Суикинцу: жапон бағының музыкалық әшекейі. Сазды дыбыс шығаратын керамикалық құрылғы, дәстүрлі шай рәсіміне арналған су тазалау орнының жанына орналасады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық музыкалық бақ орнамасы
Japanese musical garden ornament
А – жапон бағының әшекейі және музыкалық құралдың бір түрі. Ол үстінде тесігі бар, топыраққа көмілген қыш ыдыстан тұрады. Су жоғарыдағы тесіктен ыдыстың ішіндегі кішкентай су жинағышқа тамшылап түседі, соның нәтижесінде қоңырау немесе жапон аспабы – кото сияқты дыбыс тудырады. Ол көбінесе жапон шай ішу рәсімі алдында қол жууға арналған цукубайдың бөлігі болып табылатын, chōzubachi деп аталатын дәстүрлі жапон тас бассейнінің қасына орнатылады.
A is a type of Japanese garden ornament and music device. It consists of an upside down buried pot with a hole at the top. Water drips through the hole at the top onto a small pool of water inside of the pot, creating a pleasant splashing sound that rings inside of the pot similar to a bell or Japanese zither. It is usually built next to a traditional Japanese stone basin called chōzubachi, part of a tsukubai for washing hands before the Japanese tea ceremony.
Дәстүрлі құрылыс
Суикинкуцу жасау көрінетіндей қиын, себебі жақсы дыбыс беру үшін барлық бөліктер бір-бірімен келісімді болуы керек. Суикинкуцудың ең маңызды бөлігі – жерге көмілген, аударылған құмыра. Бастапқыда суикинкуцу жасау үшін күріш немесе су сақтауға қолданылатын құмыралар пайдаланылды. Глазурьдалған және глазурьдалмаған керамикалық құмыраларды қолдануға болады. Соңғы кезде металл суикинкуцулар да сатылымға түсті. Глазурьдалмаған құмыралар жақсырақ саналады, өйткені олардың кедір-бұдыр беті тамшының қалыптасуына көмектеседі. Биіктігі 30 см-ден 1 метрге дейін, ал диаметрі 30 см-ден 50 см-ге дейін жетеді. Жоғарғы тесігінің диаметрі шамамен 2 см. Жақсы суикинкуцу құмырасын соққанда, ол қоңырау сияқты дыбыс шығарады. Жақсы дыбыс беретін құмыра жақсы дыбыс беретін суикинкуцу жасайды. Сол сияқты, жарылған құмыра, жарылған қоңырау сияқты, жақсы дыбыс шығармайды. Суикинкуцу әдетте жер астындағы ұсақ тасты төсекте орналасады. Құмыраның астындағы негіз кейде суды ұстап тұру үшін цементпен қапталады, ал кейде топырақтан, мысалы, саздан ғана тұрады. Су ағызу құбыры суикинкуцудағы су деңгейінің тым жоғары көтерілмеуін қамтамасыз етеді. Кейде құмыраның қабырғаларына керамикалық плиткалар да жабыстырылады. Құмыраны толығымен жабу үшін, жұдырықтай тастар құмыраның үстіне қойылады. Дәстүр бойынша суикинкуцулар әрқашан жапон шай рәсімінде қолданылатын қол жуу алаңының (чозубачи) жанында орналасады, ал суикинкуцу алаң мен алаңның жанындағы тас жолдың арасына көміледі. Суикинкуцу үшін қолданылатын дизайн мен материалдар да кең ауқымды, көбінесе жергілікті аймаққа байланысты. Әдетте, бір ғана құмыра япондық chōzubachi тас алаңының астына көміледі. Алайда, кейбір сирек жағдайларда, бір-біріне жақын орналасқан екі суикинкуцу да болуы мүмкін. Мұндай екі құрылымды, мысалы, Айчи префектурасының Ниссин қаласындағы Ивасаки қамалының алдында, Таксаки өнер орталығы колледжінің кампусында, Таксаки, Гунма префектурасында немесе Киото университетінде, Киотода кездестіруге болады. Дегенмен, екі тесіктің арасы 50 см болса, қол жуу үшін ең ыңғайлы ергономикалық жерді екі тесікпен де жабу қиын. Сондықтан, дыбыс әдетте екі белгіленген жерге су шашу арқылы, қол жуу кезінде емес, әдейі жасалады. Суикинкуцуда екіден астам құмыра болуы мүмкін, мысалы, Нагоядағы Широтори бағында үш құмыра бар.
Constructing a suikinkutsu is more difficult than it looks, because all components have to be finely tuned with each other to ensure a good sound. The most important piece of a suikinkutsu is the jar, the upside down pot buried underground. Initially, jars that were readily available for storage of rice or water were utilized for the construction of a suikinkutsu. Both glazed and unglazed ceramic jars can be used. Recently, metal suikinkutsu have also become commercially available. Unglazed jars are considered best, as the rough surface aids in the building of drops. The height ranges from 30 cm to 1 m, and the diameter from 30 cm to 50 cm. The hole at the top has a diameter of circa 2 cm. Similar to a bell, the jar of a good suikinkutsu will ring when struck. A jar producing a good sound will create a good sounding suikinkutsu. Similarly, a cracked jar, like a cracked bell, will not produce a good sound. The suikinkutsu usually rests on a bed of gravel underground. The base underneath the jar is sometimes mortared to keep the water in, and sometimes consists only of soil as for example clay. The drainage pipe makes sure that the water level in the suikinkutsu does not rise too high. Sometimes ceramic tiles are also used on the sides of the jar. Fist size stones are on top of the suikinkutsu to cover the jar completely. Traditionally suikinkutsu are always found near a hand wash basin chōzubachi used for the Japanese tea ceremony, and the suikinkutsu is buried between the basin and the stepping stone next to the basin. The designs and materials used for a suikinkutsu also vary widely, often depending on the local region. Usually, only a single jar is buried underneath a chōzubachi Japanese stone basin. However, in some rare cases there may also be two suikinkutsu adjacent to each other in front of the same chōzubachi. Such a double installation can be found for example in front of the Iwasaki Castle, Nisshin city, Aichi Prefecture, in the campus of the Takasaki Art Center College, Takasaki, Gunma prefecture, or in Kyoto University, Kyoto. However, having two openings about 50 cm apart means that it is difficult to cover the ergonomic best spot for washing hands with both openings. Thus, the creation of the sound is usually done intentionally by splashing water over the two designated spots, rather than accidentally by washing hands. Suikinkutsu with more than two jars may also be possible, such as for example three jars at the Shirotori garden in Nagoya.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, суикинкюцу тосуимон (洞水門) деп аталды, бірақ олар жапон бақшаларында сирек қолданылды. Жапон бақшаларында жуу алаңының жанына төңкерілген ыдыс көміліп, дренаж жүйесі ретінде пайдаланылған деп есептеледі. Кейде бұл құрылғыдан ләззатты дыбыстар шығып, бағбандар оның дыбыс сапасын жақсартуға тырысты. Олардың танымалдылығы мен суикинкюцу атауы Эдо дәуірінің ортасынан (1603–1867) бастау алды, сол шамада тас алабы чозубачи да жасалды. Сол кездегі белгілі шай рәсімі шебері Кобори Эншу өзінің бағында суикинкюцу орнатқан, содан бері ол суикинкюцуның авторы деп есептеледі. Эдо дәуірінің соңында суикинкюцу жасау азайып, Мейдзи дәуірінде (1867–1912) қайта танымал болды. 20 ғасырдың басында, яғни Шова дәуірінің алғашқы кезеңінде, суикинкюцу атауы да, құрылғы да дерлік ұмытылды. Токио ауыл шаруашылығы университетінің профессоры Кацудзо Хираяманың 1959 жылғы есебі бойынша Жапонияда тек екі суикинкюцу табылды, екеуі де істен шығып, топыраққа толы болды. Бірақ 1982 жылы "Асахи Шимбун" газетінің тілшісі суикинкюцу туралы мақала жазып, оқырмандардан ақпарат сұрады. Бұл көптеген суикинкюцуларды қайта табуға және "Асахи Шимбун" газетінде олар туралы бірнеше мақала жариялауға әкелді. Содан кейін, 1985 жылы NHK жапон телеарнасында суикинкюцу туралы бағдарлама көрсетіп, суикинкюцуға жаңа қызығушылық туды, көптеген жаңа суикинкюцу орнатылды.
Historically, suikinkutsu were known as tōsuimon (洞水門), but they were rarely used in Japanese gardens. It is believed that initially a vessel was buried upside down next to the washing basin in Japanese gardens to act as a drainage system. This sometimes produced pleasant sounds, and gardeners subsequently sought to improve the sound quality of the device. Their rise in popularity and the name suikinkutsu originated from the middle of the Edo period (1603–1867), around the same time the stone basin chōzubachi was developed. The famous tea ceremony teacher Kobori Enshu of that time had a suikinkutsu in his garden, and he is subsequently often credited as the inventor of suikinkutsu. At the end of the Edo period, the creation of suikinkutsu became less frequent, but became popular again during the Meiji Era (1867–1912). At the beginning of the 20th century, i. e. the early Shōwa period, both the name suikinkutsu and the device were all but forgotten, and a report of Professor Katsuzo Hirayama at the Tokyo University of Agriculture from 1959 could find only two suikinkutsu in Japan, both of them inoperable and filled with earth. However, a journalist from the Asahi Shimbun wrote about suikinkutsu in 1982, and requested information from the public about the topic. This led to a re discovery of many suikinkutsu, and a number of articles about suikinkutsu in the Asahi Shimbun. Shortly thereafter, in 1985, NHK aired a program about suikinkutsu on Japanese television, and sparked a suikinkutsu revival, with many new suikinkutsu installed.
Акустика
Суикинкюцу дыбысының жапон тілінде өз атауы бар, ол суикин'он деп аталады. Дыбыстарды екі түрге бөлуге болады: рюсуйон және суитекион. Рюсуйон – қол жуу басталғандағы алғашқы тамшылардың дыбысы. Суитекион – қол жуу кезінде бірдей көп судың құлауының дыбысын және жуу соңындағы баяу тамшыларды сипаттайды. Сапалы суикинкюцуда су тамшылары ыдыстың бетінің әртүрлі жерлерінен түседі. Глазурь жақпаған ыдыстар ылғалды жақсы сақтайды, сондықтан тамшылар бетінде көбірек жерден пайда болады. Судың бетке тиюінен туындайтын дыбыс ыдыстың құрылымы арқылы күшейтіледі. Кейбір суикинкюцулардың жанында бамбуктан жасалған түтікше болады, оның бір ұшын суикинкюцудың үстіне жерге қойып, екінші ұшын құлаққа тигізсе, дыбыс күшейеді. Әр суикинкюцуның дыбысы ерекше болады деседі.
The sound of a suikinkutsu has its own name in Japanese, called suikin'on. The sounds can furthermore be divided in two sub groups, ryūsuion and suitekion. The ryūsuion is the sound of the first few water drops at the beginning of washing hands. The suitekion describes both the sound of a lot of water falling at the same time during washing hands and the slower drops at the end of the washing. A superior suikinkutsu has water drops originating from different spots on the surface of the jar. Unglazed jars hold moisture better, and therefore have drops originate from more spots on the surface. The impact of the water on the surface creates a sound, that is amplified by the design of the jar. Some suikinkutsu do provide a bamboo tube nearby, which can amplify the sounds if one end is put on the ground near the top of the suikinkutsu and the other end is placed on the ear. It is said that every suikinkutsu sounds different.
Философия
Суикинкуцу идеясының маңызды бөлігі – құрылғы көзден таса болуында. Оның орнына, келуші қол жуғанда, кенеттен жер астынан ләззатты дыбыстар естіледі. Қол жуу процесін суикинкуцумен ойнау деп санауға болады, ал дыбыстар қол жуғаннан кейін дереу пайда болады. Су тамшыларының мөлдір дыбысы тынықтырады және жайлы сезім сыйлайды, сонымен қатар әдемі әрі бейбіт деп сипатталады.
An important part of the idea behind the suikinkutsu is that the device is hidden from view. Instead, the visitor washes his/her hands, and suddenly hears the pleasant sounds coming from underground. The act of washing the hands can also be considered as playing the suikinkutsu, and the sounds emerge shortly after the washing. This clear sound of water drops is considered relaxing and soothing, and also described as beautiful and peaceful.