Кіріспе

Американдық шахматшы, жартылай жекпе-жектің (айқас өнерінің) қатысушысы және жазушы Джошуа Уэйтскин (Joshua Waitzkin; 4 желтоқсан 1976 жылы туған) – американдық бұрынғы шахматшы, жартылай жекпе-жектің (айқас өнерінің) әлем чемпионы және жазушы. Бала кезінде ол дарынды бала ретінде танылды және 1993 және 1994 жылдары АҚШ жастар шахмат чемпионатында жеңіс одіс алды. "Бобби Фишерді іздеу" фильмі оның ерте өміріне негіделген.

Ерте өмір және білім

Уэйтскин шахмат ойынын алғаш рет алты жасында Нью-Йорк қаласының Вашингтон сквер паркінде анасымен бірге серуендеп жүргенде байқаған. Жеті жасында Уэйтскин ойынды өзінің алғашқы ұстазы Брюс Пандольфиниден үйрене бастады. Ол Dalton мектебінде оқыған жылдары үшінші және тоғызыншы сыныптар аралығында мектепті жеті ұлттық команда чемпионатында жеңіске жеткізді, сонымен қатар оның жекелеген жетістіктерінің саны сегіз болды. 1999 жылы Уэйтскин Колумбия университетіне түсіп, философияны оқыды. Он жасында Уэйтскин ерекше ойын ойнады, онда алты жылдамдықтан кейін шахматты жеңіске жеткізу үшін патшайым мен ладьясын құрбан етті. 11 жасында Уэйтскин және оның құрбысы К.К. Каранья Каспаровтың 59 жасөспермен бірдей ойнаған көрмелік шарасында әлем чемпионы Гарри Каспаровпен тең ойнаған жалғыз екі бала болды. 13 жасында ол Ұлттық шебер атағын алды, ал 16 жасында Халықаралық шебер атанды. Оның соңғы FIDE турнирі 2000 жылға дейін болды. Уэйтскин бір сұхбатында шахматтан неліктен кеткенін де айтты. «Адамдар маған неге шахмат ойнауды тоқтаттым деп сұрағанда, мен махаббатымды жоғалттым деймін. Бірақ шындығында, мен махаббатымнан бөлініп кеттім, шахматтан алыстадым деймін. Мен әрқашан жеңгім келетінмін, жеңгім келетінмін, жеңгім келетінмін, бұл мені өнерді одан да терең зерттеуден алды. Мені шахматтан алыстатқан осы нәрсе болды, себебі шахмат мен үшін өте жекелеген нәрсе еді. Мен оны қатты жақсы көретінмін, бірақ мен одан алыстағанда, оны таза ниетпен ойнай алмадым».

Фильмдегі бейнелеу

Paramount Pictures 1993 жылы түсірген "Бобби Фишерді іздеу" (Ұлыбританияда "Innocent Moves" деген атпен шықты) фильмінің сценарийі 1988 жылы Уэйтскиннің әкесі Фред Уэйтскиннің "Бобби Фишерді іздеу: дарынды баланың әкесі шахмат әлемін қадағалайды" атты кітабы негізінде жазылған. Уэйтскин фильмнің соңғы төрттен біріндегі (1:21:52 минутта) эпизодта камео рөлде ойнайды, онда оның әкесі жас Джоштың Виннимен (Лоуренс Фишберн) ойын ойнағанын бақылайды. Нағыз Уэйтскин (сол кезде 16 жаста) қара жакет пен ақ капюшон киіп, фильмдегі Уэйтскиннің кейіпкерінің жанында шахмат ойнап отырып, Джоштың әкесінің (Джо Мантенья) қарсысында отырғанын көруге болады.

Автор

Вайцкин екі кітаптың авторы: «Шахматқа шабуыл: Агрессивті стратегиялар, АҚШ жасөспірімдер шахмат чемпионатының жеңімпазынан ішкі қимылдар» (1995) және «Оқу өнері: Оптималды нәтижеге жетектейтін ішкі саяхат» (2008) – шахмат және жекпе-жек өнеріндегі тәжірибесіне негізделген оқу процесі мен қабілеттілікті дамыту психологиясы туралы автобиографиялық әңгіме. Ол сонымен қатар «Chessmaster» бейне ойындары сериясының жарнамашысы, ойында кеңес береді және ойынды талдайды. Вайтцкиннің кеңесі «Тим Ферристің «Титандардың құралдары» кітабында жеке тарау ретінде келтірілген.

Жауынгерлік өнерлер

Жас кезінде Уэйтскиннің назары тай-чи дене тәрбиесіне ауысты. Ол бірнеше АҚШ ұлттық медалін және 2004 жылғы әлем чемпионы атағын тай-чи спортының «қолымен итеру» түрінде жеңіп алды. Уэйтскин сондай-ақ жоғары деңгейдегі жаттықтырушы болды, Ұлы шебер Уильям Ц. Ченнің АҚШ «қолымен итеру» командасын Тайваньдағы Тай-чи әлем кубогында бірнеше рет жеңіске жеткізді, команда мүшелері Ян Луканус пен Ян Ц. Чайлдресске әлемдік титулдарға жол көрсетті. Уэйтскин сонымен қатар әлем чемпионы және бразилиялық джиу-джитсудегі феномен Марсело Гарсиядан қара белбеу алды. Уэйтскин MGInAction.com және Нью-Йорк қаласында орналасқан Марсело Гарсия академиясы – бразилиялық джиу-джитсу мектебінің негізін қалаушылардың бірі.

Жеке өмір

2010 жылдың 23 сәуірінде Уэйтскин сценарист және "The Amazing Race" телешоуының бұрынғы қатысушысы Дезри Сифреге үйленді.