary Celeste by the name on her stern; they then climbed aboard and found the ship deserted. The sails were partly set and in a poor condition, some missing altogether, and much of the rigging was damaged, with ropes hanging loosely over the sides. The main hatch cover was secure, but the fore and lazarette hatches were open, their covers beside them on the deck. The ship's single lifeboat was a small yawl that had apparently been stowed across the main hatch, but it was missing, while the binnacle housing the ship's compass had shifted from its place and its glass cover was broken. There was about of water in the hold, a significant but not alarming amount for a ship of this size. A makeshift sounding rod (a device for measuring the amount of water in the hold) was found abandoned on the deck. They found the ship's daily log in the mate's cabin, and its final entry was dated at 8 a. m. on November 25, nine days earlier. It recorded Mary Celestes position then as off Santa Maria Island in the Azores, nearly from the point where Dei Gratia encountered her. Deveau returned to report these findings to Morehouse, who decided to bring the derelict into Gibraltar away. Under maritime law, a salvor could expect a substantial share of the combined value of rescued vessel and cargo, the exact award depending on the degree of danger inherent in the salvaging. Morehouse divided Dei Gratias crew of eight between the two vessels, sending Deveau and two experienced seamen to Mary Celeste while he and four others remained on Dei Gratia. The weather was relatively calm for most of the way to Gibraltar, but each ship was seriously undercrewed and progress was slow. Dei Gratia reached Gibraltar on December 12; Mary Celeste had encountered fog and arrived on the following morning. She was immediately impounded by the vice admiralty court to prepare for salvage hearings. Deveau wrote to his wife that the ordeal of bringing the ship in was such that "I can hardly tell what I am made of, but I do not care so long as I got in safe. I shall be well paid for the Mary Celeste."

Гибралтардағы құтқару тыңдаулары

Құтқару сот отырыстары Гибралтарда 1872 жылдың 17 желтоқсанында, Гибралтардың бас судьясы сэр Джеймс Кокрейннің төрағалығымен басталды. Естіңділеуді Гибралтардың бас прокуроры Фредерик Солли Флад жүргізді, ол сонымен қатар Корольдік Әскери-теңіз кеңсесінің бас адвокаты және прокторы болды. Мэри Селест ісінің тарихшысы Фладты "мақтанқорлығы мен өршілдігі IQ-сымен кері пропорционал" адам ретінде сипаттады және "бір нәрсеге шешім қабылдаса, оны өзгерту мүмкін емес адам" деп бағалады. Дево мен Райттың куәліктері Флудты қылмыс болғанына толық сендірді, бұл ой Нью-Йорк кеме және коммерциялық тізімінде 21 желтоқсанда былай жазылды: "Бірдеңе дұрыс емес, және оның түбінде алкоголь тұрған сияқты." 23 желтоқсанда Флад Мэри Селесті тексеруге бұйрық берді, оны Джон Остин, кеме сақтандыру саршысы, дайвер Рикардо Портунатоның көмегімен жүргізді. Остин кеменің бауының екі жағында да өткір затпен жасалған кесіктерді байқады, сондай-ақ капитанның қылышында қан іздерін тапты. Оның баяндамасында кемеге қатты ауа райының тигені жоқ делінген, себебі тігін машинасы майының құты өз орнында тік тұрған күйде табылған. Остин құты тастап кеткеннен кейін ауыстырылған болуы мүмкін екенін мойындаған жоқ, сот та бұл мәселені көтерген жоқ. Портунатоның кеме корпусы туралы баяндамасында кеме соқтығысқан немесе қарап отырған жағдайға түскен жоқ деген қорытынды жасалды. Корольдік Әскери-теңіз флотының бірнеше капитаны Остинмен келісіп, баудың кесіктері әдейі жасалғанын айтты. Олар сонымен қатар кеменің рельсінде қан болуы мүмкін, ал балтамен жасалған терең іздер де анықталды. Бұл жайт Флудтың күдігін күшейтті, оның пікірінше, табиғат апаты емес, адамның жасаған ісі осы құпияның себебі болды. Флад Морхаус пен оның адамдары бірдеңе жасырып жатыр деп ойлады, атап айтқанда, Мэри Селест шығысқа қарай тасталып кеткен және кеме журналы өзгертілген. Ол Мэри Селест экипажсыз осыншама алысқа қалай сапар шеге алатынына сенбеді. Джеймс Винчестер 15 қаңтарда Гибралтарға келіп, Мэри Селесттің жүгін жеткізуге қашан босататынын сұрады. Флад 15 000 доллар кепілдік талап етті, бірақ Винчестерде осы сома болған жоқ. Винчестер Фладтың Винчестер Бриггсті және оның офицерлерін өлтіру үшін команда жалдаған болуы мүмкін деп ойлағанын білді. 29 қаңтарда Фладпен өткір пікір алмасу кезінде Винчестер Бриггстің жоғары мінезін қорғады және Бриггс кемені тек өте қиын жағдайда ғана тастап кеткенін мәлімдеді. Флудтың бүлік және кісі өлтіру туралы теориялары, кемедегі қылыштан және басқа жерлерден табылған дақтардың ғылыми сараптамасы олардың қан емес екенін көрсеткенде, үлкен соққыға ұшырады. Бұл қорытындылар Кокрейн мен Фладқа жеткізілгенімен, олардың жариялануы 14 жылға тоқтатылды, бұл қанағаттандырылмаған және зорлық-зомбылық туралы әңгімелердің көпшілік санасында сақталуына мүмкіндік берді. Өзінің күдіктерін растайтын нақты дәлелдердің болмауына байланысты, Флуд 25 ақпанда Мэри Селесті сот билігінен мәжбүрлі түрде босатты. Екі аптадан кейін, Массачусетстен келген капитан Джордж Блатчфорд басқаратын жергілікті экипажбен, кеме Гибралтардан Генуяға бағыт алды. Құтқару төлемақы мәселесі 8 сәуірде шешілді, онда Кокрейн марапатты жариялады: 1700 фунт стерлинг, шамамен кеме мен жүктің жалпы құнының бес бөлігі. Бұл жалпы күтілгеннен әлдеқайда төмен болды, бір сарапшының пікірінше, кемені портқа әкелудегі қауіпті ескерсек, марапат екі немесе тіпті үш есе көп болуы керек еді. Кокрейннің соңғы сөздері Морхаусты сот отырысының басында "Деи Гратияны" Дево басшылығымен мұнай жүгін жеткізуге жібергені үшін қатты сынады, бірақ Морхаус соттың қарамағында Гибралтарда қалды. Кокрейннің бұл сөзінде қылмыс жасалғаны туралы айғақ бар еді, Хикс айтқандай, Морхаус пен оның экипажы "қоғамдық пікірде мәңгілік күдікке ұшырайды".

The salvage court hearings began in Gibraltar on December 17, 1872, under Sir James Cochrane, the chief justice of Gibraltar. The hearing was conducted by Frederick Solly Flood, Attorney General of Gibraltar, who was also Advocate General and Proctor for the Queen in Her Office of Admiralty. Flood was described by an historian of the Mary Celeste affair as a man "whose arrogance and pomposity were inversely proportional to his IQ", and as " the sort of man who, once he had made up his mind about something, couldn't be shifted". The testimonies of Deveau and Wright convinced Flood unalterably that a crime had been committed, a belief picked up by the New York Shipping and Commercial List on December 21: "The inference is that there has been foul play somewhere, and that alcohol is at the bottom of it." On December 23, Flood ordered an examination of Mary Celeste, which was carried out by John Austin, Surveyor of Shipping, with the assistance of a diver, Ricardo Portunato. Austin noted cuts on each side of the bow, caused, he thought, by a sharp instrument, and found possible traces of blood on the captain's sword. His report emphasized that the ship did not appear to have been struck by heavy weather, citing a vial of sewing machine oil found upright in its place. Austin did not acknowledge that the vial might have been replaced since the abandonment, nor did the court raise this point. Portunato's report on the hull concluded that the ship had not been involved in a collision or run aground. A further inspection by a group of Royal Naval captains endorsed Austin's opinion that the cuts on the bow had been caused deliberately. They also discovered stains on one of the ship's rails that might have been blood, together with a deep mark possibly caused by an axe. These findings strengthened Flood's suspicions that human wrongdoing rather than natural disaster lay behind the mystery. Flood thought that Morehouse and his men were hiding something, specifically that Mary Celeste had been abandoned in a more easterly location, and that the log had been doctored. He could not accept that Mary Celeste could have traveled so far while uncrewed. James Winchester arrived in Gibraltar on January 15, to enquire when Mary Celeste might be released to deliver her cargo. Flood demanded a surety of $15,000, money Winchester did not have. Winchester became aware that Flood thought Winchester might have deliberately engaged a crew that would kill Briggs and his officers as part of some conspiracy. On January 29, during a series of sharp exchanges with Flood, Winchester testified to Briggs's high character, and insisted that Briggs would not have abandoned the ship except in extremity. Flood's theories of mutiny and murder received significant setbacks when scientific analysis of the stains found on the sword and elsewhere on the ship showed that they were not blood. refn|Although these conclusions were made known to Cochrane and Flood, their publication was withheld for 14 years, enabling stories of likely bloodshed and violence to linger in the public mind. With nothing concrete to support his suspicions, Flood reluctantly released Mary Celeste from the court's jurisdiction on February 25. Two weeks later, with a locally raised crew headed by Captain George Blatchford from Massachusetts, she left Gibraltar for Genoa. The question of the salvage payment was decided on April 8, when Cochrane announced the award: £1,700, or about one fifth of the total value of ship and cargo. This was far lower than the general expectation—one authority thought that the award should have been twice or even three times that amount, given the level of hazard in bringing the derelict into port. Cochrane's final words were harshly critical of Morehouse for his decision, earlier in the hearing, to send Dei Gratia under Deveau to deliver her cargo of petroleum—although Morehouse had remained in Gibraltar at the disposal of the court. Cochrane's tone carried an implication of wrongdoing, which, says Hicks, ensured that Morehouse and his crew " would be under suspicion in the court of public opinion forever."

Қате әрекет

Гибралтардағы дәлелдер Флудтың кісі өлтіру және сөз байласу теорияларын қолдамады, бірақ күдік қалды. Флуд пен кейбір газеттік хабарламалар бойынша, Уинчестердің Мэри Селесте сақтандыру алаяқтығы жасағаны күдік тудырды, себебі кеме жоғары сақтандырылған болатын. Уинчестер бұл айыптауларды жоққа шығарды және сақтандыру компаниялары тергеу жүргізбеді. 1931 жылы «Quarterly Review» журналында жарияланған мақалада Морхаус Мэри Селестені күтіп, Бриггсті және оның экипажын «Dei Gratia» кемесіне шақырып, сонда өлтірген болуы мүмкін деген болжам айтылды. Пол Бегг бұл теорияға қарсы шығып, «Dei Gratia» кемесінің баяу болғанын, Нью-Йорктен Мэри Селесте кеткеннен кейін сегіз күн өткен соң ғана шыққанын және Гибралтарға жеткенге дейін Мэри Селестені қуып жете алмайтынын айтты. Тағы бір теория бойынша, Бриггс пен Морхаус құтқарудан түсетін пайданы бөлісу үшін сөз байласып, құпия жоспар құрған, бірақ екі капитанның арасындағы достыққа ешқандай дәлел жоқ. Хикс: «Егер Морхаус пен Бриггс мұндай алаяқтық жоспарласа, олар осылай назар аударатын жұмбақты ойлап таппастар еді» деді. Сондай-ақ, Бриггс егер мәңгілікке жоғалуды ниеттенсе, неге ұлын Артурды тастап кеткенін сұрайды. 1925 жылы тарихшы Джон Гилберт Локхарт Бриггстің барлығын өлтіріп, содан кейін діни манияға беріліп, өзін-өзі өлтіргенін болжады. Кейін Локхарт Бриггстің ұрпақтарымен сөйлесіп, кешірім сұрады және кітабының кейінгі басылымында бұл теориядан бас тартты. Макдональд Хейстингс Бриггстің тәжірибелі капитан болғанын, паникалық жағдайда кемені тастап кетпесін айтты: «Егер Мэри Селесте өртеніп кетсе де, кемеде қалу, қайықпен құтқарылуға қарағанда жақсырақ болар еді». Егер Бриггс аман қалу үшін кемеге емес, қайыққа сүйенген болса, «ол ақымақ болар еді, тіпті одан да жаман, қорқып кеткен» дейді. Нью-Йорктік сақтандыру саршысы Артур Н. Путман 20 ғасырдың басында теңіз жұмбақтарын зерттеуде жетекші болды және кемеден бір ғана құтқару қайығы жоғалғанын атап көрсетті. Ол қайықтың арқаны кесілгенін, шешілмегенін анықтады, бұл Мэри Селестенің жылдам тасталғанын көрсетеді. Кеме журналында кемедегі жарылғыш газ бен оның дыбыстары жиі естілетіні туралы жазылған. Оның пікірінше, жарылыс күшейіп, бір теңізші палубаға ашық от немесе тұтанған сигаретамен түсіп, газды тұтандырып, күшті жарылыс болған. Бұл жарылыс люктің жоғарғы бөлігін сылып тастаған, ол әдеттен тыс күйде табылған. Путман сондай-ақ, қорқыныштан капитан, оның отбасы және экипаж жалғыз құтқару қайығына отырып, арқанды кесіп, Мэри Селестені тастап кеткенін болжады.

The evidence in Gibraltar failed to support Flood's theories of murder and conspiracy, yet suspicion of foul play lingered. Flood, and some newspaper reports, briefly suspected insurance fraud on the part of Winchester on the basis that Mary Celeste had been heavily overinsured. Winchester was able to refute these allegations, and no inquiry was instituted by the insurance companies that had issued the policies. In 1931, an article in the Quarterly Review suggested that Morehouse could have lain in wait for Mary Celeste, then lured Briggs and his crew aboard Dei Gratia and killed them there. Paul Begg argues that this theory ignores the fact that Dei Gratia was the slower ship; she left New York eight days after Mary Celeste departed and would not have caught Mary Celeste before she reached Gibraltar. Another theory posits that Briggs and Morehouse were partners in a conspiracy to share the salvage proceeds, although no evidence exists of a friendship between the two captains. Hicks comments that "if Morehouse and Briggs had been planning such a scam, they would not have devised such an attention drawing mystery." He also asks why Briggs abandoned his son Arthur if he had intended to disappear permanently. In 1925, historian John Gilbert Lockhart surmised that Briggs slaughtered all on board and then killed himself in a fit of religious mania. Lockhart later spoke to Briggs's descendants, and he apologized and withdrew this theory in a later edition of his book. Macdonald Hastings argues that Briggs was an experienced captain who would not have led a panicked abandonment, writing: "If the Mary Celeste had blown her timbers, she would still have been a better bet for survival than the ship's boat." According to Hastings, if Briggs had relied on the ship's boat for survival rather than on Mary Celeste, he would have "behaved like a fool; worse, a frightened one." Arthur N. Putman, a New York insurance appraiser, was a leading investigator in sea mysteries in the early 20th century and wrote a similar lifeboat theory stressing that only a single lifeboat was missing from the vessel. He discovered that the boat's rope was cut, not untied, which indicated that the abandonment of Mary Celeste was performed quickly. The ship's log contained several mentions of ominous rumbling and small explosions from the hold, although cargos of alcohol naturally emit explosive gas and such sounds are commonly heard. He supposes that there had been a more intense explosion and, in response, a sailor ventured below deck with an open flame or lit cigar that ignited the fumes, causing an explosion violent enough to dislodge the top of the hatch, which had been found in an unusual position. Putman also postulated that in a panicked terror the captain, his family and the crew boarded the lone lifeboat, cut the rope and abandoned Mary Celeste.

Табиғи құбылыстар

Көптеген сарапшылар, экипаждың барлығына, кемеде жеткілікті азық-түлікпен, тегіс және теңізге лайықты кемеден кенеттен бас тартуға себеп болған ерекше және алаңдатарлық жағдай болған деп келіседі. Девоу палубада табылған тереңдік өлшегіш құралға негізделген түсіндірме келтірді. Ол Бригстің сорғылардың бұзылуынан туындаған жалған тереңдік өлшемінен кейін, кемеде су тез жиналып жатқан сияқты жалған ойға келгендіктен кемені тастап кеткенін болжады. Кемедегі судың көп болуын және оның қанаты мен шапаншағының қиын-қыстау күйін қатты су айдынының соққандығы түсіндіруі мүмкін. Су айдынының төменгі қысымы суды кеменің түбінен сорғыларға дейін итерген болуы мүмкін, бұл экипажға «Мэри Селест» кемесіндегі су мөлшерін шамадан тыс бағалауға және кеменің батып кету қаупі бар деп ойлауға әкелген. Басқа түсіндірмелердің ішінде алысқа жылжыған мұздықтың пайда болуы, бейкүнәлікте жағаға тіреліп қалу қорқынышы және кенеттен болған теңіз сілкінісі де бар. Гидрографиялық мәліметтер көрсеткендей, мұздықтың оңтүстікке осылай қашықтауы ықтимал емес, және басқа кемелер оны көрген болар еді. 1886 жылғы 24 қаңтардағы «Нью-Йорк Ворлд» газеті алкоголь тасымалдаған кеменің жарылғаны туралы хабарлады. Сол газеттің 1913 жылғы 9 ақпандағы саны, «Мэри Селест» кемесінің қоймасында жарылысқа себеп болған немесе қауіп төндірген газдардың көзі – бірнеше тесіктелген шарап шелектерінен алкогольдің сіңіп шығуы екенін айтты. Бригстің туысы Оливер Кобб осы теорияны ынталы түрде қолдады, онда жеткілікті түрде алаңдатарлық жағдай – қоймадан естілген шу, газдың иісі және мүмкін жарылыс – Бригсті кемені эвакуациялауға бұйырған болуы мүмкін. Бригс кеме жарылмас бұрын кемені тастап кету үшін асығып, шалқаны сүйрейтін арқанға дұрыс бекітпеген болуы мүмкін. Кенеттен соққан жел кемені шалқаның ішіндегілерден алысқа қашырып, оларды табиғаттың ықпалына қалдырған болуы мүмкін. Жарылыстан зақымның болмауы және табылған кезде жүктің жақсы жағдайда болуы осы теорияны күмәнді етеді. 2006 жылы Лондон университетінің колледжінің химия профессоры Андреа Селла Channel Five телеарнасы үшін тәжірибе жасады, нәтижелері жарылыс теориясын қайта жаңғыртуға көмектесті. Селла кеменің қоймасының моделін жасады, шарап шелектерін бейнелейтін қағаз қораптарды пайдаланды. Бутан газын қолданып, ол үлкен жарылыс пен жалын тудырды, бірақ күткендей, модельде өрттің іздері болған жоқ. Ол былай деді: «Біз жасаған жарылыс – қысым толқынының түрі. Жалынның әсерлі толқыны болды, бірақ оның артында салыстырмалы түрде салқын ауа болды. Көмірдің қалдықтары қалмады, күйген немесе қыздырылған жерлер де болған жоқ».

Commentators generally agree that some extraordinary and alarming circumstance must have arisen to cause the entire crew to abandon a sound and seaworthy ship with ample provisions. Deveau ventured an explanation based on the sounding rod found on deck. He suggested that Briggs abandoned ship after a false sounding because of a malfunction, perhaps of the pumps, that created a false impression that the vessel was rapidly accumulating water. A severe waterspout strike before the abandonment could explain the amount of water in the ship and the ragged state of her rigging and sails. The low barometric pressure generated by the spout could have driven water from the bilges up into the pumps, leading the crew to overestimate the amount of water on Mary Celeste and believe that she was in danger of sinking. Other explanations include the possible appearance of a displaced iceberg, the fear of running aground while becalmed and a sudden submarine earthquake. Hydrographical evidence suggests that an iceberg drifting so far south was improbable and other ships would have seen it. The New York World of January 24, 1886 drew attention to a case in which a vessel carrying alcohol had exploded. The same journal's issue of February 9, 1913 cited a seepage of alcohol through a few porous barrels as the source of gases that may have caused or threatened an explosion in Mary Celestes hold. Briggs's cousin Oliver Cobb was a strong proponent of this theory, in which a sufficiently alarming scenario—rumblings from the hold, the smell of escaping fumes and possibly an explosion—could have caused Briggs to have ordered the evacuation of the ship. In his haste to leave the ship before it exploded, Briggs may have failed to properly secure the yawl to the tow line. A sudden breeze could have blown the ship away from the occupants of the yawl, leaving them to succumb to the elements. The lack of damage from an explosion and the generally sound state of the cargo upon discovery tend to weaken this case. In 2006, an experiment was performed for Channel Five television by chemist Andrea Sella of University College, London, and the results helped to revive the explosion theory. Sella built a model of the hold, with paper cartons representing the barrels. Using butane gas, he created an explosion that caused a considerable blast and ball of flame, but contrary to expectation, there was no fire damage within the replica hold. He said: "What we created was a pressure wave type of explosion. There was a spectacular wave of flame but, behind it, was relatively cool air. No soot was left behind and there was no burning or scorching."

Мифтер мен жалған тарих

Кейінгі онжылдықтарда факт пен ойдан шығарылған оқиғалар өріліп кетті. Лос-Анджелес Таймс 1883 жылдың маусым айында Мэри Селест оқиғасын қосымша, шындыққа жатқызылмаған егжей-тегжейлі қайта баяндады: «Барлық желкендері тік тұрған, руль бекітілген, бірде-бір арқан орнынан жылмаған. Галлеяда от жанған. Кешкі ас ішпестен қалған, салқын дайын тұрған, кеме табылған сәттен бастап кемелік журнал жазылған». 1906 жылдың қараша айында «Оверленд Монтли энд Аут Вест» журналы Мэри Селестің Кабо-Верде аралдарынан, шын мәніндегі орналасқан жерінен оңтүстікке қарай қашып кеткенін хабарлады. Көптеген қателіктердің арасында бірінші шәкірт «Бриггс есімді адам» болды және бортта тірі тауықтар болды. Көптеген сарапшылардың пікірінше, ең әсерлі қайта баяндау 1884 жылдың қаңтар айында жарық көрген «Корнхилл» журналындағы оқиға болды, ол Мэри Селест оқиғасының ешқашан ұмытылмауына кепілдік берді. Бұл 25 жастағы кеме хирургы Артур Конан Дойлдың ерте туындысы еді. Конан Дойлдың «Ж. Хабакук Джефсонның мәлімдемесі» атты әңгімесі фактілерге сәйкес келмеді. Ол кемені «Мари Селесте» деп атады, капитанның аты Дж. В. Тиббс болды, сапар 1873 жылы Бостоннан Лиссабонға жасалды. Кемеде жолаушылар болды, олардың арасында аталған Джефсон да бар еді. Оқиғада ақ нәсілді жек көретін Септимий Горинг есімді фанатик Тиббсті өлтіру үшін экипаж мүшелерін сатып алып, кемені Батыс Африка жағалауына жеткізуді жоспарлайды. Кемедегілердің барлығы өлтіріледі, тек Джефсон ғана Горинг пен оның серіктері құрметтейтін сиқырлы талисманға ие болғандықтан аман қалады. Конан Дойл өзінің оқиғасын шындыққа жақын деп күткен жоқ, бірақ Спраг сол кезде Гибралтардағы АҚШ консулы болып жұмыс істеді және оқиғаның бір бөлігі шындыққа жақын болуы мүмкін бе деп сұрады. 1913 жылы «The Strand Magazine» журналы Мэри Селестің үй басқарушысы болған Абель Фосдайктан алынған, аман қалғандардың айғағын жариялады. Бұл нұсқада экипаж жүзу жарысын тамашалау үшін уақытша жүзу платформасына жиналған, бірақ платформа кенеттен құлап кеткен. Фосдайктан басқа барлығы суға батып немесе акулалар жеген. Конан Дойлдың әңгімесінен айырмашылығы, журнал мұны жұмбақтың нақты шешімі ретінде ұсынды, бірақ онда көптеген қарапайым қателіктер болды, мысалы, «Григгс» Бриггстің орнына, «Бойс» Морхаусқа, Бриггстің қызы екі жастағы емес, жеті жасар бала, 13 адамнан тұратын экипаж және теңіз терминологиясын білмеу. Дегенмен, оқиға соншалықты сенімді айтылғандықтан, 1926 жылдың 26 шілдесінде жарық көрген «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газеті оның шындығына күмән келтірмеді. Гастингс Китингтің арам ойларын «көркемдік қабілеті бар адамның бейшаралық әрекеті» деп сипаттады. 1924 жылы «Daily Express» газеті капитан Р. Люсидің оқиғасын жариялады, оның ақпарат көзі Мэри Селестің бұрынғы қайықшысы болған, бірақ мұндай адам экипаж тізімінде тіркелмеген. Бұл оқиғада Бриггс және оның экипажы жыртқыштар рөлінде бейнеленеді; олар тастап кетілген пароходты көріп, оған отырып, ішінде 3500 фунт алтын мен күміс табады. Олар ақшаны бөлісіп, Мэри Селесті тастап, Испанияда жаңа өмір іздеуге шешім қабылдайды, пароходтың құтқару қайықтарын пайдаланады. Гастингс мұндай оқиғаның бір кезде көпшілікке сеніп, оқырмандарды «баспаның сиқырымен алдап кеткеніне» таңғалады. Табиғи тарих мұражайының мәліметінше, алып кальмар (Architeuthis dux) 5 метрге дейін жетеді және кемелерге шабуыл жасайды. Бегг мұндай тіршілік иесінің экипаж мүшесін өлтіруі мүмкін екенін, бірақ ол жаға мен капитанның навигациялық құралдарын алып кетуі екіталай екенін айтады. Басқа түсіндірмелерде паранормальды араласу айтылды; Британдық астрология журналының датасы жоқ санында Мэри Селест оқиғасы «мистикалық тәжірибе» деп сипатталған, ол «Ғизаның Ұлы пирамидасымен, Атлантиданың жоғалған құрлығымен және Британдық Израиль қозғалысымен» байланыстырылған. Бермуд үшбұрышы да айтылды, бірақ Мэри Селест Атлантиканың мүлдем басқа бөлігінде тасталып кеткен. Осыған ұқсас қиялдарда ғарышкерлердің ұшқыш табақтармен ұрлау теориясы қарастырылды. Гибралтардағы сот отырыстары, газеттердегі қантөгіс пен кісі өлтіру туралы оқиғалар оны танымал емес кемеге айналдырды; Гастингс оны «ешкім қаламайтын кемежайларда шірігенін» жазды. 1874 жылдың ақпанында консорциум кемені Нью-Йорк бизнесмендерінің серіктестігіне айтарлықтай шығынмен сатты. Осы жаңа меншік иелері кезінде Мэри Селест негізінен Батыс Үнді және Үнді мұхиты бағыттарында жүзіп, үнемі шығынға ұшырады, капитан Эдгар Тутилл ауруға шалдыққанда медициналық көмек алу үшін тоқтаған жерде. Тутилл аралда қайтыс болды, кемеге қарғыс түскен деген ойды күшейтті, өйткені ол үшінші капитан болды, ерте қайтыс болды. Осы жылдар ішінде кеменің тіркеу порты бірнеше рет өзгерді, содан кейін Бостонға қайта оралды. Осы кезеңдегі сапарлары туралы ешқандай жазба қалмаған, бірақ Брайан Хикс өзінің зерттеуінде Гов оны табысқа жеткізуге бар күшін салғанын айтады. 1884 жылдың қараша айында Паркер Бостондық кемешілер тобымен сөз байласып, Мэри Селестің кемелік манифестінде құнды заттар ретінде көрсетілген, бірақ шын мәнінде құнсыз жүкпен толтырды және оны 30 000 АҚШ долларына (1884 жылғы 30 000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) сақтандырды. 16 желтоқсанда Паркер Гаитидің астанасы және бас порты Пор-о-Пренске аттанды. 1885 жылдың 3 қаңтарында Мэри Селест Гонав аралы мен материк арасындағы арна арқылы портына жақындады, онда Rochelois Bank деп аталатын үлкен және жақсы карталанған маржан рифі орналасқан. Паркер кемені осы рифке қасақана тіреп, түбін жыртып, жөндеуге келмейтіндей етіп қиратты. Ол және экипаж жағаға қайықпен жетіп, Паркер американдық консулға сақталған жүкті 500 долларға сатты және сақтандыру талаптарын жолдады. Консул сатып алған заттардың құнсыз екенін хабарлағаннан кейін кеме сақтандыру компаниясы мұқият тергеу бастады, ол жүк сақтандырудан артық сақтандырылғанын көрсетті. 1885 жылдың шілдесінде Паркер және кемешілер Бостонда сақтандыру алаяқтығына қатысқандары үшін сотқа тартылды. Паркерге қосымша «кемені қасақана құлатқандығы» айыбы тағылды, ол сол кезде өлім жазасын көздейтін барратрия деп аталатын қылмыс еді. Сот алдымен алаяқтық ісін қарады, бірақ 15 тамызда қазылар алқасы келісімге келе алмады. Кейбір қазылар Паркердің болашақтағы өлім жазасынан қорқудан оны алаяқтық қылмысы үшін кінәлі деп таба алмады. Қымбат қайта соттауға бұйрық бермей, судья сотталғандар сақтандыру талаптарын қайтарып, алған барлық ақшаны төлеуге келісетін келісімге келді. Паркерге тағылған барратрия айыбы кейінге қалдырылды және ол босатылды. Дегенмен, оның кәсіби беделі құлап, үш айдан кейін кедейлікте қайтыс болды. Оның бір сотталушысы ақылынан айырылып, екіншісі өзіне-өзі қол жұмсады. Бегг «егер адамдардың соты осы адамдарды жазалай алмаса, Роберт Маклеллан алғашқы сапарында қайтыс болғаннан бері кемені қинаған қарғыс кеменің су астындағы қабірінен тысқары да өз қорқынышты ықпалын тигізе алады» деп атап өтеді. 2001 жылдың тамызында теңіз археологы және автор Клайв Касслер басқаратын экспедиция Rochelois рифінде кеменің қалдықтарын тапқанын жариялады. Қалдықтардан тек бірнеше ағаш бөліктері мен металл артефакттары ғана құтқарылды, қалған бөліктері маржанның ішінде жоғалды. Ағашқа жасалған алғашқы сынақтар Мэри Селестің 1872 жылғы жөндеу кезінде кеңінен қолданылған тип екенін көрсетті және Мэри Селестің қалдықтары табылды деген болжам пайда болды. Алайда, Канада геологиялық қызметінің Скотт Сент-Джордж жасаған дендрохронологиялық сынақтар ағаштардың көбінесе АҚШ-тың Джорджия штатынан алынғанын көрсетті, олар Мэри Селест қаза болғаннан шамамен он жыл кейін, 1894 жылы өсіп тұрған.

Fact and fiction became intertwined in the decades that followed. The Los Angeles Times retold the Mary Celeste story in June 1883 with invented detail. "Every sail was set, the tiller was lashed fast, not a rope was out of place. The fire was burning in the galley. The dinner was standing untasted and scarcely cold the log written up to the hour of her discovery." The November 1906 Overland Monthly and Out West Magazine reported that Mary Celeste drifted off the Cape Verde Islands, some south of the actual location. Among many inaccuracies, the first mate was "a man named Briggs," and there were live chickens on board. The most influential retelling, according to many commentators, was a story in the January 1884 issue of the Cornhill Magazine which ensured that the Mary Celeste affair would never be forgotten. This was an early work of Arthur Conan Doyle, a 25 year old ship's surgeon at the time. Conan Doyle's story "J. Habakuk Jephson's Statement" did not adhere to the facts. He renamed the ship Marie Celeste, the captain's name was J. W. Tibbs, the fatal voyage took place in 1873, and it was from Boston to Lisbon. The vessel carried passengers, among them the titular Jephson. In the story, a fanatic named Septimius Goring with a hatred of the white race has suborned members of the crew to murder Tibbs and take the vessel to the shores of Western Africa. The rest of the ship's company is killed, save for Jephson who is spared because he possesses a magical charm that is venerated by Goring and his accomplices. Conan Doyle had not expected his story to be taken seriously, but Sprague was still serving as the U. S. consul in Gibraltar and was sufficiently intrigued to inquire if any part of the story might be true. In 1913, The Strand Magazine provided an alleged survivor's account from one Abel Fosdyk, supposedly Mary Celestes steward. In this version, the crew had gathered on a temporary swimming platform to watch a swimming contest, when the platform suddenly collapsed. All except Fosdyk were drowned or eaten by sharks. Unlike Conan Doyle's story, the magazine proposed this as a serious solution to the enigma, but it contained many simple mistakes, including "Griggs" for Briggs, "Boyce" for Morehouse, Briggs's daughter as a seven year old child rather than a two year old, a crew of 13, and an ignorance of nautical language. Nevertheless, the story was so convincingly told that the New York Herald Tribune of July 26, 1926 believed its truth to be beyond dispute. Hastings describes Keating's hoax as "an impudent trick by a man not without imaginative ability." In 1924, the Daily Express published a story by Captain R. Lucy, whose alleged informant was Mary Celestes former boatswain, although no such person is recorded in the registered crew list. In this tale, Briggs and his crew are cast in the role of predators; they sight a derelict steamer, which they board and find deserted with £3,500 of gold and silver in its safe. They decide to split the money, abandon Mary Celeste, and seek new lives in Spain, which they reach by using the steamer's lifeboats. Hastings finds it astonishing that such an unlikely story was widely believed for a time; readers, he says, "were fooled by the magic of print." According to the Natural History Museum, giant squid (Architeuthis dux) can reach in length and have been known to attack ships. Begg remarks that such a creature could conceivably have picked off a crew member, but it could hardly have taken the yawl and the captain's navigation instruments. Other explanations have suggested paranormal intervention; an undated edition of the British Journal of Astrology describes the Mary Celeste story as "a mystical experience", connecting it "with the Great Pyramid of Gizeh, the lost continent of Atlantis, and the British Israel Movement". The Bermuda Triangle has been invoked, even though Mary Celeste was abandoned in a completely different part of the Atlantic. Similar fantasies have considered theories of abduction by aliens in flying saucers. The Gibraltar hearings, with newspaper stories of bloodshed and murder, had made her an unpopular ship; Hastings records that she " rotted on wharves where nobody wanted her." In February 1874, the consortium sold the ship, at a considerable loss, to a partnership of New York businessmen. Under this new ownership, Mary Celeste sailed mainly in the West Indian and Indian Ocean routes, regularly losing money. where she had called to seek medical assistance for her captain, Edgar Tuthill, who had fallen ill. Tuthill died on the island, encouraging the idea that the ship was cursed—he was her third captain to die prematurely. During these years, the ship's port of registration changed several times, before reverting to Boston. There are no records of her voyages during this time, although Brian Hicks, in his study of the affair, asserts that Gove tried hard to make a success of her. In November 1884, Parker conspired with a group of Boston shippers, who filled Mary Celeste with a largely worthless cargo, misrepresented on the ship's manifest as valuable goods and insured for US$30,000 ($30000.0 in 1884 is equivalent to about <calculated amount> in recent years today). On December 16, Parker set out for Port au Prince, the capital and chief port of Haiti. On January 3, 1885, Mary Celeste approached the port via the channel between Gonâve Island and the mainland, in which lay a large and well charted coral reef, the Rochelois Bank. Parker deliberately ran the ship on to this reef, ripping out her bottom and wrecking her beyond repair. He and the crew then rowed themselves ashore, where Parker sold the salvageable cargo for $500 to the American consul, and instituted insurance claims for the alleged value. When the consul reported that what he had bought was almost worthless, the ship's insurers began a thorough investigation, which soon revealed the truth of the over insured cargo. In July 1885, Parker and the shippers were tried in Boston for conspiracy to commit insurance fraud. Parker was additionally charged with "wilfully cast[ing] away the ship," a crime known as barratry, which at the time carried the death penalty. The conspiracy case was heard first, but on August 15, the jury announced that they could not agree on a verdict. Some jurors were unwilling to risk prejudicing Parker's forthcoming capital trial by finding him guilty on the conspiracy charge. Rather than ordering an expensive retrial, the judge negotiated an arrangement whereby the defendants withdrew their insurance claims and repaid all they had received. The barratry charge against Parker was deferred, and he was allowed to go free. Nevertheless, his professional reputation was ruined, and he died in poverty three months later. One of his co defendants went mad, and another killed himself. Begg observes that "if the court of man could not punish these men the curse that had devilled the ship since her first skipper Robert McLellan had died on her maiden voyage could reach beyond the vessel's watery grave and exact its own terrible retribution." In August 2001, an expedition headed by the marine archaeologist and author Clive Cussler announced that they had found the remains of a ship embedded in the Rochelois reef. Only a few pieces of timber and some metal artifacts could be salvaged, the remainder of the wreckage being lost within the coral. Initial tests on the wood indicated that it was the type extensively used in New York shipyards at the time of Mary Celestes 1872 refit, and it seemed the remains of Mary Celeste had been found. However, dendrochronological tests carried out by Scott St George of the Geological Survey of Canada showed that the wood came from trees, most probably from the US state of Georgia, that would still have been growing in 1894, about ten years after Mary Celeste demise.

Мұра және еске алу

"Мэри Селест" кемесі ашық теңізде таңғажайып түрде бос қалған алғашқы жағдай емес. Теңіз офицері және теңіз жұмбақтарын зерттеуші Руперт Гулд 1840 және 1855 жылдар аралығында осындай басқа да оқиғаларды тізімдейді. Бұл оқиғалардың шындығы қандай болса да, есімізде қалғаны – "Мэри Селест" кемесі; кеменің аты немесе дұрыс емес жазылған "Мари Селест" есімдері, адам санасында түсініксіз тастап кетумен байланыстырылған. 1955 жылдың қазан айында 25 адаммен бірге Самоа мен Токелау арасында саяхаттап келе жатқан 70 тонналық моторлық кеме Оңтүстік Тынық мұхитында жоғалып кетті. Бір айдан кейін кеме табылды, ол Вануа Левудің солтүстігіне қарай, бағытынан 600 миль (966 км) қашықтықта, тастап кетілген күйде ағып жүрді. Борттағылардың ешқайсысы қайтадан көрінбеді, ал тергеу комиссиясы оқиғаның себебін анықтауға қол жеткізе алмады. Бұл оқиғаның негізгі тарихшысы Дэвид Райт осы жағдайды "Мэри Селесттей классикалық теңіз жұмбағы" деп сипаттады. "Мэри Селест" оқиғасы 1930 жылдары Л. Ду Гарде Пич пен Тим Хилидің екі сәтті радиоспектакльдеріне, ал 1949 жылы Пичтің пьесасының сахналық нұсқасына шабыттандырды. Бірнеше роман жарық көрді, көбінесе фантастикалық емес, нақты түсіндірмелер ұсынды. 1935 жылы британдық "Hammer Film Productions" кинокомпаниясы "Мэри Селест сыры" (американдық көрермендер үшін "Phantom Ship" деп қайта аталды) фильмін шығарды, онда Бела Лугоси ақылдан безген теңізші рөлінде ойнады. Фильм коммерциялық сәттілікке жете алмады, бірақ Бегг оны "көруге тұрарлық кезең" деп санайды. 1938 жылы түсірілген "Кеменің өлімі" атты қысқа фильмде тастап кетуді түсіндіру үшін түрлі теориялар ұсынылды: бүлік, спирттің булануынан жарылыс қаупі және табиғаттан тыс күштер. "Мэри Селест" 1965 жылғы "Doctor Who" эпизодындағы "The Chase" эпизодында пайда болды, онда экипаждың жоғалуы Доктор мен оның серіктерін іздеп келе жатқан Далектердің кенеттен пайда болуынан туындаған жаппай үрейге байланысты деп түсіндірілді, олар бірнеше минут бұрын кемеге қысқа уақытқа қонған болатын. 2007 жылдың қарашасында Smithsonian Channel "Мэри Селестің нағыз тарихы" атты деректі фильмін көрсетті, ол істің көптеген аспектілерін зерттеді, бірақ нақты шешім ұсынбады. Бір теория сорғының бітелуі және құралдардың істен шығуы туралы болды. "Мэри Селест" кемесі спиртпен толтырғанға дейін көмір тасымалдауға пайдаланылған, ол шаңымен танымал. Сорғы палубада бөлшектелген күйде табылған, сондықтан экипаж оны жөндеуге тырысқан болуы мүмкін. Кеме толы болған, ал капитан қатты теңізде қанша су келгенін анықтай алмаған. Фильм жасаушылар хронометрдің бұзық болғанын болжады, яғни Бриггс Санта-Марияға жақын екенін ойлап, тастап кетуге бұйрық берген, бірақ олар батысқа қарай 120 миль (193 км) қашықтықта болды. 2020 жылғы "Мэри Селесттің қорқынышты оқиғасы" атты қорқынышты фильм "Мэри Селест" және оның экипажының жоғалуына арналған. Бұл фильм жоғалудың себебін тектоникалық тақталардың салдарынан пайда болған табиғаттан тыс "жарықтарға" байланысты деп есептейді, олар жануарлар мен адамдарды сіңіре алады. Спенсер аралында Мэри Селест және оның жоғалған экипажы бригантиннің құрылыс орнындағы ескерткішпен және кеме қаңқасының пішінінде салынған ашық ауадағы кинотеатрмен еске алынды. Гибралтар (екі рет) және Мальдивтер (екі рет, бір рет кеменің аты "Мари Селест" деп қате жазылған) оқиғаға арналған пошта маркаларын шығарды.

Mary Celeste was not the first reported case of a ship being found strangely deserted on the high seas. Rupert Gould, a naval officer and investigator of maritime mysteries, lists other such occurrences between 1840 and 1855. Whatever the truth of these stories, it is the Mary Celeste that is remembered; the ship's name, or the misspelled Marie Celeste, has become fixed in people's minds as synonymous with inexplicable desertion. In October 1955, , a 70 ton motor vessel, disappeared in the South Pacific while traveling between Samoa and Tokelau, with 25 people on board. The vessel was found a month later, deserted and drifting north of Vanua Levu, 600 mile (966 km) from its route. None of those aboard were seen again, and a commission of inquiry failed to establish an explanation. David Wright, the affair's principal historian, has described the case as " a classic marine mystery of Mary Celeste proportions." The Mary Celeste story inspired two well received radio plays in the 1930s, by L. Du Garde Peach and Tim Healey respectively, and a stage version of Peach's play in 1949. Several novels have been published, generally offering natural rather than fantastic explanations. In 1935, the British film company Hammer Film Productions issued The Mystery of the Mary Celeste (retitled Phantom Ship for American audiences), starring Bela Lugosi as a deranged sailor. It was not a commercial success, although Begg considers it "a period piece well worth watching". A 1938 short film titled The Ship That Died presents dramatizations of a range of theories to explain the abandonment: mutiny, fear of explosion due to alcohol fumes, and the supernatural. The Mary Celeste featured in the 1965 Doctor Who episode The Chase where the disappearance of the crew was explained as being due to a mass panic caused by the sudden appearance of a party of Daleks searching for the Doctor and his companions who had briefly landed the TARDIS on the ship a few minutes prior. In November 2007, the Smithsonian Channel screened a documentary, The True Story of the Mary Celeste, which investigated many aspects of the case without offering any definite solution. One theory proposed pump congestion and instrument malfunction. The Mary Celeste had been used for transporting coal, which is known for its dust, before it was loaded with alcohol. The pump was found disassembled on deck, so the crew may have been attempting to repair it. The hull was packed full, and the captain would have no way of judging how much water had been taken on while navigating rough seas. The filmmakers postulated that the chronometer was faulty, meaning that Briggs could have ordered abandonment thinking that they were close to Santa Maria, when they were 120 mile (193 km) farther west. The 2020 supernatural horror movie Haunting of the Mary Celeste focuses on the Mary Celeste and its crew's disappearance. This movie blames the disappearance on supernatural "rifts" caused by tectonic plates that can suck in animals and people. At Spencer's Island, Mary Celeste and her lost crew are commemorated by a monument at the site of the brigantine's construction and by a memorial outdoor cinema built in the shape of the vessel's hull. Postage stamps commemorating the incident have been issued by Gibraltar (twice) and by the Maldives (twice, once with the name of the ship misspelt as Marie Celeste).