Кіріспе
Ресейлік-швейцариялық шахмат гроссмейстері (1984 жылы туған)
Александра Константиновна Костенюк (Алекса́ндра Константи́новна Костеню́к; 1984 жылдың 23 сәуірінде туған) – Ресей және Швейцарияның шахматшысы, 2007, 2009, 2011, 2015 және 2017 жылдарғы әйелдер арасындағы Еуропа командалық чемпионатының, сондай-ақ 2021 жылғы әйелдер шахмат әлем кубогінің жеңімпазы. 2022 жылы Украинаға жасалған Ресейдің шабуылынан кейін ресейлік шахматшыларға қабылданған санкцияларға байланысты ол федерацияны ауыстырды және 2023 жылдың наурызынан бастап Швейцария атынан өнер көрсетеді.
Шахматтық мансабы
Костенюк шахмат ойнауды бес жасында әкесі үйреткеннен кейін үйренді. Ол 2003 жылы Мәскеудегі Ресей мемлекеттік дене шынықтыру академиясын шахматтан кәсіби жаттықтырушы ретінде бітірді.
2001 жыл
2001 жылы 17 жасында ол Чжу Чэньнің жеңіске жеткен Әлем чемпионатының әйелдер арасындағы шахмат финалына өтті.
2001-2004 жылдар
Костенюк Германияның Дрезден қаласында өткен турнирде жеңіске жетіп, Еуропа әйелдер чемпионатының чемпионы атанды. Ол бұл жетістікті 2600-ден жоғары рейтингпен қол жеткізгендіктен, 2004 жылдың қарашасында гроссмейстер атағын алды, бұл атақты алған онінші әйел шахматшы болды. Оған дейін ол 1998 жылы әйел гроссмейстер, ал 2000 жылы халықаралық мастер атақтарын иеленген еді.
2005 жыл
Костенюк Ресей әйелдер чемпионатында жеңіс одіс.
2006-2008 жылдар
Тамыз айында ол Германияның үздік әйел шахматшысы Элизабет Пяхцті 5½–2½ есебімен жеңіп, Chess960 бойынша әйелдер арасындағы әлем чемпионы атанды. 2008 жылы ол бұл титулын Катерина Лахноны 2½–1½ есебімен жеңіп, сәтті қорғады. Дегенмен, Костенюктың ең үлкен жетістігі – 2008 жылғы әйелдер шахмат чемпионатында финалда жас қытайлық дарынды шахматшы Хоу Ифанды 2½–1½ есебімен жеңіп алу болды. Осы жылы Пекинде өткен 2008 жылғы Дүниежүзілік Ақыл-ой спорттары ойындарының әйелдер арасындағы блиц турнирінде жеңіс одіс қалды.
2010 жыл
2010 жылғы әйелдер әлем чемпионатында Костенюк үшінші турда болашақ күміс жүлдегер Руан Луфэйге есе жіберіп, титулын жоғалтты.
2013 жыл
2013 жылы Костенюк ерлер (яғни, жалпы) Швейцария шахмат чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы әйел болды. Ол сонымен қатар әйелдер арасындағы Швейцария чемпионы атағын да жеңіп алды.
2014 жыл
2014 жылы Ханты-Мансийскіде өткен әйелдер арасындағы жылдам шахмат чемпионатында ол Катерина Лагномен бірдей бірінші орынды бөлісті, бірақ Лагно тікелей ойында жеңгендіктен, тиесіліп күміс жүлде алды.
2015 жыл
2015 жылы Кутаисиде өткен Еуропа-АКП әйелдер арасындағы жылдам шахмат чемпионатында жеңіс одны болды. Сол жылдың шілде айында Вадим Миловқа Швейцария чемпионатының плей-оффында еңіске ұшырады, бірақ әйелдер арасындағы Швейцария чемпионы атанды.
2016 жыл
Костенюк тағы да Ресей әйелдер чемпионатында жеңіске жетті.
2019 жыл
Мамыр айының соңында Александра 2019 жылғы әйелдердің жылдам шахмат чемпионатының ширек финалында украина-американдық халықаралық шебер Анна Затонскихпен кездесті, бұл Chess.com ұйымдастырған онлайн блиц және булет турнирі болды. Костениук матчта үстемдік құрып, жалпы есеп бойынша 20–8 есебімен жеңіске жетті. Қараша айының соңында Костениук Монакода өткен Еуропа әйелдерінің жылдам және блиц чемпионатында жеңіс оді. Желтоқсан айында ол Монакода өткен 2019–20 жылғы FIDE әйелдер Гран-приінің екінші кезеңінде бірінші орынды бөлісті. Сондай-ақ желтоқсан айында ол Хоу Ифаннан кейін "Бір белдеу, бір жол" әлемдік шахмат әйелдер саммитінде екінші орынға ие болды.
2020 жыл
2020 жылдың тамызында Александра Ресей командасының құрамында болды, ол онлайн шахмат олимпиадасында Үндістанмен бірге алтын медальді бөлісті. Ол бұл нәтижеге қанағаттанбады және осы мәселе бойынша твит жазды, соның салдарынан көптеген шахмат жанкүйерлерінен сынға ілікті.
2021 жыл
2021 жылдың шілде және тамыз айларында Костениук Ресейдің Сочи қаласында өткен, 103 ойыншы қатысқан әйелдер шахмат әлем кубогіне қатысты. Ашық шахмат әлем кубогімен бірге өткен бұл турнирде 14-орында тұрған ол, ешқашан тай-брейкке жүгінбестен барлық классикалық ойындарын жеңіп шықты. Дэйси Кори, Пиа Крамлинг, Мария Музичук, Валентина Гунина және Тан Чжуньиді жеңіп, финалда турнирдің бірінші нөмірі Александра Горячкинаны 1.5-0.5 есебімен ұтып, кубок иегері атанды. 50 000 доллар сыйлық ақшасынан өзге, ол 43 рейтингтік ұпайға ие болып, 2022 жылғы әйелдер кандидаттар турниріне жолдама алды. Костениук жылды Варшавада өткен әйелдер арасындағы жылдам шахмат әлем чемпионатында жеңіспен аяқтады, бұл жарыста жеңіліске ұшырамаған және 11 ойында 9.0 ұпай жинаған оның көрсеткіші теңдесіз болды. Бұдан бөлек, ол блиц чемпионатында халықаралық мастер Бибисара Ассаубаевадан кейін екінші орын алды.
Басқа қызмет түрлері
Костенюк модель болып жұмыс істеді, сондай-ақ Станислав Говорухиннің "Балағат әйелге" фильмінде түсті. Костенюк "Бейбітшілік үшін чемпиондар" клубының мүшесі, бұл Монакода орналасқан "Бейбітшілік және спорт" халықаралық ұйымы құрған, спорт арқылы әлемде бейбітшілікті қамтамасыз етуге міндеттенген 54 белгілі элиталық спортшыдан тұратын топ. Костенюк 43 басқа ресейлік элиталық шахматшымен бірге 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне қарсы наразылық білдіріп, Ресей президенті Владимир Путинге ашық хатқа қол қойды.
Жеке өмір
Перм қаласында туған Костениук 1985 жылы он сегіз жасында Мәскеуге көшіп келді. 2007 жылғы 22 сәуірде ол Франческа Мария есімді қызын дүниеге әкелді. Франческа мерзімінен екі жарым ай бұрын туды, бірақ ауруханада 8 аптадан кейін толыққанды сауығып шықты. 2015 жылы Костениук Ресей гроссмейстері Павел Трегубовқа үйленді.